Temizlik ilkeleri
On gün önce Resmi Gazete''de Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Personeli meslek ilkeleri yayınlandı. Maliye eski Bakanı şimdinin kurul başkanı bu konularda çok titizmiş, ilkeler tespit etmiş, bunları
yayınlatmış. Bu ilkelere göre, kurul üyeleri; -Bankalarda avantajlı hesap açamayacakmış, kredi kullanamayacakmış. -Hisse senedi ve hazine bonusu alamayacaklarmış. -Ticaretle uğraşamayacaklarmış. -Kurumla ilişkisi olanlardan hediye alamayacaklarmış. -Görevde iken elde ettikleri bilgileri kamuoyuna açıklayamayacaklarmış. -Denetimi yapılan bankaların sosyal tesislerinde kalamayacaklarmış. Ve daha bir sürü meslek ilkesi.. Acaba bu tip işlerde ilkeler hazırlayıp Resmi Gazetede yayınlatmakla iş biter mi? Rahatlıkla bitmez, diyebiliriz. Bırakın ilkeyi kanunen suç olduğu halde rüşvet önlenemiyor. Karakollarda işkence yapılamaz hükmü var.. Hüküm ilkenin ötesinde.. Peki önlenebiliyor mu? Devlet memuru işyeri açamaz, ticaret yapamaz hükmü var.. Ama baldızlarının, eşlerinin, dayılarının ticaret yapmasına engel bir hüküm yok. Kim karışabilir eşinin ticaretle uğraşmasına? Bu işlerde başarılı olmuş ülkelerin prensiplerini birebir kopye etseniz de sonuç alamazsınız. Yapmanız gereken birşey var: Önce prensipleri yayınlayacaksınız.. Tamam.. Sonra adamın beyanını alacaksınız.. Ve sonra diyebileceksiniz ki, "Beyanınızı doğru kabul ediyorum: Gerek görürsem araştıracağım. Yanlış beyanınızı bulursam bir daha bu memlekette bu işleri yapmanıza izin vermem. Memuriyet yapamazsınız. Bundan sonraki beyanlarınız doğru kabul edilmez, size hep şüphe ile bakılır. Doktor iseniz doktorluk yapamazsınız. Bankacı iseniz bankacılık yapamazsınız. Hakim iseniz hakimlik yapamazsınız. Müteahhit iseniz müteahhitlik yapamazsınız. Buyurun, kendinize güveniyorsanız yanlış beyanda bulunun. Biz insanlarımıza bunu diyemiyoruz.. Evraklara, mühürlere sığınıyoruz. Karşılıklı kontrol sistemi kuramıyoruz. Karşılıklı kontrol sistemi nasıl kurulur, birinin suiistimalle elde ettiği menfaat öbürünün aleyhine olursa, öbürü de ihbar eder. Menfaatler karşılıklı olursa niye ihbar etsin. İhbar etmek başına dert olur, işleri aksar, anasından emdiği süt burnundan gelirse niye ihbar etsin. Ya beraber paylaşırlar, ya da karşılıklı rıza ile bu işi bitirirler. İnsanların yaptığı yanına kâr kaldıkça, kuralları ihlal edenler imtiyazlı konuma yükseldikçe mahkemeler davaları şu veya bu sebeple yıllarca sürüncemede bıraktıkça Resmi Gazetede yayınlanan ilkelerin kimseye faydası olmaz. Görüntü kurtarılır, o kadar.
