Kafkasya''da savaş yayılabilir
Dağıstan''da savaşanlar yalnız Çeçen ve Arap değildir. Dağıstanlı, Abhaz İnguş, Osetyalı ve Kuzey Kafkasya gibi mozaik millet ve etnik gruplar da çarpışanlar arasındadır. Mücahitler 32 köyü ele geçirdiler. Yoğun hava saldırısı ile buraları boşalttılar ama başka bölgelerde ortaya çıkıp yeniden kaybolacaklardır. Rusya Savunma Bakanı Mücahitleri yakalamak için Çeçenistan''a gireceklerini açıklamıştır. Bu ise ikinci Çeçen Rus savaşına dönüşür ve Rusya başına ikinci bir bela alır.
1996''da Şangay''da toplandığı için "Şangay Beşlisi" olarak adlandırılan ülkeler (Rusya, Çin, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan) 25 Ağustos''ta da toplanarak bu bölgede İslami gelişmeyi boğmak için kararlar almışlardır. Yeltsin''in Dış Politika Danışmanı Sergey Prikhodko''ya göre Şangay Beşlisi, ABD''ye karşı Rus-Çin eksenidir. "ABD ve diğer ülkelerin bölgedeki çıkarlarının çok iyi farkındayız. Biz hem bölgenin tümüne, hem de tek tek bölge ülkelerine yönelik çıkarlarımızı korumayı sürdüreceğiz... Öncelikli görevimiz, bir ülkenin güç ve liderlik politikaları sonunda tek kutupla dünya düzeni kurma politikasına karşı denge meydana getirmek. Çok kutupla dünyayı amaçlayan ortak ve koordineli adımları belirlemektir." demektedir. Kazakistan Başbakan Yardımcısı Kasım Cömert Tokayev yaptığı açıklamada: "Bölgede ve Kuzey Kafkasya''da İslami gelişmelerin yayılması karşısında ilgisiz kalamayız" demiştir.
Mücahitler arasında Afrikalı, Ortadoğulu ve Baltık ülkelerinden gelen gönüllüler vardır. Dağıstan Rusya için stratejik önemi haizdir. Rusya''nın Hazar Denizindeki kıyısının %70''i Dağıstan''ın sınırları içindedir. Hazar Denizi''nde yaz ve kış kullanılan limanı Dağıstan''ın Başkenti Mohaçkale''dir. Dağıstan''daki nüfusun %40''ı yoksulluk sınırının altındadır. İşgücünün yüzde 20''si işsizdir. 33 etnik grup 20 dil vardır. Avarlar ile Çeçenler arasında tarihi bir husumet yaşanmaktadır. Dağıstan, Hazar Denizindeki petrol ve doğalgaz kaynaklarının Karadeniz yoluyla Batıya ulaştırılmasında (Bakü-Novorossisk) Petrol Boru Hattında kilit öneme sahiptir. ABD''nin önde gelen Rusya uzmanlarından Carnegie Endowment: "Rusya olağanüstü vahim bir durumda, Devlet Başkan adaylarından biri komünist, biri casusbaşı ve diğeri yolsuzluklara karışmış belediye başkanı, Rusya''nın geleceği kötü ve maalesef bu ülkenin geleceği herkesi ilgilendiriyor." demiştir.
Tarih boyunca Kafkasya sıcak çatışmalara sahne olmuştur. Kuzey Kafkasya''daki Dağıstan''da yaşanan son gerginlik Rusya''nın Hazar Denizi petrollerinden yararlanmasının önünde yeni bir engeldir. Petrol uzmanı Evan Craik: "Dağıstan''daki çatışma, Rusya''nın Azeri petrolünün ana taşıma koridorunu alma yönündeki planlarına sekte vuruyor." demiştir.
Şamil Basayev liderliğinde Dağıstan''daki "Bağımsızlık Savaşı" bekleneni veremedi. Aynı şekilde Müslüman halk da gereken desteği sağlamadı. Bunun 2 sebebi vardır. Birincisi Şamil Basayev''in Çeçenli oluşu ve en büyük sebep ise; Rusya ve dünya basını (Türkiye dahil) bu bağımsızlık savaşını Vehhabi hareketi olarak göstermiş olmasıdır. Savaşan Mücahidler arasında Vehhabiler olabilir ama bu Vehhabiliği yayma hareketi değildir. Şamil Basayev''in televizyonda Dağıstan halkına bu gerçeği söylemesi ve ikna etmesi gerekirdi. Aksi halde bu bağımsızlık savaşı balon gibi söner. Ayrıca Çeçenistan Hükümeti Dağıstan işine karışmak istememektedir. Olağanüstü hal ilan etmiş ve Dağıstan''a destek veren bazı yetkilileri görevden almıştır.
Şamil Basayev''in "Cihad" çağrısı ve Dağıstan''daki gelişmeler mevzii kalıp savaşa dönüşmemiştir. Şamil Basayev''in başlattığı savaş marjinal girişimler olarak kalabilir. Şamil Basayev''in hareketi Yeltsin''in puan toplamasına sebep olduğu gibi; Rusya Başbakanı Putin ve Rus generaller ilk andaki korkularını üzerinden atarak; Dağıstan''ın Çeçenistan olmayacağına inanmışlardır. Dağıstan''da Çeçenistan gibi hezimete ve fiyaskoya uğramayacaklarına giderek inanmaktadırlar.
