Türk şirketleri ne kadar büyük?

Uluslararası iş ve finans kesiminin en etkin yayın organlarından biri olan Business Week ve Banker dergilerinin bu hafta dünyanın en büyük 1000 şirketini ve bankasını açıklaması yeni trendleri ortaya koyma yönünden büyük önem taşımaktadır. Bunun önemi her iki grupta yer alan kuruluşların dünyadaki dış ticaretin yanısıra finansmanın da üçte ikisine yakınını elinde tutmasından kaynaklanmaktadır.

Gelişmiş ülkeler kategorisi Araştırma, iki ayrı kategoriden ele alınmıştır. Bunlardan birincisi, gelişmiş ülkelerdeki 1000 büyük kuruluş yani birinci ligde yer alan firmalar, ikincisi ise gelişmekte olan pazarlardaki 200 önemli şirkettir. Türkiye, ikinci gurupta değerlendirmeye tabi tutulmuştur. 1000 kuruluş arasında ABD 484 şirketle birinciliği, Japonya 149 şirketle ikinciliği elinde tutarken, İngiltere 94, Fransa 44, Almanya 35, Kanada 32, İtalya 31, Hollanda 22, İsveç 18, İsviçre 18 ile ilk 10 sırayı paylaşmışlardır. Avrupa Birliği''ne üye ülkelerden 285 kuruluş birinci lige girmiştir. İlk sıralamaya giren firmalar hangi yönden ele alınırsa alınsın devasa nitelikler taşımaktadır. Örneğin satışlar açısından birinci olan Exxon Mobil, 185 milyar dolarlık satış hacmiyle, Türkiye milli gelirine denk bir değere sahipken, General Elektrik ise, 520 milyar dolarlık piyasa değeri ile yine ulusal gelirimizin üç mislini aşmıştır.

Gelişen pazarlar grubu Business Week araştırmasına göre, gelişen pazarlardan ilk 200''e giren şirketler açısından 37 ile Tayvan başı çekerken bu ülkeyi sırasıyla Kore 23, Güney Afrika 22, Brezilya 20, Meksika 15, Hindistan 13, Malezya 12, Türkiye 12, İsrail 8, Yunanistan 7 şirket ile ilk 10 sırayı palaşmışlardır. Sayısal ve demografik yönleden büyük devlet kategorisine giren Çin ve Rusya''dan ise sadece 3''er kuruluş ilk 200''e girebilmiştir. Bu kategoride Uzak Doğu ülkeleri 69''la birinciliği elinde bulundururken, Latin Amerika''dan 32 şirket, İslam ülkelerinden 30 kuruluş bu sınıfta yer almıştır. Türkiye''den İŞ BANKASI''nın, geçen yıl 49. iken, bu yıl 11''inciliğe yükselmesi, finans ve iş dünyası tarafından takdirle karşılanmıştır. Ülkemizin adını duyuran diğer büyük kuruluşlardan YAPI KREDİ BANKASI''nı, SABANCI HOLDİNG''i, KOÇ HOLDİNG''i, TÜPRAŞ''ı, AKBANK''ı, GARANTİ BANKASI''nı, THY''yi, POAŞ''ı, PETKİM''i, ARÇELİK''i ve ERDEMİR''i kutlamak isteriz.

Yeni trendler Yeni ekonomiye dayanan teknolojiyi ve iletişimi esas alan şirketler her iki kategoride de yani sanayileşen ülkelerin ötesinde gelişen pazarlarda da büyük ilerlemeler kaydetmişlerdir. Dünyadaki ilk 25 arasına 1999''da 5 telekom şirketi girerken, bu rakam bu yıl 10''a çıkmıştır. Ayrıca, 200 şirket arasında birinciliği elinde tutan China Telecom''un sadece 3 yıllık bir maziye sahip olduğunu, 11''incilikten 3''üncülüğe çıkan Güney Kore''den Samsung''un 2 milyar dolar kâr elde ettiğini unutmayalım. Tüm sıralamaları alt üst ederek 13''üncülüğe çıkan İsrail''den Check Point Software Technologic Şirketi''nin dünyadaki internet güvenliğini sağlayan en iyi şirket olduğunu göz önüne alalım. Endonezya''daki, Filipinlerde''ki siyasi çalkantıların şirket sıralamasına yansıdığını bu ülkelerde geçen yıl ilk sıralarda yer alan kurluşların bu yıl arka sıralara düştüğünü kaydetmemiz gerekiyor. Türkiye''de de iletişim alanında ortaya çıkacak şirket birleşmeleri, özelleştirme ve rekabet koşulları, sıralamaları değiştirebilir. Bu gidişle, yeni ekonomi kuralları Türkiye''de de taşları yerinden oynatabilir ve 2003 yılında dünya liginde bizi iletişim firmaları temsil edebilir.