Depremin jeolojik yönü

17 Ağustos 1999 depremi 31 bin kilometrekare sahada hasar yapmıştır. Marmara''nın altı beşik misali sallanmıştır. Artçı depremlerin 2-3 ay daha devam edeceği tahmin ediliyor. 17 Ağustos- 5 Eylül 1999 arasındaki artçı deprem sayısı 2400''e yakındır. Marmara bölgesindeki artçı depremler sırasıyla, Haymana-Ankara, Emet-Kütahya, Kelkit-Gümüşhane, Senirkent-Isparta, Eğirdir-Isparta, Alanya-Antalya, Kiğı-Bingöl, Karakoçan-Elazığ''da lokal olarak gerçekleşti. 18 kilometre (18 bin metre) derinlikte meydana gelen fay kırığı 170 km. uzunluğunda bir alanı etkiledi.

Deprem 2 Ağustos''ta Yalova kaplıcalarında geliyorum sinyalini vermiştir. Termal Kaymakamı Kasım Esen''in Sağlık Bakanlığı Turban Genel Müdürlüğü''ne yazdığı yazı ile İstanbul Teknik Üniversitesi''nin inceleme yapması istenmiş ve bu acil durum 17 Ağustos''a bırakılmıştır. Yalova Termal kaplıcalarında zemin değişikliği olmuş, "Göz suyu" çeşmesi yanındaki zeminden yeni bir sıcak kaynak suyu çıkmıştır. Yolova Termal''de uzun yıllardır 60 derece olan sıcak su 80 dereceye çıkmıştır. Her zaman temiz olan kaynak suyu çamurlu çıkmıştır. Aynı gün olmasa bile 2-3 gün sonra teknik uzmanlar inceleme yapabilirlerdi. Ancak 17 Ağustos için randevu verildi ama deprem, uzmanlardan önce geldi. Prof. Fazlı Yılmaz Oktay''a göre:

"Depremle arkadaş olmamız lazım. Çünkü Marmara bölgesi 4 milyon yıldır depremle yaşıyor. Geçen 15 bin yıl içinde de İstanbul''da çok büyük değişiklikler olduğu gözleniyor. Boğazın açılması, Boğaz''dan su geçişinin sağlanması yeni yapılan araştırmalarımıza göre 4500 yıldır olagelen bir durum. İstanbul''da 4-5 bin yıldan bu yana öyle hareketler oluyor ki, birçok deprem olduğunu görüyorsunuz. İstanbul''da bundan sonra da deprem olacak. Bu kabul edilecek. Ya her şeyi bırakıp güvenli bölgelere gideceğiz, ya da depremle yaşamayı öğreneceğiz."

Materials World Dergisi''ne göre ABD''nin Los Almos laboratuvarı "Nonliner Resonant Ultrasound" yöntemi ile ses dalgalarıyla binaların depreme dayanıklılık testi yapmaktadırlar. İ.T.Ü. Maden Fakültesi Jeoloji Bölümü Genel Jeoloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof.Fazlı Yılmaz Oktay, İstanbul''u tehdit eden Kuzey Anadolu Fay hattı dışında İstanbul''un altından geçen başka aktif faylar tespit edildiğini belirterek bunların ciddi bulgular olduğunu söyledi. Yerküre, yüzeyinin yaklaşık 100 km. kalınlığındaki büyük sert plakalardan meydana geliyor. Plakalar, okyanusların derinliklerinden yükselerek yana doğru yer değiştirirler. Plakalar üzerinde sabitleşen kıt''alar plakalarla birlikte hareket etmektedirler. Sert tabakalar yumuşak tabakalar üzerinde yer değiştirir. Başlıca altı plaka ve bir çok ikincil plaka belirlenmiştir. Her plaka tek tek yer değiştirmektedir. Taş küre yer değiştirirken Kıt''aları da sürüklemektedir. Ters yönde hareket eden iki plaka karşılaştığında biri, öbürünün altına dalar. Plakaların karşılaşması şiddetli olaylara sebep olur. Alttaki plaka, dalma sırasında sürtüşmeler meydana getirerek depremlere yol açar. Ayrıca yanardağları besleyen mağma üretimini arttırır. Kuzey ve Güney Amerika her sene Pasifik Okyanusu''na 2-3 santim yaklaşmaktadır. Afrika kıt''asının (plakası) kuzeyi Avrupa''ya, batısı Amerika''ya, güneyi Madagaskar ve Afrika Boynuzu (Somali- Habeşistan) Arap Yarımadası''na doğru yaklaşmaktadır. Avrupa ise Asya''ya, Avustralya kuzeye ve Asya ise Avustralya''ya yaklaşmaktadır. Arap Yarımadası''nın Anadolu''yu sıkıştırması ile Anadolu Ege''ye yaklaşmaktadır...