Depremin ilmi cephesi
Dünyada her yıl binlerce kişi depremler sebebiyle ölürken; diğer yandan 6 milyar insan, dünya üzerindeki hayvanlar ve bitkiler depremler sayesinde hayatını idame ettiriyor. Depremler, dünyanın sıcak mantosu (tabakası) üzerinde yüzen kabuk parçalarının hareketinin bir neticesidir. Birbirine sürtünüp ilerleyen, birbiri altına dalıp yok olan, okyanus diplerindeki yarıklardan gelen erimiş yeni kabukla yenilenen bu levhalar olmasaydı; dünyamız, ya ikiz kardeşi Venüs gibi yaşanamaz sıcaklıkta çöl, ya da Mars gibi bir buzlar gezegeni olurdu. Dünyamızdaysa levha denen bu kabuk parçalarının hareketi, ihtiyaç duyduğumuz gazları uygun ölçülerde tutuyor. Biriken gazlar, başka levhaların altına dalan kabuk parçalarıyla yeniden dünyanın sıcak mantosuna dönüyor. Okyanus diplerinde yeni meydana gelen kabuklarda ihtiyaç duyulan gazlar yeryüzüne çıkıyor. Bu alışveriş ve dönüşüm ile ılıman bir iklim sağlanıyor. Canlılara güneş ışığı gerekli, atmosferinde yeterli karbon olmayınca bir gezegende hayat için gerekli sıcaklığın meydana gelmesi zor. Allahü teala neylerse güzel eyler ve yarattığı her şeyde hikmetler vardır.
17 Ağustos depremi 7.4 ya da 7.8 ise de yalnız Türkiye''de değil dünyada meydana gelen en güçlü depremdir. Bu deprem asrın felaketi ve Marmara Bölgesi''nin ise 5 bin yıllık tarihindeki en büyük felaketidir. 20 milyon insan doğrudan ya da dolaylı olarak etkilenmiştir. Türkiye''de ilk defa megapolü ve çevresini alt üst etmiştir. 17 Ağustos depremi çok sayıda eksiğimizi ortaya çıkarmıştır. Sivil Savunma, arama kurtarma ve Kızılay''ın yeterli olmayıp çağdışı kaldığı görülmüştür. Deprem öncesi hazırlıkların olmadığı ortaya çıkmıştır. Sismometre, depremleri ölçen ve kaydeden bir alettir. Deprem sırasında, kırılan ya da kayan kütlelerden gelen sarsıntılar, yeryüzüne doğru ilerler; sismometre bunları kaydeder. Kayıtlarına "sismogram" denir. Tarihi belgelere göre İstanbul''un önemli depremleri ise şöyledir:
407 yılında Marmara denizi içinde oldu. Bakırköy hasar gördü, deniz dalgaları sahili vurdu. 412 yılında orta şiddette deprem ile surlarda yıkıntılar oldu. 447 depremi İstanbul civarında büyük hasar meydana getirdi. Deniz dalgaları, yer yarılmaları ve surlarda yıkılmalar oldu. 542 yılındaki depremde İstanbul''da geniş yıkım ve can kaybı oldu. Surlar ve tarihi yapılarda büyük zarar meydana geldi. 557 yılında denizde deprem oldu. İstanbul''da geniş hasar, surlarda yıkılmalar ve bugünkü Küçükçekmece''de çoğu binalar yıkıldı. 740 yılında İznik- İzmit çevresindeki deprem İstanbul''da önemli hasar meydana getirdi. 861 yılında İstanbul''da büyük yıkım oldu. Bazı dereler kurudu. Artçı depremler 40 gün devam etti. 869 yılındaki depremde Ayasofya''nın bir kısmı çöktü. Havariler kilisesi tamamen çöktü. Çok sayıda kişi öldü. 989 yılındaki depremde surların bir kısmı ve birçok bina yıkıldı, önemli hasar oldu. 1063 yılında merkez üssü İstanbul- Çanakkale arasındaki depremde İstanbul ve Marmara kıyısında önemli hasarlar meydana geldi. 1296 yılında çok şiddetli deprem oldu. Evler, tarihi yapılar ve surlar önemli hasar gördü. 1332 depremi İstanbul''da şiddetli hissedildi. 1346 depreminde Ayasofya''nın bir kısmı çöktü.
1509 yılındaki deprem İstanbul''daki olan depremlerin en şiddetlisi idi. En az 5 bin kişi öldü. Denizde hasıl olan dalgalar (tsunami) surları aştı. Tarihe "Küçük kıyamet" olarak geçen bu depremde 13 bin kişi öldü. Sağlam minare kalmadı. 109 mescid ve 1070 bina yıkıldı. Topkapı Sarayı yıkıldı. Padişah Edirne''ye taşındı. Galata ve Beyoğlu''nda tek bir bina kalmadı. Yerler yarıldı ve yerden kumlar fışkırdı. Deprem sonrası 3 bin usta ve 66 bin amele geceli gündüzlü İstanbul''u yeniden onardılar. 1556 yılındaki Güney Marmara depreminde İstanbul büyük hasar gördü. 1690 depreminde 20 ölü ve önemli hasar meydana geldi. 1719''da Sapanca, İzmit, Karamürsel, Yalova''daki depremde 6 bin kişi öldü. Doğu Marmara''daki bu şiddetli depremden İstanbul da zarar gördü. 1754''te Doğu Marmara''da, İzmit ve doğusunda olan depremde 2 bin kişi öldü. İstanbul''da ise 60 kişi öldü ve çok sayıda bina yıkıldı. 1766 Kuzey Marmara depreminde 4 bin ölü, çok sayıda yaralı, Tekirdağ-Karamürsel arasında büyük yıkım oldu. 1894 yılında Yalova-İstanbul arasında büyük deprem oldu. İstanbul''da 300 kişi öldü. Kapalıçarşı''nın bir kısmı yıkıldı. Adapazarı-Çatalca arasında büyük yıkım oldu. 6 metre yüksekliğinde dev dalgalar sahilleri vurdu. 1894''ten bu yana 105 yıldır ilk şiddetli deprem 17 Ağustos 1999''da oldu. İnşallah bundan sonra kıyamete dek olmaz. (Amin)
