Avustralya Cumhuriyet mi oluyor?

Türkiye''nin on katı büyüklüğünde ve fakat nüfusu sadece 18.6 milyon olan Avustralya kıtası 1901 tarihli Anayasa ile yönetilmekte ve bu Anayasaya göre bir Federal Monarşi olan bu ülkenin başında Devlet Başkanı görevini İngiltere Kraliçesi ve onun Avsutralya''daki temsilcisi olan bir Genel Vali yapmaktadır.

İlk Hükümdarı Kraliçe Victoria olan ve bugün "İngiliz Milletler Topluluğu-Common Wealth" içinde yer alan Avustralya''nın şimdiki Devlet Başkanı ise İngiltere Kraliçesi Elizabeth II''dir.

Ne var ki, ülkede son yıllarda, Cumhuriyet rejiminin kabulü yönündeki akımın giderek güç kazanması karşısında, toplanan bir "Anayasa Kongresi" 13 Şubat 1998 günü yaptığı toplantıda Avustralya doğumlu bir kişinin Devlet Başkanı olması konusunu oylamak üzere 1999 yılında bir referandumun yapılmasını kararlaştırmış bulunmaktadır.

Gerçekte Avustralya''nın bir Cumhuriyetle yönetilip yönetilmeyeceği hususunu oylayacak bu referandumun ise 6 Kasım 1999 günü yapılması öngörülmektedir. Ülke 1963''ten itibaren 1996''ya kadar her üç yılda bir yapılan genel seçimleri kazanan İşçi Partisi çoğunluğu tarafından yönetilmiş, ne var ki, 1996 seçimlerini Muhafazakâr Liberal Parti''nin lideri John Howard kazanmış ve 1998''deki erken seçimlerde de, oy kaybetmekle birlikte, iktidarda kalmayı başarmıştır.

Fakat Başbakan John Howard''ın durumu hiç de kolay değildir. Zira Howard, ülkenin bir "Meşrutî Monarşi" olarak kalmasını ve Kraliçe Elizabeth''in Devlet Başkanı olarak görevini sürdürmesini istemekte ve fakat Sidney''de 2000 yılında yapılacak olan Olimpiyat Oyunları''nı açması için Kraliçe Elizabeth''i ülkeye çağırmaya ise yanaşmamaktadır.

Oysa, Olimpiyat kurallarına göre, Olimpiyat Oyunlarını ev sahibi ülkenin Devlet Başkanı''nın açması gerekmekte fakat Başbakan Howard, Cumhuriyet taraftarlarını kızdırmamak için İngiltere Kraliçesi''ni davetten çekinirken, bu oyunları bizzat açarak, kendi reklamını yapmak gibi bir politik ve çelişkili yola sapmış bulunmaktadır.

Başbakan Howard''ın bu çelişkili davranışı kendi partisi içinde bile itirazlarla ve muhalefetle karşılaşmakta ve 60 yaşındaki Başbakan, partisi içindeki en büyük muhalefeti 42 yaşındaki ve kendisinin muhtemel halefi olarak görülen Costello''dan görmektedir. Başbakan Howard''ın diğer bakanı ise Cumhuriyet aleyhtarı bir tutum sergilemekte ve fakat 1999 yılı yapılan nabız yoklamaları özellikle genç seçmenlerin Cumhuriyeti desteklediğini ve "Kraliçe" yerine "Başkan" formülünün % 33''e karşı % 57 oy sağladığını ortaya koymakta iken 26 Ekim günü yayınlanan son iki kamuoyu yoklaması ise, Cumhuriyet taraftarlarının Cumhurbaşkanını parlamento mu, yoksa halk mı seçsin konusunda görüş ayrılıklarından dolayı çoğunluğu kaybettiklerini ve "Evet" oylarının "Hayır" oylarının 6 puan altına düştüğünü göstermiştir. Bu nedenle 6 Kasım günkü referandumda Cumhuriyet taraftarlarının durumu oldukça zordur.