Hedefleri yakaladık

Devlet Bakanı Antalya MHP Milletvekili Prof. Tunca Toskay, 1939 İstanbul doğumlu. 1957''de Vefa Lisesi''ni, 1961''de İktisat Fakültesi''ni bitirdi. Aynı fakülteye asistan oldu. 1965''de doktor, 1969''da doçent ve 1973''de profesör oldu. 1980-82 arasında Federal Almanya''da Basın ve Enformasyon Koordinatörlüğü, 1984-88 arasında TRT Genel Müdürlüğü, 1988-89 arasında Başbakan Baş Müşavirliği yaptı. 1991-95 arasında İstanbul Milletvekili, 1994-99 arasında MHP Genel Başkan Yardımcısı idi. Prof. Toskay ile daha ziyade güncel ekonomi ile ilgili konularda bir sohbet yaptık.

Kışlalı -Ekonomik durumu nasıl görüyorsunuz? Toskay -Genelde tesbit ettiğimiz istikamette hedefleri, trendleri yakaladığımız görülüyor. Enflasyonda hedef biraz aşıldı ama 13-14 yıldır varılmamış noktalara geldik. Büyüme ile ilgili hedefi yakalayabileceğimiz ortaya çıkıyor. İhracat hedefinde de çok uzakta kalmayacağız. Ufak sapmalardan biri ithalat. Biraz hızlı arttı. Ekonominin küçüldüğü yılları takip eden yıllarda ithalatta patlama oluyor. Gene öyle oldu. Önemli olan bu dış ticaret açığını kaldırıp kaldıramaması. Ama döviz krizi olmayacağı görülüyor. Ama bu hedeflere ulaşmamızı istikrarlı kılmak için yapısal reformları mutlaka yapmamız gerek.

Kışlalı -Para ve maliye politikasıyla enflasyonun düşürülmesini yeterli bulmuyorsunuz? Reformlar konusunda gelişme var mı? Toskay -Yapısal reformları yapmazsak o fiyatları orada tutamayız. Reformlar istikametinde de epey adım atıldı ama tam tatminkar değil. Bazıları, sistemin işlemesi zaman alıyor. Bankacılıkla ilgili oluşturduğumuz kurum, görevine başlıyor. Telekom, uluslararası tahkim, sosyal güvenlik, tarım kesimi ile ilgili reformlarda atıldı adımlar. Daha atılacak adımlar var. Uygulama sonuçları da yavaş yavaş alınacak. Cumhurbaşkanı seçimleri de vakit aldı. Ama Meclis çok yasa çıkardı.

Avrupa''da da var Kışlalı -Kanun gücünde kararname çıkarılamayacak artık. Sizi bu nasıl etkiliyor? Toskay -İktisat Fakültesi''nde çok hukuk okuduk. Hukukcu değilim ama Avrupa''nın bir çok ülkesinde KHK var. Bizde de var. Anayasa Mahkemesi bunu çok dar alana sıkıştırdı. Doktriner tartışmaya tabii ben giremem. Alanım değil. Bugün biz kullanırız yarın iktidara gelen başka partiler. Mümkündür ki anlaşma sağlanır iktidarla muhalefet arasında ve Anayasada gerekli değişiklik yapılır. Şu anda öyle bir atmosfer pek gözükmüyor. Ama Türkiye''de hava değişebilir. Bugünkü durumda tasarıları Meclis''ten geçireceğiz. Hükümet bunda kararlı.

Kışlalı -Enflasyonla mücadelede nasıl başarılı oluyorsunuz? Harcamalar adeta kışkırtıldı. Faizler düşürülüp tasarruftan caydırılınca. Toskay -25-30 yıldır kronik enflasyonla yaşayan ekonomi ortada. Faizler düştü, altın kıpırdamıyor. Dövizde istikrar var. Borsa da uzmanlık ister. Böyle bir dönem yaşıyoruz.

Kışlalı -Dış kredilerin Türk Lirası''na çevrilmesi ana unsur değil mi? Toskay -En önemli ayaklardan biri devlet bütçesinde faiz dışı gelirin fazla vermesinin sağlanması. Bunun hedefleri var. Şimdi 2000 bütçesinde bu hedeflerin üzerindeyiz. Hazine bu durumda ödeyeceği borcun altında yeniden boçlanma yapıyor. Borçlanılmayan para piyasada kalınca faizler düşüyor.

Kışlalı -Borç ödenmesindeki ek kaynak dış krediler değil mi? Toskay -Ek vergiler var. Harcamaları da kontrol altına aldık kısmen. Geçen yıllardaki gibi artmıyor bunlar. IMF kredileri de rol oynuyor tabii.

Kamuoyu tatmin edilmeli Kışlalı -Batan bankaların içlerinin nasıl boşaltıldığı hakkında hâlâ soru işaretleri var. Bankalar izlenmiş. Raporlar verilmiş. Ama gereken yapılmamış. Bunun anlamı banka soygunları karşısında devletin şu ya da bu sebepten dolayı seyirci kalarak ortak olması değil mi? Toskay -Kendi bakış açımı söyleyeyim. Birikmiş hataların adaletli tasfiyesini yerine getirmek zorundayız. Vatandaştan o kadar fedakarlık isterken bunu yapmalıyız. Olan olmuştur. Doğru değildir. Bunların hepsinin daha önce önünün alınması gerekirdi. Hataların sahipleri adaletle ortaya çıkarılmalı. Kamuoyu güveni böyle sağlanır. Kamuoyunu tatmin edecek şekilde sorunu çözmeliyiz.

Kışlalı -Bir bankada çok önemli bir adım atıldı. Ötekilerde ne olacak? Toskay -Öteki bankalarda da ne hata varsa, neşteri vurup kamuoyuna bunu açıklamak lazım. Bunu yapma mecburiyeti var devletin.

KİT''lerimiz hasta Kışlalı -Kısa sürede çözümlenmediği takdirde büyük sorunlar çıkaracak problemler var mı? Toskay -KİT''lerimiz hasta. En önemli problem bence. Bunları rehabilite etmeli. Kısa dönemde bazılarını düzeltmek mümkün değil. Enerji ile ilgili olanlar böyle bazıları zarar ediyor. Mesela TEAŞ zarar etmez hale getirilmeli.

Kışlalı -Gerektiği kadar hızlı davransanız! Toskay -Son 14 yıldaki özelleştirmeye bakıyorum bu yılki en iyi durum. Hızlandırma kamu finansmanı sorunlarının hafifletilmesine yardımcı oluyor. Birikmiş çok problem var.

Kışlalı -Dış dünyaya siyasi istikrarın devam edeceği mesajını verebildiniz mi? Toskay -Buraya bana gelen yabancı ziyaretçilerde de aynı sorunun varlığını görüyorum. Bu programın yükünü çeken kitlelerden oy aldık. Ama onlar şöyle diyorlar: "Bu Hükümet problemleri galiba çözecek. Ama bu program benim canımı fazla yakıyor." Bunu yabancılara söylüyorum.

KHK kanun olacak Kışlalı -Devlet bankalarının özelleştirilmesi nasıl sağlanacak? Memurlar ile ilgili konu ne olacak? Toskay -KHK''yı kanun olarak geçireceğiz. Başkan seçilip komisyonlar oluşunca gündemdeki ilk maddelerden biri bu. Bakanlar Kurulu irade izhar etti. Bence hükümet memurlar ile ilgili konuda da geri adım atmayacaktır. Meclis''ten çıkarılacak. Gerekirse grup kararları alınabilir. KHK çıksaydı ne olacaktı? İşin içinde bütün koalisyon partileri var.

Kışlalı -Tabii tasarıda gerekli çağdaş düzenlemeler yapılabilir. Memurlara yasal güvenceler sağlanabilir. Toskay -Tabii gerekirse bu yapılır. Ama önemlil olan devletin kendisini, çağdaş hukuk normları içerisinde, koruyabilmesinin sağlanmasıdır.

Kışlalı -Bankaların başına getirilen kimi yöneticiler ile devletin ilgili kurumlarının kilit yöneticilerinin zaman zaman, sık yer değiştirmeleri akla çeşitli soruları getiriyor. Ne dersiniz? Toskay -İhtiyaç meselesi. Önemli konulardaki kurum eksikliğimiz ortaya çıkıyor. Türkiye bir fatura ödeyerek bazı şeyleri öğreniyor. Siyasetin de bu sisteme fazla ilgi göstermesinin de vebali var sanıyorum. Her şey bizim dışımızda olmadı.

Kışlalı -Hazine Müsteşarı, o görevinden ayrılıp bir bankanın başına gelirse, ya da bir banka müdürü hazinenin başına gelirse, sonra da bu bankanın içi boşaltılırsa. Soru işaretleri artmaz mı? Toskay -Ona itiraz etmek mümkün değil. Daha katı kurallar koymak lazım. Gelişmiş ülkelerdeki norm ve kuralları almak lazım. Çağdaş hukuk kurallarını kurmak ve kurumları mutlaka oluşturmak lazım. Geçen dönemde olup bitenlerden çok ders aldık. Bunlardan yararlanarak yeni adımların atılması, aynı hataların yapılmaması, hata yapanların da bunların hesabını vermesi lazım.