Moskova''daki Çeçenistan Toplantısı''nın bilgi notu

Rusya''da Müslüman ve Türk asıllı 31 milletvekili var. Hepsi de Putin''in partisinden. Bunlardan 17''si Abdülvahid Niyazof başkanlığındaki "Refah Siyasi-Sosyal Hareketi" içinde. Duma''da ciddi bir ağırlıkları mevcut. Çeçenistan''da akan kanın durması için Müslüman ülkelerden de temsilcilerin katılacağı uluslararası bir toplantı kararı alıyorlar. Putin yönetimi de bunu destekliyor. Yazışmalar yapılıyor. Türkiye''den bütün partilere de davet çıkarılıyor. Kimse katılmıyor. Ancak kıl payı ile son anda Çorum milletvekili Yasin Hatipoğlu ve Sebahattin Yıldız (Muş) iştirake karar veriyor. Her ikisi de Kafkasya kökenli. Bakalım neler olmuş toplantıda? Her iki parlamenterle de konuştum. Aynı şeyi söylediler. İşte kıdem itibariyle bir duayen konumunda olan Hatipoğlu''nun anlattıkları: -Refah Siyasi-Sosyal Hareketi samimi. Başkan Niyazof saygın bir genç parlamenter. Tatar asıllı. Gerçekten Çeçenistan''da kanın durmasını istiyor. Ancak toplantıda bazı sorunlar yaşandı. -Neler onlar?

Delegeler Kafkasya''ya götürülmedi -Toplantı Dağıstan ve Çeçenistan''da olacaktı. Hava muhalefeti ve can güvenliği gerekçesiyle götürülmedik. Moskova''da kaldığımız otelde gerçekleşti. Dışardan ancak 15-20 kadar konuk gelmişti. Ancak; mesela Suriyeli ve Bangladeşli misafirler Rusya''ya yerleşmiş kişilerdi. Belki ötekiler de öyle olabilir. Bilemiyorum. -Kaç gün sürdü? -Bir günde tamamlandı. Konukluğumuz uzun sürdü ama. 5-6 saatlik bir toplantıda müşterek deklarasyon yayınlandı. -Neler vardı deklarasyonda? -"Çeçenistan krizinin aşılmasında Rusya tüm Müslüman ülkelerle işbirliği yapmak istiyor. Çeçenistan''ın yeniden inşasında böyle bir dayanışma ihtiyacı içinde. Bunlar için, atanan yönetim başkanı Müftü Ahmet Kadirov''a destek şart. Ağır suçu olmayan Çeçenler''e genel af. Tümü 9 madde. İkinci toplantı da Eylül''de yapılacak." -Siz bunları kabul ettiniz mi? -Çekincelerimizi sıraladık Sayın Yıldız ile birlikte. Eleştirilerimiz şunlar: (Bu ara Sayın Sabahattin Yıldız atılıyor ve Hatipoğlu''nun yaptığı konuşma sırasında Çeçenler''e saldırıları yöneten General Manilof''un da orada olduğunu hatırlatıyor) Toplantıda sivil toplum kuruluşları yoktu. Belirtilen yerde de yapılmadı. Moskova''da yapılınca konuklar hür fikirlerini rahatlıkla söyleyemediler. Çeçenistan''da "Barış Uygulamalarında İslam Faktörü" diye isimlendirilen toplantıya uzman Müslümanlar davet edilmemiştir. -Bayağı önemli tespitler, daha daha?

Büyük ve güçlü devlet, farklı -Deklarasyonda savaşan taraflardan birinin görüşü hakim kılınmaya çalışılmaktadır. 12 Mart 1992 Çeçenistan Anayasası''nın kabulü, 31 Temmuz 1996 Rusya-Çeçenistan Anlaşması, 12 Mart 1997 Yeltsin-Maşhadov anlaşması, sonra Moskova''yla imzalanan gümrük anlaşmaları mevcut iken; iki ayrı devletin varlık delilleri yok sayılmıştır. Dolayısıyla bu bildiriye biz çekince koyarız. -Uluslararası bir skandal bu? -Müftü Kadirof''un atanmasına gelince. Böyle bir uygulama ulaslararası hukuk kurallarıyla bağdaşmaz. Cumhuriyetlerde halk, atanmışlarca temsil edilmez. Ayrıca bildiride "ateşkes''e çağrı" da yer almamış. Bunlar sorunu çözümsüzlüğe götürür. -Nasıl karşılandı? Peki Rus aileler bundan mutlu mu sanki? -Büyük devlet ile güçlü devlet arasındaki fark bu işte. Hem Rus analarının, hem de Çeçen mücahit analarının gözyaşları adalet ve merhamet duygusu gelişmiş her insanı üzüyor. Bunları size değil, toplantıda söyledim. Keşke tek sesli olmasaydı toplantı. Her şeye rağmen böyle bir teşebbüs olumlu karşılanabilir. Devamında da fayda var. Ancak eksikliklerin giderilmesi kaydıyla. Moskova''ya 1975''te de gitmiştim. Öyle bir hızlı değişim var ki şaştım. Paris gibi, İstanbul gibi olmuş. Bu değişim ve gelişime yönetimler mani olamaz. Çeçen sorunu da öyle. Akan kanın müsebbipleri hayırla anılmaz. Tarihte lanetlenir. Teröre gelince, Çeçenistan çok duyarlı. Moskova Puşkin Meydanı''nda önceki günkü patlamayı kınadı Aslan Maşhadov. Terör ayrı, istiklâl ve bağımsızlık mücadelesi daha ayrı. Soykırım''a uğramak da.