Depremzedelere aylık bağlamada kolaylık

Sosyal güvenlik yasalarında değişiklik yapan ve 8 Eylül 1999 tarihinde resmi gazetede yayınlanan yasanın geçici 5. maddesi ile depremde ölenlerin hak sahipleri ile sakatlanarak malül duruma düşenlere aylık bağlanmasında bir takım kolaylıklar getirilmiştir. 17 Ağustos 1999 tarihinde meydana gelen deprem nedeniyle Bakanlar Kurulu tarafından afet bölgesi ilan edilen yerlerde malül kalan SSK, Bağ-Kur, tarım işçileri sigortalısı ve tarım Bağ-Kur sigortalıları ile TC Emekli Sandığı iştirakçilerinin en az 360 gün prim veya 12 aylık prim veya kesenek ödenmiş ve her ne adla olursa olsun sosyal güvenlik kurumlarından aylık veya gelir almamak şartıyla ilgili oldukları kurumlarca kendi mevzuatlarına göre aylık bağlanacaktır. Depremde ölen ve yukarıda belirtilen sosyal güvenlik kurumlarında en az 360 gün prim ödemesi ve 12 aylı prim veya kesenek ödenmiş olması halinde, hak sahiplerine her ne ad altında olursa olsun bu kurumlarda aylık veya gelir almamaları şartıyla ölüm aylığı bağlanacaktır. Malüllük ve ölüm aylığı bir yıllık prim ödeme süresine indirilerek önemli bir kolaylık sağlanmıştır. Örneğin depremde ölen bir kişinin SSK''ya 360 gün prim ödemesi var ise ve başka bir yerden gelir ve aylık almayan çocuğu sağ ise, SSK mevzuatına göre ölüm aylığı bağlanacaktır. Bu şekilde bağlanan aylıklarla ilgili söz konusu kanunlarda öngörülen prim veya keseneklerin eksik olan kısmı hazinece kurumlara ödenecektir.

Emekli olarak çalışma zorlaştırılıyor

Emekli olarak SSK''ya tabi bir işyerinde çalışanların ödemiş oldukları sosyal güvenlik destek prim oranı artılıyor. Eskiden olduğu gibi emekliler çalıştıklarını ve sosyal güvenlik destek primi ödemek istediklerini bir ay içinde Kuruma yazılı olarak bildirmeleri halinde aylıkları kesilmeden çalışmaya devam edebileceklerdir. Ancak önceden yüzde 24 olan sosyal güvenlik destek prim oranı, yeni yasa ile birlikte yüzde 30''a çıkarılmıştır. Bunun yüzde 22.5''i işveren, yüzde 7.5''i sigortalı payı olarak alınacaktır.

Bağ-Kur emeklileri de destek primine tabi tutuldu

Eski uygulamada Bağ-Kur''dan emekli olan ve Bağ-Kur kapsamına giren bir işte çalışmaya devam eden sigortalılardan herhangi bir prim kesilmiyordu. Bağ-Kur emeklileri SSK''ya tabi bir işte çalışmaya başladıkları takdirde ücretlerinden sosyal güvenlik destek primi kesiliyor ancak Bağ-Kur''dan emekli aylığı almaya devam ediyorlardı. Yeni yasanın getirmiş olduğu düzenleme ile, Bağ-Kur Kanununa göre yaşlılık aylığı bağlanan sigortalılar bu kanuna tabi işte çalışmaya devam etmeleri veya daha sonra çalışmaya başlamaları durumunda, sosyal yardım zammı dahil tahakkuk eden aylıklarından yüzde 10 sosyal güvenlik destek primi kesilecektir. Bunun anlamı Bağ-Kur emeklileri yine bu kanuna tabi bir işte çalışmaya başladıkları takdirde aylıklarında yüzde 10 oranında bir düşme olacaktır. Sosyal güvenlik destek primi ödenmiş süreler, sigortalılık süresi olarak değerlendirilmeyecek, ödenen primler toptan ödeme olarak iade edilmeyecek ve bu süreler sosyal güvenlik kurumları arasında geçen hizmetlerin birleştirilmesinde dikkate alınmayacaktır. Bağ-Kur emeklisi olup ta çalışmaya başlayanların üç ay içinde çalışmalarını Kuruma yazılı olarak bildirmeleri gerekmektedir. Bu bildirimde bulunmayacaklardan sosyal güvenlik destek primi gecikme zammı ile birlikte tahsil edilecektir.

Bağ-Kur prim borç faizi artırılıyor

Bilindiği gibi Bağ-Kur primleri süresinde ödenmediği takdirde eski uygulamada ilk ay için yüzde 10, ve bundan sonraki her ay için yüzde 5 oranında gecikme zammı alınmaktaydı. SSK prim borçları Amme Alacakları Tahsili Hakkındaki kanuna tabi olduğu için halen aylık yüzde 12 gecikme zammı alınmaktadır. Hatta vergi içinde borçları da bu oran uygulanmaktadır. Bu nedenle Bağ-Kur''a prim ödemeyenler SSK ve vergi borçlularına göre avantajlı duruma geçmekteydiler. Yeni sosyal güvenlik yasası ile bundan sonra Bağ-Kur primlerinin kısmen veya tamamen ödenmeyen kısmına 6183 sayılı amme alacaklarının tahsisli ususlu hakkındaki kanunu hükümleri uygulanacaktır. Yani artık Bağ-Kur gecikme zammı oranı aylık yüzde 12 olmuştur, yıllıkolarak yüzde 144''e çıkmaktadır.

Bağ-Kur gelir basamak yükseltme sistemi değişti

Bağ-Kur sigortalılarının seçtiği, intibak ettirildiği veya yükseltildiği ilk on iki basamakta bekleme süresi bir yıla indirilmiştir. Onüçüncü basamaktan itibaren bekleme süresi ise iki yıla çıkarılmıştır. Eski uygulamada bir ile altıncı basamak arasında bir yıl, altı ile oniki arasında iki yıl ve on üçten sonra bir yıl bekleme süresi vardı. Yeni uygulama ile ilk onbir basamakta sıra itibarıyla basamak yükseltilmesi, prim ödemeye ve talebe bakılmaksızın kurumca yapılacaktır. On ikinci basamaktan itibaren basamak yükseltilebilmesi için, sigortalının yazılı talepte bulunması ve talep tarihinden önceki ayın sonu itibariyle prim ve diğer borçlarını ödemiş olması gerekmektedir. Eski uygulamada, birinci basamaktan altıncı basamağa kadar zorunlu olarak kurum yükseltme yapıyor, altıncı basamaktan itibaren sigortalının talepte bulunması halinde yükseltme yapılıyordu. Bu durumdan haberi olmayan sigortalıların büyük bir kısmı altıncı basamakta kalmakta ve emeklilik tarihinde düşük aylık bağlanınca farkna varmaktaydılar. Ama zaman çok geç oluyordu. Yeni uygulamanın ilk onbir basamağa kadar zorunlu yükselme sstemi getirmesi yerinde bir karar olmuştur.

Sigorta primine ve aylıklara esas olan gelir basamakları

Bağ-Kur kanununa göre sigortalıların ödeyecekleri primler ve bağlanacak aylıklarının hesabında yirmidört basamaklı gelir tablosu uygulanacaktır. Tabloda yer alan gelir basamakları, her yıl Nisan ayında ilk olarak bir önceki yılın Aralık ayında açıklanan tüketici fiyatları indeksindeki değişim oranı kadar, ikinci olarak bir önceki yılın gayrisafi yurt içi hasıla sabit fiyatlarla gelişme hızlar kadar artırılarak belirlenecektir. Eski uygulamadaki katsayı ve gösterge sistemi yürürlükten kaldırılmıştır.

- BİTTİ -