Deprem felaketinden alınacak dersler

17 Ağustos günü sabaha karşı Marmara Bölgesi''ni vuran depremin yaralarını sararken, Türkiye''nin % 97''si deprem kuşağı içinde yer aldığına göre, geleceğimiz bakımından en önemli husus bu felaketin çok ağır bilançosundan gerekli dersleri çıkarmak ve bundan böyle "Deprem ile birlikte yaşam"ı öğrenerek, Japonya, ABD ve diğer deprem kuşağında bulunan ileri ülkeler gibi depremin kayıp ve zararlarını asgariye indirmektir.

1907''de Nobel Edebiyat Ödülünü kazanan ilk İngiliz Şair ve Yazarı Rudyard Kipling "Batı" ve "Doğu" dünyalarının farklı zihniyetlerini vurgularken, "Batıyı harekete geçirmek için ''Refah'' Doğuyu harekete geçirmek için ''Felaket'' lazımdır" demiştir.

Memleketimizde yaşananlara baktığımızda, maalesef Kipling''e hak vermemek imkansızdır. Bu nedenle, hiç olmazsa bundan böyle, son deprem felaketi bize ders olmalı ve gelecekte buna benzer felaketlerin tekrarlanmaması için bu güne kadar işlenen hatalardan kaçınılmalıdır.

Kanaatimce alınması gereken birinci ders bu boyuttaki bir depremde vakit kaybedilmeden deprem bölgesinde hiçbir komplekse düşülmeden Sıkıyönetim veya hiç olmazsa Olağanüstü Hal''in ilân edilmesi ve ilk andan itibaren, gücü, disiplini ve insancıllığı dünyaca bilinen Türk Silahlı Kuvvetleri''nden kurtarma ve yardım işlerinde yararlanılmasıdır.

İkinci önemli husus, bina inşaatında bütün çağdaş standartlara uygun düzenlemelerin yapılması ve bundan da önemlisi bu düzenlemelere uyulmasının sürekli denetimlerle sağlanmasıdır. Memleketimizde son depremde insan kaybını artıran faktörler arasında yumuşak zeminlere yapılan inşaat, noksan kullanılan çimento ve demirin kısaca "Kalitesiz İnşaat"ın geldiğini biliyoruz.

Bundan sonra Türkiye yıkılan yerleri yeniden onarıp ve ülke çapında inşaat yaparken, çağdaş teknolojiden ve aynı zamanda diğer ülkelerde yaşanan depremlerden de ders almak mecburiyetindedir. Gerçekten gözlemler ölü miktarını arttıran faktörlerin başında inşaatta kullanılan ağır malzeme türünün geldiğini göstermektedir. Nitekim keresteden yapılmış binaların ve hafif damların çoğunlukta bulunduğu Kalifornia''da, Los Angeles şehrinde 1994''te meydana gelen 6.6 Richter ölçeğindeki depremde sadece 54 kişi ölürken, tayfunlara karşı korunmak için ağır damlı binaların çoğunlukta bulunduğu Japonya''nın Kobe şehrinde 16 Ocak 1995 günü meydana gelen 6.9 Richter şiddetindeki bir depremde "Kaliteli İnşaat"a rağmen, 6500 kişinin öldüğünü görüyoruz. Bu nedenle, memleketimizin depreme uğramış yöreleri yeniden inşa edilirken, "Çok ağır inşaat malzemesinin ölü sayısını arttırdığı" gözönünde tutulmalı ve uygun bölgelerde California''da olduğu gibi eski tarz keresteden yapılmış ahşap binalara itibar edilmelidir. Fakat hiç şüphe yok ki en önemli faktör, kaliteli ve uygun inşaatı imkansız kılan yolsuzluk ve denetimsizliğin ortadan kaldırılmasıdır.