"Elian" vak''ası-2 (İlkeler ve gerçekler)

Amerika''da şu sırada, gazete ve TV''leri en fazla işgal eden, 6 yaşındaki Kübalı Elian Gonzales konusundan daha önce söz etmiştim. (Türkiye-5 Nisan) Hatırlatayım: "Elian" geçen Kasım ayında annesi ile birlikte Küba''dan kaçarken, içinde bulundukları sandalın batması ve annesi dahil herkesin boğulmasına rağmen, bir otomobil lastiğine sarılıp sağ kalabilen ve Miami''ye getirilen altı yaşındaki Kübalı bir çocuk! Elian''ı, Küba''daki babası ve dolayısı ile Castro''nun Küba Hükümeti geri istiyor. Washington''daki merkezî Federal Hükümetin, Adalet Bakanı Janet Reno''nun ve ABD Göçmen İşleri Dairesi''ni ve onları destekleyen Başkan Clinton''ın, Elian''ın cari Amerikan kanunlarına göre babasına ve Küba''ya iadesi gerektiğini iddia etmelerine karşılık, Miami''deki ana tarafı akrabaları ve Miami''de çoğunluğu teşkil eden ve siyasî ağırlıklı Castro karşıtı Kübalılar ise, Elian''ın Komünist Castro Küba''sına ve Castro''nun hükmü altında olduğunu iddia ettikleri babası Juan Miguel Gonzales''e verilip Küba''ya gönderilmesine şiddetle karşılar! Olay bir Komünizm-anti Komünizm meselesi olmaktan ve Amerika ile Castro arasında yeni bir çekişme oluşturmaktan öte. (Castro bu olaydan bilistifade ABD''yi hizaya getirmeye çalışıyor ve Washington''u alttan alta 1980''de yaptığı gibi, binlerce Kübalı hapishane kaçkınını Amerika''ya yollamakla tehdit ediyor) Miami''deki Kübalı göçmenlerin, Elian''ı Küba''daki babasına vermemekte direnmeleri üzerine, Federal Hükümetle, yerel idare arasında bir iç politika ve duygu savaşı halini almıştı. Hatta, hem Demokrat aday Al Gore''un hem de Cumhuriyetçi George Bush''un oy hesapları ile Elian''ın Küba''ya gönderilmesine karşı çıkmaları ile ikisini de Başkan Clinton ve Federal Hükümetle ters düşürdü. Amerikan kamuoyunu da böldü.

Baskın Günlerce süren gerginlik, dün sabah yeni bir boyut kazandı. Adalet Bakanı Janet Reno, Elian''ın Miami''deki akrabaları ile uzlaşma çabaları, akrabaların uzlaşmaz tutumu yüzünden akim kalınca, artık kaçınılmaz olan emrini verdi. Federal Ajanlar, Miami''de Elian''ın tutulmakta olduğu eve baskın yaparak çocuğu zorla aldılar ve Washington''da babasına teslim ettiler.

Baba Washington''da karar askıda! Son günlerde ABD hükümeti, Amerikan yargısının bu konuda karar vermesini kolaylaştırmak için Elian''ın babası Juan Miguel Gonzales''i ikinci eşi ve çocukları ile Washington''a getirmişti. Ne var ki, Hükümetin kendi kararı ile, Elian''ı babası ile Küba''ya geri göndermek tasavvuru, Atlanta''daki Federal istinaf mahkemesinin çocuğun velayetinin kime verileceği ve de sığınma hakkı verilip verilemeyeceği hususunda, gelecek ayın 11''indeki nihai kararına dek yürütmenin durdurulması kararını alması üzerine askıya alındı. Şimdi Elian, babasının yanında ama, tehiri icra kararı sebebiyle babası tarafından hemen Küba''ya götürülemiyor! Babası, üvey annesi ve kardeşi ile birlikte Washington''da bekletilecek.

Elian davasının evrensel önemi Türkiye''de nefesimizi tutmuş, Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde adayları ve 16 Mayıs''taki neticeyi intizar eder, 17 Mayıs''ta Kopenhag''da yapılacak Galatasaray-Arsenal maçının sonucunu da beklerken, "Elian Vak''ası"ndaki gelişmeleri ve bu davanın evrensel önemini okuyucularıma iletmek istedim. Sadece şu sırada, Amerika''da bulunduğum için ve bu olay sadece ilginç ve duygusal bir "insani ilgi" konusu ve magazinlik bir olay olduğu için değil, her ülkede emsal teşkil edebilecek önemli bir iç politika, hukuk ve uluslararası hukuk sorunu oluşturduğu için! Çünkü, eminim ki, neticesi ne olursa olsun ilerde dünya hukuk literatüründe bu olay "Elian Davası" olarak yer alacak. Elian''ın Washington''a babasına götürülmesi üzerine, Miami''de Kübalılar''ın bulunduğu Küçük Havana bölgesinde kıyametler koptu.. Bu yazı yazıldığı sırada gösteriler artarak devam ediyordu.

Hukukî sorunlar "Elian Vak''ası" çok önemli sorunlar oluşturuyor. Başlıca problem ve Atlanta Mahkemesi''nin kararına esas teşkil eden Amerikan, kanunundaki Küba''dan kaçan "Herkes sığınma hakkı isteyebilir" hükmünden kaynaklanıyor. Mahkeme, bu hükme dayanarak, sığınma hakkı isteyip istemediğinin ve Küba''ya gitmek isteyip istemediğinin bizzat küçük Elian''dan sorulmasını istiyor. Ama pratikte 6 yaşındaki Elian sığınma hakkı talep edebilecek durumda mıdır? Altı yaşındaki bir çocuk, babasının isteğine rağmen, böyle bir kararı verebilecek kadar iz''an sahibi midir? Elian hangi ekonomik siyasi sistem altında yaşamak istediğini idrak edecek kadar olgun ve bilgili midir? Bırakınız olayın siyasi, sol-sağ boyutlarını, bu yaştaki çocuk hareketleri hususunda babasına rağmen ne derecede özgür olabilir? Hem de Miami''deki Kübalılar''ın gösterilerinin ve medyanın etkisi altında kalmış olamaz mı? Öz babasının hiç söz hakkı yok mu? Onun Castro''nun etkisi altında olduğu gibi söylentiler tahminler, bu hakkını ortadan kaldırır mı?

Psikiyatri boyutu Olayın bir de Elian''ın ruhi sağlığı boyutu var. Psikiyatri uzmanları, Elian üzerindeki tartışmaların oynanan politik oyunların, çocuğun efsanevi bir kahraman ve/veya bir politik sembol haline getirilmesinin, çocuğun ruhu üzerinde büyük travmatik tahribat yapacağını ileri sürüyorlar. Ben de Komünizme ve Castro''ya karşıyım, ama bu altı yaşındaki çocuğun, anası da artık sağ olmadığına göre, politik bir mesele ve sembol haline getirilmesine de karşıyım. Kendi öz babasına verilmesinin en doğru yol olacağını düşünüyorum. Zaten, ABD kamuoyunda çoğunluğun düşüncesi de bu yönde. Elian''ın indi politik yorumlara dayanarak, Küba''da Komünist idare olduğu için öz babasına verilmemesi, tehlikeli bir emsal oluşturacaktır. Hayalî fakat pekala mümkün bir senaryo: Bir Türk erkeği ile evli Güneydoğu kökenli bir kocasından ayrıldıktan sonra 6 yaşındaki oğlu "Memo"yu yanına alarak, siyasi sığınma talep etmek için, otobüsle Almanya''ya doğru yola çıkıyor. Ancak yolda otobüs kazaya uğruyor anne dahil herkes ölüyor, bir tek Memo kurtuluyor ve annesinin Almanya''daki akrabalarının yanına götürülüyor. Türk koca, oğlunun yanına gönderilmesini talep ediyor ama Almanya''daki PKK''lılar, Memo''yu siyasi bir sembol, olayı da sokak gösterileri ile, siyasi bir mesele yapıyorlar. Bazı Alman makamları ve hatta Mahkemeleri de onları, Türkiye''de demokratik bir rejim olmadığı iddia ve gerekçesiyle destekliyorlar... Elian Vak''asının Türkiye ortamına tercümesi ve dolayısı ile bizim için bir emsal teşkil etmesi ihtimali de işte böyle! Bu yazı yazıldığı sırada Miami''de olaylar devam ediyordu. Olaylar yatıştırılsa, bastırılsa da.. Elian Küba''ya gitse de gitmese de "Elian Vak''ası" daha çok tartışılacaktır. İzlemeye devam ediyoruz!

GÜNÜN FİKİR KIRINTISI "Baba ile oğul arasındaki sevgi başkadır; baba oğlunu kişi olarak sever, oğul ise babasının hatırasını sever" Aleksander Dumas