Türkiye''de şirket birleşmelerinin önemi

HABA INTERNATIONAL tarafından düzenlenen konferansta, Türkiye''nin Avrupa Birliği''ne adaylık aşamasında başarılı olabilmesi, WTO kurallarının yanısıra teknolojiye dayanan "Yeni Ekonomik Düzen" içinde yüksek performans gösterebilmesi, ihracatını artırabilmesi için büyük şirketler oluşturmak zorunda olduğu vurgulanmıştır. Konferansta Devlet Bakanımız Sayın Recep Önal''ın, Rekabet Kurulu Başkanı Sayın Prof. Dr. Tamer Müftüoğlu''nun açıklamaları ilgiyle izlenmiştir. Prof. Dr. Ünal Tekinalp, Prof. Dr. Veysi Seviğ, Emre Derman ve Ahmet Kavak''ın hazırlamış oldukları mükemmel tebliğlerle, uygulamaya yeni boyutlar getirilmiş, sorunların çözüm yolları üzerinde durulmuştur. Verilen bilgilere göre, tüm dünyada şirket birleşmelerinin sayısı ve değeri hızla yükselmektedir. Bunların 1999''da 2,5 trilyon doları ABD''de, 1,5 trilyon doları Avrupa''da, 1 trilyon doları Japonya''da, geri kalanı da diğer ülkelerde gerçekleşmiştir. Türkiye''de ise bu rakam 500 milyon doları bulmamış, Avrupa''daki ortalamaların % 3''ünü geçmemiştir. Ortaya çıkan gelişmeler özellikle uluslararası düzeyde rekabetçi bir politika izleyebilmek için şirket birleşmelerine önem vermemiz gerektiğini kanıtlamaktadır.

Değişen teknolojik şartlar özellikle, elektronik ticaretteki işlemlerin tahminlerin çok ötesinde gelişmesi, yeni yatırımları beraberinde getirmiştir. Finans kaynaklarına olan ihtiyaç ise, büyük bankaların ve finans kuruluşlarının birleşmesini zorlamış, ortaya dev kuruluşlar çıkartmıştır. Örneğin, Japonya''da, Amerika''da, Almanya''da önde gelen bankaların değeri, bir katrilyon doları amıştır. Türkiye''de 80''i aşkın bankanın değeri, 200 milyar doları geçmemektedir. Ayrıca, ülkemizdeki 500 büyük sanayi kuruluşunun toplam değerinin, uluslararası tek bir şirketin kıymetinin çok altında kalması da düşündürücüdür. Yapılan araştırmalar, şirket birleşmelerinin önemli bir kısmının, zannedilenin aksine ekonomiye olumlu katkıda bulunduğunu kanıtlamaktadır. Evlilik sonucu birçok ülkede üretim kapasitesi artmış, verimlilik yükselmiş, ihracatta yeni gelişmeler ortaya çıkmış, en önemlisi işsizlik oranlarında düşüşler tespit edilmiştir. İşsizlik oranının geçen yıl ilk defa ABD''de % 3''e, Avrupa''da % 7''ye kadar inmesi sosyo-ekonomik yönden fevkalade önemlidir.

Üzülerek belirtmek isteriz ki, Türkiye''de devlet kuruluşlarının bir bölümü ve bazı özel sektör temsilcileri de birleşmelerin önemini hâlâ kavramış değillerdir. Örneğin, "Sekizinci Beş Yıllık Plan" çerçevesinde yeni teknolojiler ve şirket birleşmelerini ayrıntıları ile ele alan bir komisyonun kurulması ve konuya özgün raporların hazırlanması fevkalade yararlı olabilirdi. Özellikle sanayi malları üretimimizin % 90''ını gerçekleştiren orta ölçekli işletmelerin verimliliğini artırmak, istihdam kapasitesini yükseltmek açısından Avrupa Birliği''ndeki projelerden yararlanma bunları ülkemiz şartlarına dönüştürme imkanı mevcuttur. Türkiye''de hızla gelişen internet ağından yararlanan ve elektronik ticaret alanında faaliyet gösteren kuruluşların, geçen yıl gerçekleştirdiği 500 milyon dolarlık cironun 2003 yılında 5 milyar dolara çıkartılabilmesi için alt yapının da büyük önem taşıdığnı vurgulamak isteriz. Bu konuda ise, Türk Telekom''a ve Ulaştırma Bakanlığı''nın ilgili bölümlerine acil görevler düşmektedir. Dünya ticaretine yeni boyutlar kazandıracak yeni ekonomik politikalarda başarılı olabilmek için çalışmalara şimdiden başlamak gerekir. Unutulmaması gerekir ki, şirket birleşmelerine bugün başlasak, olumlu sonuçları bundan ancak 2 yıl sonra alabiliriz.