Sancak halkının meseleleri
Sancak, Balkan yarımadasının merkezinde bulunmaktadır. Sırbistan ve Karadağ cumhuriyetleri tarafından paylaşılmış bir bölgedir. Kuzeybatısında Bosna-Hersek, batısında Karadağ, güneyinde Arnavutluk, güneydoğusunda Kosova ve doğusunda Sırbistan bulunmaktadır. Yüzölçümü 8687 kilometrekaredir. Merkezi Yeni Pazar (Nüfusu 105.000) Toplam Nüfusu 529.965 Dili Boşnakçadır.
Etnik yapı Boşnaklar 353.357 kişi ile toplam nüfusun % 67''sini, Sırp, Karadağlı ve Arnavutlar 176.708 kişi ile % 33''ünü oluşturmaktadır.
Ekonomi Yugoslavya krallığı ve daha sonra Sosyalist Federal Yugoslavya döneminde kalkınma programlarında bu bölge ihmal edilmiştir. Sancak''ta zengin taşkömürü bulunmaktadır. Hayvancılık ve ziraatle geçinen bölge halkının bir bölümü tekstil, kundura, triko, mobilya ve gıda sektöründeki fabrikalarda çalışmaktadır.
Hukuki statü Sancak, 1878''de Berlin Kongresi''nin 25. maddesi uyarınca Bosna Hersek''ten ayrılıncaya kadar Bosna Hersek''in özel statülü, anayasal, özerk bir parçasıydı. Sonraları Sırbistan ve Karadağ tarafından işgal edildi ve Balkan Savaşına kadar ayrı bir idare ve yerel bir birim olarak devam etti. 1918''de Yugoslavya krallığının kurulması ile birlikte hukuki statüsünü tamamen kaybetti. 2. Dünya Savaşı sırasında 11 Kasım 1943''te Sancak kendi otoritesini ve bağımsızlığını ilan etti. Daha sonra 29 Mart 1945''te Sancak temsilcilerinin karşı çıkmasına rağmen komünist rejim tarafından bu statüye son verildi. Eski Sosyalist Federal Cumhuriyet''te Müslümanlar 6 anayasal haktan (Sırplar, Hırvatlar, Müslümanlar, Slovenler, Makedonlar ve Karadağlılar) biri idi. Yugoslav Federal Cumhuriyeti rejimi 27 Nisan 1991 referandumunun sonuçlarına rağmen çözümsüz bir hukuki statüye sahiptir. Referandumda Sancak halkı siyasal ve bölgesel tam özerklik ve cumhuriyetlerden birine bağlanma hakkı yönünde oy kullanmıştır. Toplam seçmenlern % 69.39''unun oy kullandığı seçimde geçerli oyların % 98.85''ini oluşturan 183.302 kişi özerklik doğrultusunda oy kullanmıştır.
Siyasi durum Sancak''ın en büyük en etkili partisi, mutlak Müslüman çoğunluğu bünyesinde barındıran Sancak Demokratik Eylem Partisi''dir. Sancak Müslümanları Milli Konseyi (SMMK) ise Sancak Müslümanlarının parti dışı örgütlü bir harekettir. Bu aynı zamanda Sancak Müslümanlarının meşruluğu kabul edilmiş tek örgütüdür. SMMK''nın en yüksek organı olan Genel Kurul''un kuruluş tarihi 11 Mayıs 1991''dir ve görevi Sancak Müslümanları ile ilgili önemli kararları almaktır. SMMK''nın başkanı Dr. Süleyman Ugljanin''dir. Dr. Süleyman Ugljanin; Sosyalist Federal Yugoslavya döneminde SDA-Demokratik Eylem Partisi Genel Başkanı Aliya İzzetbegoviç''in yardımcısı ve Sancak Bölge Başkanı idi.
Özerk Sancak bölgesinin tarihî geçmişi Özerk bir yönetim birimi olarak Yeni Pazar Sancak''ın da ilk kez Bosna, Sancak''ın yedi bölgesinden biri kabul edilerek 1578''de söz edilmiştir. Sancak, onsekizinci yüzyılın son on yılında Bosna eyaleti içinde özerk bir yönetim birimi haline geldi. 1876 Haziran''ında Sancak''ı Sırbistan ve Karadağ vilayetleri arasında iki bölgeye ayıran anlaşma Venedik''te imzalandı. Sancak, 2 Şubat 1877''de alınan bir kararla Bosna eyaleti yönetiminden ayrıldı. Sancak, 4 Temmuz 1878''deki Berlin Kongresi''nin 25 nolu kararıyla Osmanlı Devleti sınırları içerisinde bırakıldı. Ancak Plevlja, Prijepolje ve Priboj''a 5000 Avusturya-Macaristan İmparatorluğu asker ve devlet görevlisi yerleştirildi. Sancak, 21 Nisan 1879''da İstanbul Yeni Pazar Konvansiyonunda Osmanlı Devleti içerisinde özerk bir birim olarak zikredilir.
Sancak, 1913 Belgrad anlaşmasıyla Sırbistan ve Karadağ arasında bölüştürülmüştür. 20 Kasım 1943''te Plevja''da Sancak Milli Antifaşist Kurtuluş Komitesi oluşturularak Sancak''ın kurulacak Yugoslavya içerisinde özerk bir yönetim birimi olması öngörüldü. 29 Mart 1945''te Sancak Milli Antifaşist Kurtuluş Komitesi Zavnos ilga edilerek bölge halkının siyasi ekonomik ve kültürel özerklik hakkı elinden alınmış oldu. 1945''ten bugüne kadar Sancak bölgesi Sırbistan ve Karadağ cumhuriyetleri arasında bölünmüş olarak kaldı. Sancak Müslüman Milli Konseyi''nin kararıyla, 25-27 Ekim 1991''de bir referandum yapıldı. 264.156 seçmenden 185.437''sinin katıldığı bu referandumdan Sancak halkı % 98.92''lik bir oyla Sancak''ın siyasi özerkliğine karar verdi.
Sancak Müslüman Milli Konseyi 6 Haziran 1993''te bir deklarasyon yayınlayarak Sancak''a özel bir statü tanınması için Yugoslavya''da (Sırbistan-Karadağ) ve dağılan Yugoslavya''nın istikbalinin görüşüldüğü Cenevre Konferansı''ndan özel bir statü tanınmasını talep etti.
