ABD''nin Türkiye Büyükelçileri

ABD''nin bu yıl sonunda görevini tamamlayacak Ankara büyükelçisi Mark Parris''in yerine gelecek büyükelçi adayı belirlendi. Başkan Clinton geçen mart ayında, Mark Parris''in yerine aday büyükelçi olarak Robert Pearson''ı seçerek Kongre''ye bildirdi. Senato Dış İlişkiler Komitesi''nde geçtiğimiz salı günü adaylık duruşması yapılan Robert Pearson, Senato''nun adaylığını onaylaması halinde Ankara''da göreve başlayabilecek.

Önem verilen ülkeye seçkin diplomatlar Türkiye, ABD''nin çok önem verdiği bir ülke. Washington Büyükelçimiz Baki İlkin, ''bu önemin açık göstergesi olarak ABD''nin Türkiye''ye hep en seçkin diplomatlarını yolladığını'' söylüyor. Bu durumun ''Cumhuriyetçiler''in ya da Demokratlar''ın iktidarda olmalarıyla değişmediğini ve ABD''de her yönetimin Türkiye''nin değerini bilen bir tutum içinde olduğunu'' vurguluyor.

Senato''da adaylığının onaylanması halinde görevi devralacak Robert Pearson''ın Avrupa''nın güvenliği ve NATO konularında çok deneyimli bir diplomat olduğuna işaret eden Washington Büyükelçimiz Baki İlkin, "ABD çok mükemmel bir büyükelçisini, bir başka mükemmel büyükelçiyle değiştiriyor." şeklinde konuşuyor.

İlkin, ABD''nin şimdiki büyükelçisi Mark Parris''i, ''Türk-Amerikan ilişkilerinin gelişmesine büyük katkıları olan çok değerli bir dost'' olarak niteliyor. Parris''in Türk-Amerikan ilişkilerinde ''stratejik ortaklık'' konseptinin yerleşmesinde ve iki ülke arasındaki işbirliğinin artmasında çok büyük emeği bulunduğunu belirtiyor.

Türkiye''de görev yapan Amerikan büyükelçilerinin başka görevlere gelseler ve hatta emekli olsalar bile, ülkemize ilgileri sürüyor. Eski büyükelçilerden Abromowitz şu sıralar Türkiye hakkında bir kitap hazırlıyor. Her bölümünü ayrı bir Türkiye uzmanının yazdığı kitap yakında piyasaya çıktığında büyük gürültü koparacağa benziyor.

Topkapı Hazineleri''nin ABD''ye getirilmesini sağlayan Topkapı Sarayı Vakfı''nın başkanı emekli büyükleçi Richard Barkley de ilginç çalışmaları ile tanınıyor. Barkley bir taraftan ABD''nin ünlü silah ve helikopter firmalarının katkıda bulunduğu Topkapı Hazineleri''nin ABD''ye getirilmesi gibi kültürel hizmetlerle uğraşırken, diğer taraftan da Türk-Amerikan İş Konseyi bünyesinde aktif çalışmalar da yapıyor.

Emekli büyükelçi Barkley''in Türkiye ile ilgili çalışmaları bu kadarla da sınırlı değil.. Refahyol döneminin Refah Partili bakanının ABD ziyaretindeki ''fahri danışmanlığından'', Washington''daki Atatürk Derneği''nde verdiği ''Türkiye''de irticanın nasıl azıttığına'' dair konferansına kadar geniş yelpazede faaliyette bulunabiliyor.

Abromowitz, Barkley, Grossman ve Parris Türk-Amerikan ilişkilerinde daima hatırlanacak isimler.. Zira her birisi kritik dönemlerde kritik görevler yaptılar..

Baskan Clinton geçen Mart ayında Parris''in yerine büyükelçi adayı olarak Robert Pearson''ı seçti. ABD''deki uygulamaya göre, bir büyükelçinin göreve başlayabilmesi için, Senato''dan onay alması gerekiyor. Seçilen aday büyükelçi Senato Dış İlişkiler Komitesi''nde üye senatörler tarafından sorgulanıyor. Bu sorgulama sonucu Senato evet derse atama kesinleşiyor.

Pearson uzun yıllar NATO''da görev yaptı ABD''nin Türkiye yeni büyükelçi adayı Robert Pearson, Senato Dış ilişkiler Komitesi''nde geçen salı yapılan duruşmasına eşi ve oğlu ile birlikte geldi. Komitede Oregon Senatörü Gordon H. Smith''in sorularını cevaplayan ve adaylığının onaylanması halinde Türk-Amerikan ilişkilerinin daha da ileriye götürülmesi için çalışacağını ifade eden Pearson uzun yıllar NATO''da görev yaptığını, Avrupa''nın güvenliği, Bosna ve Kosova konularında bilgi birikimi olduğunu belirtti.

Körfez savaşı sırasında Türkiye''ye muhtelif ziyaretler yaptığını, eski dışişleri bakanı Baker''ın Ankara''yı ziyaretine katıldığını, eski cumhurbaşkanı Özal ve çeşitli Türk yetkilileri ile görüştüğünü söyleyen aday büyükelçi Pearson, "Türkiye, ABD''nin çok değerli bir müttefikidir. Hem Körfez savaşı sırasında hem de Bosno ve Kosova konularında önemli katkıları olmuştur. Ortadoğu Barış Süreci''ni de desteklemektedir." dedi.

Oturumu yöneten senatör Smith aday büyükelçiye "Türkiye''nin Avrupa''nın yeni güvenlik kimliğinde ve NATO''daki rolünün ne olacağını" sordu. Robert Pearson bu soruya, "Türkiye NATO içinde ve Avrupa''nın güvenliğinde kilit bir ülkedir. Bu önemli konumuyla hem Avrupa''nın güvenliğine hem de NATO''ya katkılarını sürdürmesi gayet normaldir." cevabını verdi.

Aday büyükelçi Pearson, ''Helikopter alımları, insan hakları, AB''ye üyelik ve TSK''nın politikaya etkisi'' konularındaki soruları ise şöyle cevapladı:

"Türkiye''de askerlerin hükümete ve politikaya dolaylı etkileri olabiliyor. Ancak Türkiye AB''ye aday ülkeler arasında ve Kopenhag kriterlerini tamamıyla benimsemiş durumda. Demokrasisini geliştirecek ve AB''ye uyum sağlayacak değişiklikleri de yapıyor. Özellikle Ecevit Hükümeti bu konularda önemli adımlar attı. DGM''lerdeki askeri hakim yerine sivil geldi. Olağanüstü Hal uygulamalarını da azaltıyor. İşkence ve insan hakları ihlalleri ile mücadele ediyor. Demokratikleşme konusunda son derece duyarlı hareket ediyor. Ayrıca silah satışlarında ihracat lisansını verirken o ülkenin insan hakları durumunu değerlendirmek imkanımız da var."