XXI. yüzyılda askerî kültür

Kitap okuduğum kadar internette de gezinirim. Öyle porno veya illegal/anarşist sitelere değil, tabiî ki. Uzmanlığım ve mesleğim gereği uluslararası ilişkilerde yoğunlaşmış think tankların sayfalarına girerim. CSIS; ciddî, muhafazakâr da olsa, Amerika''nın stratejik araştırma merkezidir. Orada gözüme çarptı. 144 sayfalık bir inceleme. Geniş bir akademik kadro ele almış. Adı: "21. Yüzyılda Amerikan Askerî Kültürü." Araştırmacılar, öncelikle "askerî" ve "sivil" kültürlerin farklılaştığını ortaya koyuyorlar. İlki, disiplin, hiyerarşi, fedakarlık derken; ikincisi birey, özgürlük vs. diyor. İki alan arasında etkileşim doğaldır. Birbirlerinden etkilenirler. "ABD''de sivil kültür egemendir. Günün iklimi, başka bir deyişle küreselleşmeyi kastediyorlar, askeri kültüre kıyasla sivil kültürü daha bütüncül kılmakta..." Anlaşılıyor ki, soğuk savaş sonrasındaki gelişmeler ABD askeri yapısını kültürel olarak nasıl ve hangi stresler altında bırakıyor; oraya eğilmek istiyorlar. Askeri harcamalar azalıyor. Nükleer kapışma, III. Dünya Harbi yok. Ordunun moralini, disiplinini nasıl tutacaksınız? Açıkçası, geleneksel ilkelerinden sarfınazar edilmeksizin askeri kültürü nasıl post-modern hâle getireceksiniz? Zannediyorum, Rapor''un temkinli yazarları açıkça vurgulamasalar da, ikilemi farketmişler. ABD''de bir yanda orduyu sivilleşen bir global transformasyonda askeri kültür içinde tutmak; öte yandan da Soğuk Savaş sonrası değişen güvenlik stratejilerinde kullanmak... Nedir ikincisi? Örnekle izah edelim: Meselâ; Bosna ve Kosova. Post-modern dünyada, yükselen değerler olan çokkültürlülük, insan hakları, demokrasi süngü ile sağlanıp, korunabiliyor. Asker, sivil kültür için savaşacak. Hani AB''nin "biz yükselen değerleri silahla kabullendiririz" demesi gibi. Kime karşı? Militer Sırbistan''a karşı. ABD silahlı kuvvetleri, BM''nin silahlı gücü olmuş NATO marifetiyle, "insancıl/humanitarien operasyonlarda" görev aldıkça iş zorlaşıyor.

Onlara ölmeyeceksiniz, öldürmeyeceksiniz deniyor. "Barışı koruma harekâtları" çok farklı işlerdir. Bir de bunlar CNN önünde oluyor. En küçük bir aleyhte görüntü tepki buluyor. Pekiî, Rapor, Kongre''ye ne tavsiyelerde bulunuyor? Sıralamışlar. Doğrusu ben, amaçları ile kıyaslandığında, pek ayrıntıda kalmış öneriler getirdiklerini gördüm. Diyalog ve anlayış beklentilerinin dışında. Global demokrasinin cilveleri bunlar...