Oto satıcıları kongre üyelerinden daha itibarlı

Thomas Berry, "National Democratic Instute" Türkiye temsilcisi. 43 yaşında, New York doğumlu. Üniversiteyi orada bitirdikten sonra Demokrat Parti''ye girmiş ve 1976 ylında ilk seçim kampanyasında bir kongre üyesine yardım etmiş. Ondan sonra da çeşitli Kongre üyesine danışmanlık, yardımcılık yaparak 1993''e kadar Washington''da kalmış. 1976, 1978, 1980, 1982, 1984, 1986 kampanyalarında hep adaylara danışman olarak yardım etmiş. Meslek hayatı bir yandan yasama, diğer yandan da siyasi faaliyetler içinde geçmiş. 1997''de de bu Enstitü''ye katılmış. İlk görevi Bakü''de, siyasi partiler ve NGO denilen sivil toplum örgütleriyle çalışmış. Başkan seçimlerini de izlemiş. Şimdi Türkiye''de, kendisiyle hem Enstitü hem de Türk siyasi hayatına katkılarıyla ilgili bir sohbet yaptık. * Kışlalı- NDI "National Democratic İnstute" nedir?

Berry- Dünyada yaygın bürosu bulunan bir kurum, demokrasiyi tüm dünyada güçlendirmek ve yaygınlaştırmak amacıyla çalışan kâr amacı olmayan bir kurum. Gönüllü uzmanlardan kurulu. Demokratik değerleri, uygulamaları ve kuruluşları teşvik ediyor. Toplum ve siyasi liderlerine destek veriyor. Hükümette açıklık ve kamu sorumluluğu ile vatandaş katılımcılığını teşvik ediyor. * Kışlalı- Kimden destek alıyorsunuz?

Berry- National Edowment for Democracy, Agency for International Devolopment (AID) gibi kurumlar destekliyor. Kişisel bağışlar alınıyor. Amerikan yasalarına göre kurulmuş kâr amacı gütmeyen bir kuruluşuz. ABD''NİN ÇIKARINA * Kışlalı- ABD''nin de bu işten bir çıkarı olmalı?

Berry- Demokratik değer ve kurumların yaygınlaşmasının ABD çıkarlarına en fazla hizmet eden olgu olduğuna inanılıyor. Demokrasiyi güçlendirmeye yatırım barışa yatırım oluyor. Dört kıtadaki bürolarla NDI buna hizmet ediyor. * Kışlalı - Demokrat Parti''nin parçası gibi hareket ediyorsunuz değil mi?

Berry- Siyasi kalkınma hedeflerini izlerken ABD Demokratik Partisi''nin politika geleneği ve uzmanlığından hareket ederiz. Demokratik Partiye bağlı gibi görülürse de ve bunun yararı olduğu doğruysa da belli bir partiye ve ideolojiye bağlı değiliz. Evrensel değerler ve demokratik süreçler destekleniyor. * Kışlalı- Demokrasiyi geliştirme programları nasıl başarı kazanabilir?

Berry- ABD ve dünyanın diğer ülkelerinden uzmanların katkılarıyla bu mümkün olabiliyor. Demokratik bir sisteme geçmek, ya da demokratik kurumlarını güçlendirmek isteyen insanların birçok şeye gereksinimleri var. Deneyim ve beceri gibi. * Kışlalı- Dünyada tek örnekli demokrasi mi var?

Berry- Öyle değil. Konuya çok ülkeli yaklaşım var. Tüm demokrasilerde paylaşılan belli ilkelerin olduğu muhakkak. Ama ideal tek bir demokratik sistem yok. Çok ülkeli yaklaşım bu mesajı da veriyor.

KAYNAĞI HALK * Kışlalı- Ana kaynağınız nedir?

Berry- Halktır. Demokratik kurumları oluşturmada rol oynayan bireylerdir. Uzmanları geçiş sürelerinde siyasi parti liderlerini, sivil toplum örgütleri liderlerini, seçim görevlilerini, yasa koyucuları gibi bilgi ve rehberliğe ihtiyaç duyan kişilerde bir araya getirmek izlenen yöntemlerdendir. * Kışlalı- Faaliyet alanınız ne kadar geniş?

Berry- 70''den fazla ülkede faaliyet gösteriyoruz. 500''den fazla uygulayıcı var. Bunlara zaman ayırmaları, deneyimlerini paylaşmaları ve becerilerini aktarmaları için başvurulur. * Kışlalı- Kabul ettirmek istediğiniz bir demokratik görüş var mı?

Berry- Hayır. Çözüm empoze etmek, ya da herhangi bir demokratik sistemin bir başka yerde uygulanmasına çalışmak şeklinde bir görüşümüz yok. * Kışlalı- Neyi, nasıl bir yaklaşım öneriyorsunuz?

Berry- Siyasi liderlerin kendi siyasi ortamlarına en uygun olabilecek ve en iyi işleyebilecek uygulamalardır söz konusu. Bunlara uyabilmelerini mümkün kılmak için deneyimler paylaşılır. Bu konularda kendilerine geniş bir seçenekler yelpazesi sunulur.

TÜRKİYE''YE BENZEMİYOR * Kışlalı- Azerbaycan''da ne yaptınız?

Berry- Yirmi kadar uzman gözlemci getirip seçimleri izlettik. Tabii oradaki durum Türkiye''dekine hiç benzemiyor. Demokrasi deneyimleri çok yeni. * Kışlalı- Türkiye''de ne yapıyorsunuz?

Berry- Daha ziyade diğer demokratik ülkelerdeki durumlar hakkında, kurumlar hakkında bilgi veriyoruz. * Kışlalı- Ne zamandan beri Ankara''da bu faaliyetlere devam ediyorsunuz?

Berry- Bu yılın mayıs ayında Azerbaycan''dan buraya geldim. Benden önce de enstitünün bir temsilcisi vardı. Ben ilk değilim sadece o İstanbul''da çalıştı. Daha ziyade TESEV gibi düşünce üreten vakıflarla çalışıyordu. Büronun parlamentonun ve hükümetin burada olması sebebiyle Ankara''ya nakledilmesini uygun bulduk. Parlamenter etiği gibi konular burada ön plana çıktı. Daha önce Türkiye''de de bulunmuş olan bazı batılı deneyimli parlamenterleri davet ettik. Buraya gelip konferanslar verdiler. * Kışlalı- Bizden kimlerle birlikte çalışmalar yaptınız?

Berry- Kişisel olarak bazı parlamenterler faaliyetimizle ilgilendiler başlangıç böyle oldu. Geçen parlamentoda ilgi alanımıza giren üç yasa konusu vardı. Üzerinde çalıştık. Anayasa komitesine kadar ulaşıldı. Zamanın Meclis Başkanı bu çalışmaları çok destekledi. Algan Hacaloğlu ve Bülent Akarcalı ile Çapoğlu da ilgiliydiler. Şimdi bunlardan ikisi ve Meclis Başkanı seçilemediler. TBMM''de yoklar.

HATALARIMIZDAN YARARLANIN * Kışlalı- Bize ne gibi önerilerde bulunuyorsunuz?

Berry- ABD Kongresi''ndeki durum çok ayrıntılı. Sizinkinden çok farklı. Tabii sizin şartlarınıza uygun olan sistem bulunmalı. ABD''nin de İngilizlerin de kendilerine özgü sistemleri var. Biz sadece değişik sistemler hakkında istenen bilgileri toplayıp veririz. Bizim hatalarımızdan yararlanırsınız. Tabii her sorunuza cevap veremeyiz. * Kışlalı- Geçen dönem TBMM milletvekillerinin uymaları gereken etik ile ilgili bir tasarı hazırlanıp Anayasa Komisyonu''nca kabul edilmişti. Bu defa aynı tasarı reddedildi. İzahı kolay olmayan bir durum ortaya çıktı. Neden acaba? Berry- Tabii gelişmelerle ilgili ayrıntıları bilemiyorum. Ama böyle bir tasarının Meclisten geçirilmek istendiğini, çalışmalar yapıldığı için, biliyorum. Konuştuğum bazı Anayasa Komisyonu üyeleri bu konuda hazırlanacak tasarının Meclis''te çok geniş destek bulması gerektiğini söylediler. Bunu dikkate alıyorlar. İktidar ve muhalefet mensupları aralarında bir uzlaşma arıyorlar sanıyorum. Yeni üyeleri de aydınlatmaları gerekir belki. * Kışlalı- Türkiye''de siyasilerin itibarı pek iyi değil. Belki bilmiyorsunuz, ordu en itibarlı kurum. Siyasiler ise halk nezdindeki itibar sıralamasında en altlarda geliyor. Bunu nasıl yorumlarsınız?

Berry- Türkiye''deki durumu bilmiyorum. Sadece ABD hakkında konuşayım. Son hatırladığım halkoyu yoklamasında orada oto satıcılarının Kongre üyelerinden daha itibarlı olduklarını görmüştüm.