Habib Burgiba''nın ardından...

Tunus''un Bağımsızlık Hareketi''nin lideri ve ilk Cumhurbaşkanı Habib Burgiba (1904-2000)''nın, 96 yaşında 6 Nisan 2000 günü hayatını yitirdiğini medya haberlerinden biliyoruz. Hayatına Fransız eğitimi almış bir hukukçu olarak başlayan ve 1930''da Tunus''un Fransa''dan bağımsızlığını elde etmesi için mücadele başlatan Burgiba tam 12 yılını Fransız zindanlarında geçirmesine ve 1942 yılında hapishaneden Almanlar tarafından kurtarılmasına rağmen, bağımsızlık mücadelesini sürdürmüş ve fakat birçok Tunuslu milliyetçiden farklı olarak, İkinci Dünya Savaşı''nı kaybeden Almanya ve İtalya''yı desteklemek hatasını işlememiştir.

1956''da, Tunus''a, Tunus Beyi''ne Devlet Başkanlığında bağımsızlık verildiğini ve Burgiba''nın ülkenin ilk Başkanı olduğunu görüyoruz. Ne var ki büyük askerî deha, Kartacalı General Annibal (M.Ö. 247-182)''dan sonra kendini ülkesinin ilk bağımsız lideri olarak kabul eden Burgiba, Tunus Beyi ile iktidarı paylaşmayı reddederek monarşiyi kaldırmış ve 1957''de Tunus Cumhuriyeti''nin ilk Başkanı olmuştur. Ülkede "tek parti" yönetimi kuran ve hasımlarını tasfiye eden Burgiba "Otokratik" ve "Kişisel" bir yönetim sergilemiş, doğum günü olan 3 Ağustosu "Milli Bayram" ilân ederken, kendisi için yaptırdığı anıt-kabiri beyaz mermerden inşa ederek altın yapraklarla süsletmiş ve Tunus Parlamentosu 1975''te Burgiba''yı "ömür boyu Cumhurbaşkanı" ilân etmiştir.

Fransa''dan bağımsızlığını kazandıktan hemen sonra Burgiba''nın önemli reformlara giriştiğini, çok eşliliği kaldırırken, kürtajı kanunlaştırdığını, medeni nikâhı ve kadına boşanma hakkını tanıyarak, bugüne kadar hiçbir Arab ülkesinde görülmeyen bir "Kadın Hakları" gerçekleştiricisi olarak ortaya çıktığını, kısa zamanda okur yazar sayısını 1/3''ten 2/3''e çıkardığını, modern ve "laik" bir devlet kurarak, ülkesine yabancı yatırımcıları cezbetmeyi başardığını, ülkenin çok sınırlı doğal kaynaklarına rağmen, Tunus''u, nüfus başına düşen milli gelir bakımından, petrol zengini Libya''dan sonra bütün Kuzey Afrika Devletleri''nin üstüne çıkardığını görüyoruz.

Kadın Hakları konusunda kendisini etkileyen Fransız asıllı ilk eşi Mathilde Lorrain''den 1961''de ayrılan Burgiba''nın, ikinci eşi Bakanların tayinine kadar her işe karışan Ben Ammar olmuş, 1986''da ikinci eşini de boşayan Burgiba''ya daha sonraları yeğeni Saide Sassi bakmıştır. Bazı girişimlerinde Atatürk''ü taklid etmek isteyen ve fakat Atatürk''ün standartlarına yaklaşamayan Burgiba, ülkede yiyecek sıkıntısının gösterilere yol açması ve aşırı dincilerin turist merkezlerini bombalamasının da etkisi ile 6 Kasım 1987 günü devrin Başbakanı ve şimdiki Cumhurbaşkanı Zine el-Abidin Ben Ali''nin girişimi ile yedi hekimden oluşan bir kurulun verdiği ve Burgiba''yı "Bunama ve Hastalık" gerekçesi ile yetersiz gören bir "Tıbbi Darbe" ile görevinden alınmış ve hayatının son 13 yılını "Ev Hapsi"nde geçirmiştir. Yine medya haberlerinden hatırladığımıza göre, Burgiba''nın ölümü cenaze töreninin Devlet TV''sinde yayınlanmamasına rağmen, Tunuslular''ın "Burgiba Yaşıyor" tarzındaki büyük sevgi gösterilerine neden olmuş, Tunuslular Burgiba''nın hayatındaki bütün kişisel kusurlarına rağmen, bağımsızlık lideri ve "Modern Tunus''un Kurucusu"nu unutamadıklarını göstermişlerdir.