Depremle birlikte yaşamak...

Türkiye''nin % 91''i deprem bölgesi üzerindedir. Geçmişte bilim adamlarının ilmi tavsiye ve ikazlarına itibar edilmiş olunsaydı, herhalde bu derece tahribat olmayabilirdi. 17 Ağustos''un ilk saatlerinde vuku bulan deprem, Anadolu''nun Marmara bölgesinde 5 bin yıl içinde vaki olan en büyük felakettir. 5 bin yıl içinde savaş, istila, göçler, salgın hastalıklar, seller ve depremler olmuştur. Ama 17 Ağustos bu bölgenin 5 bin yıllık tarihindeki en büyük felaketidir. Bu deprem, şiddetli bir depremin ötesinde, bambaşka bir çeşitte felaket idi. 17 Ağustos depremi ile bu bölgenin adeta coğrafi haritası değişecektir. Henüz 7.4 (aslında 7.8) depremin korku ve paniği devam ederken 13 Eylül 1999 günü saat 14.58''de yaklaşık 20 saniyelik 5.8 (aslında 6.2) şiddetindeki deprem Ankara ile Edirne arasında hissedildi. Merkez üssü Kocaeli idi. Okulların ilk açıldığı gün yaşanan bu deprem öğrenciler üzerinde de şok tesiri yapmıştır. 1950''den depreme kadar bu bölgeye olan göç şimdi Batı''dan Doğu''ya doğru olmaktadır. 1939 Erzincan depremi (7.9) ile başlayan fay kırılmaları 1942 (7.0), 1943 (7.2), 1944 (7.2), 1949 (7.0), 1957 (7.1), Sakarya 1967 (7.2) ve 32 yıl sonra (7.4) ile Kocaeli depremi ile devam etmiştir.

Marmara Denizi içinde çok fazla fay hattı vardır. Önemli yanı bu fay hatları karmaşık şekilde olup, kırılma hattı birbirini takip ederek gitmeyebilir. Hangisinin kırılacağının net bir şekilde tahmini zordur. Bilim adamları depremin zamanını henüz tespit etmekten acizdir. Türkiye''deki fay kırılmaları 4 ay ile 32 yıl arasında değişmektedir. Bu zaman dilimi içinde fay hattında kırıklar ve depremler beklendiği uzmanların görüşüdür. Ama çıkarılan şayialara da inanmak doğru değildir. Kaldı ki İstanbul fay hattından önce İzmit-Altınova ve Yarımca-Çınarcık arasında kalan fay hatları var. Yine de kesin bir şey söylemek mümkün değildir. Kuzey Anadolu fayı yaklaşık 1500 km. uzunluğunda olup, dünyanın en yıkıcı depremlerine sahne olan aktif faylardan biridir. Sadece 20. asırda 6.5 ve yukarısında 25 deprem oldu. Bunun 6''sı Marmara Bölgesi''ndedir. Depremler 670 km derinliklere kadar uzanan elastiki üst kabuk içinde meydana gelir. Bu derinlikten daha derinlerde ısı 400 derecede olduğu için yer değiştirme hareketi depremsiz, krip denilen yavaş plastik şekil değiştirme enerjisi şeklinde olur. Deprem; yer içinde fay denilen kırıklar üzerinde biriken biçim değiştirme enerjisinin, aniden boşalması sonucunda meydana gelen yer değiştirme hareketinin meydana getirdiği karmaşık elastik dalga hareketleridir. Faylar aktif ya da pasiftirler. 10 Temmuz 1894 yılından bu yana İstanbul''da zarar verici deprem yaşanmadı ve 105 yıl içinde en çok zarar vereni 17 Ağustos 1999 tarihli depremdir. Miladi 212 ile 1894 yılları arasında (1682 yıl) İstanbul''da 145 deprem oldu. Bu depremlerin 2 tanesi10, 10 tanesi 9, 39 tanesi 8, 35 tanesi 7, 41 tanesi 6 şiddetinde idi. 2500 yıl içinde 7 ve daha büyük şiddette 50 deprem oldu. 1894 depremi 10 şiddetinde idi.

Not: Bazı medya Irak''ın önemli petrol yardımını ve Körfez İşbirliği Konseyi''nin 400 milyon dolarlık (yaklaşık 200 trilyon TL) yardımını kamuoyundan gizlediler. Müslüman Arap kardeşlerimize teşekkürlerimizi arz ederiz...