Fiili hizmet zammında yeni uygulama

Sosyal güvenlik yasalarında önemli değişiklikler yapan 4447 sayılı yasa ile T.C. Emekli Sandığı iştirakçilerini yakından ilgilendiren değişiklikler olmuştur. Yasanın çıktığı tarihte 20 fiili hizmet yılını dolduran kadın iştirakçiler ile 25 fiili hizmet yılını dolduran erkek iştirakçiler istedikleri zaman emekli olabileceklerdir. Emekli Sandığı Yasasına 4447 sayılı yasa ile eklenen geçici 205. madde ile; emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya 2 yıldan az kalan iştirakçinin 25 fiili hizmet süresini tamamlamaları halinde istekleri üzerine emekli aylığı bağlanacaktır. İşte burada önemli bir durum ortaya çıkmaktadır. Bilindiği gibi Emekli Sandığı yasasının 32. maddesinde sayılan görevlerde bulunan iştirakçilerin her bir yılına 90 gün fiili hizmet zammı verilmektedir. Eski uygulamada 20 yıl fiili hizmeti olan bir astsubay 5 yılda fiili hizmet zammı aldığı için 25 yıl çalışmış gibi emekli olabilmekteydi. Yeni uygulamada fiili hizmet zammı yapılan iştirakçilerin maddede belirtilen yaş hadlerinden, fiili hizmet zammı ile eklenilen sürenin yarısı (üç yıldan fazla olmamak şartıyla) indirilecektir. Özellikle emekliliğine iki yıldan az süre kalan askeri personel (fiili hizmet zammından yararlananlar) bu uygulama ile etkilenmektedir. Örnek verecek olursak; 18 yaşında liseden mezun olan bir astsubayın şu an 19 yıl hizmeti olduğunu varsayalım. Bu kişinin 4.75 yıl fiili hizmet zammı ile toplam hizmet süresi 23.75 yıl olacaktır. Yani 15 ay sonra 38 yaşında emekli olabilecekti (Yasanın yürürlük tarihinde 2 yıldan az bir süresi vardır.) Ancak 43 yaş haddi getirildiği için ve fiili hizmet zammının yarısı yaş haddinden düşürüleceği için 20 yılı tamamladığında 5 yıllık fiili hizmet zammı olacak ve bunun 2.5 yılı yaş haddinden düşürülecektir. 43 yaş haddinden 2.5 yılı düşürürsek 40.5 yaşında olmadığı için örneğimizdeki astsubay emekli olamayacaktır. İki yıl daha çalışıp 40 yaşında emekli olabilecektir. Bunun anlamı kamuoyunda emekliliğine iki yıl kalanlar bu yasadan etkilenmiyor ifadesinin yanlış olduğudur. Benzer durum liseden hemen sonra polis memuru olarak, röntgen, radyum vb. işlerde çalışmaya başlayanlar için de geçerlidir.

Kıdem tazminatı alabilir miyim? Nurcan Demir-Ankara: 17.5 yıl sigortalılık ve 4900 gün hizmetim var. Yeni yasaya göre prim ödeme gün sayısını 5000 güne tamamlayarak kıdem tazminatımı alıp, 42 yaşımın dolacağı 2005 yılını bekleyebilir miyim? 5000 günden sonra prim ödemeye devam etsem ne olur, etmesem ne olur?

Cevap: Daha önceki bir yazımızda da açıkladığımız gibi, 1475 sayılı İş Kanunu''nda yapılan değişiklikle sosyal sigortalar yasasında öngörülen prim ödeme gün sayısını ve sigortalılık süresini tamamlayan sigortalılar emekli olmak için yaş hadlerini beklerken, çalıştıkları işyerlerinde kıdem tazminatını alarak ayrılabileceklerdir. Sigortalılık süresi ve gün sayısının emekli olmak için tamamlandığı, ancak yaş haddinin beklendiğinin ilgili SSK Sigorta Müdürlüğü''nden bir yazı ile belgelenmesi sonucu kıdem tazminatı isteyebilirsiniz. Sizin gün sayınız 100 gün sonra tamamlanmasına rağmen 20 yıllık sigortalılık sürenizin tamamlanacağı 2002 yılında kıdem tazminatı talep ederek işyerinden ayrılabilirsiniz. Yaş haddinizin dolmasını beklerken çalışmaya devam ederseniz daha fazla prim ve günsayınız olacağı için aylık bağlama oranınız yüksek olacak ve dolayısıyla daha fazla yaşlılık aylığına hak kazanacaksınız. Çalışma gücünüz olduğu sürece işinizden de memnunsanız devam etmenizi tavsiye ederim.

Limited şirket ortağının zorunluluğu Hasan Karataş-Bandırma: 02.07.1979 tarihinde sigortalı oldum. 20 aylık askerlik borçlanması yaptım. 31.03.1996 tarihinde işten ayrıldım. Yaklaşık 6500 günlük prim ödemem var. 20.11.1997 tarihinde üç ortaklı bir limited şirket kurduk. 1-Şirket ortağı olduğum için Bağ-Kur ile ilgim olur mu? henüz Bağ-Kur''a kayıt olmadım.

2-SSK''den emekli olurken Bağ-Kur sorunu çıkar mı? Ortaklıktan ayrılmam gerekir mi? 3-SSK''dan yeni yasaya göre hangi tarihte emekli olabilirim?

Cevap: Sigorta girişinden önce askerlik yaptığınız ve borçlanma yolu ile 20 aylık hizmet kazandığınız için sigorta başlangıcınz Eylül 1977 tarihine inmiştir. Yeni yasanın çıktığı tarihte 22 yıllık sigortalılığınız olduğu için 45 yaşınızı dolduracağınız Ocak 2001 tarihinde SSK yaşlılık aylığına hak kazanabilecektiniz. Ancak, şirket ortağı olmanız ve dolayısı ile zorunlu olarak Kasım 1997 tarihinden itibaren Bağ-Kur sigortasına girmeniz gerektiği için bu şartlar altında SSK''dan emekli olamazsınız. Bildiğiniz gibi Bağ-Kur yasasının 24. maddesinde, limited şirket ortaklarının zorunlu olarak Bağ-Kur sigortasına girmeleri gerektiği hüküm altına alınmıştır. Bunun tek istisnası vardır. Şirket ortağı olduğunuz tarihte herhangi bir işyerinden zorunlu SSK sigortasına tabi olsaydınız ve bu sigortalılığınızı devam etseydi Bağ-Kur sigortasına girmek zorunda olmayacaktınız. Şu anki pozisyonunuzda devam ederseniz, SSK''ya emeklilik müracaatı yaptığınız zaman ,sizden Bağ-Kur hizmetiniz olmadığına dair yazı almanız istenecektir. Bunun için ilgili Bağ-Kur müdürlüğne gittiğinizde sizden vergi dairesi, meslek odası ve ticaret sicilinden kaydı yoktur yazısı istenecektir. Bu kurumlarda, kayıtlı olduğunuz anlışalacak ve şirket ortağı olduğunuz tarih itibarıyla Bağ-Kur primlerini ödemeniz talep edilecektir. Böylece SSK''dan emekli olamayacaksınız. Zira, sosyal güvenlik kurumları arasında geçen hizmetlerin birleştirilmesi kanununa göre prim ödenen son yedi yıl içinde hizmetlerin fazla geçen kurumun şartlarına göre aylık bağlanmaktadır. Sizin için yapılacak işler henüz bitmemiştir. Şu an için iki yıllık şirket ortaklığınız var. Bu iki yılı hemen Bağ-Kur''a borçlanıp primlerini ödeyip şirket ortaklığından çıkmalısınız. Prim ödenen son yedi yılın yarıdan fazlası SSK''da geçtiği için, bu kurumdan Ocak 2001 tarihinde emeklilik talebinde bulunabilirsiniz. Eğer ortaklıktan çıkmak istemiyorsanız, yine Bağ-Kur sigortasına girip bu kuruma prim ödemeye devam edebilirsiniz. Yeni yasanın çıktığı tarihte toplam 19.5 yıllık hizmetiniz olduğu için Bağ-Kur''dan 50 yaşınızı tamamlayacağınız 2006 yılına kadar 25 yıllık hizmet süresiyle emekli olabilirsiniz. Tercih size attir.

Kısa Kısa...Kısa Kısa...Kısa Kısa... Mustafa Uslu -Kayseri- Verdiğiniz bilgilere göre, 25 yıllık sigortalılık süresi ve 5000 günden fazla hizmetiniz olduğu için, sosyal güvenlik yasalarında değişiklik yapan 4447 sayılı yasının getirdiği hükümlere tabi değilsiniz. 2829 sayılı sosyal güvenlik kurumları arasında geçen hizmet birleştirmesi yasasına göre, SSK''ya 24 ay daha prim ödeyerek bu kurumdan emekli olabilirsiniz. (son olarak 16 ay prim ödediğiniz varsayılmıştır)

Sevgi Nurdan-İzmit- Yeni yasanın yürürlük tarihinden önce sigortalı olduğunuz için 52 yaşınızı tamamlayacağınız tarihte en az 6000 gün prim ödemesi ile emekli olabilirsiniz.

Kemalettin Gültekin- Verilerinize göre SSK-Bağ-Kur ve askerlik borçlanması hizmet toplamınız 8700 gündür. 9000 güne tamamlayarak Bağ-Kur''dan emekli olabilirsiniz. Kardeşiniz 17.5 yıllık Bağ-Kur hizmeti nedeniyle prim ödemeye devam etmezse 56 yaşını tamamlayacağı tarihte kısmi aylık almaya hak kazanır. Yani aylık bağlama oranı düşük olacaktır. Prim ödemeye devam ederse 55 yaşında ve daha yüksek aylık bağlama oranı ile emekli olabilir.

Yusuf Yüksel - 52 yaşınızı dolduracağınız tarihte Bağ-Kur hizmetinizi 25 yıla tamamlayarak emekli olabilirsiniz. Doğum tarihiniz okunmadığı için yaş durumunuz değerlendirilememiştir.