Geçici görevle yurtdışına gönderilen sigortalılar

İşveren tarafından geçici görevle yurtdışına gönderilen sigortalıların gittikleri ülkelerde hastalanmaları, iş kazası geçirmeleri veya meslek hastalığına tutulmaları halinde uygulanacak esaslar sosyal sigortalar yönetmeliğinde düzenlenmiştir. Buna göre; Sigortalının geçici görevle yurtdışında bulunduğu sırada hastalık, iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle muayene ve tedavisi için yapmış olduğu kanuna uygun harcamaların, mahalli konsolosluktan tasdikli rapor ve sair belgelere dayandırılması halinde sigortalıya SSK tarafından ödenecektir. Yapılacak ödeme döviz tahsisi tarihindeki resmi kur üzerinden hesaplanacak ve sigortalıya Türk Lirası olarak ödenecektir. Ancak sigortalının yabancı ülkede klinikte yatarak tedavi görmesi veya buna cerrahi müdahale yapılması için, tedavisinin yurda dönünceye kadar gecikmesinde sakınca bulunduğunu, tedavi yapan kurumlarca verilmiş ve mahalli konsoloslukça tasdik edilmiş raporlara istinaden tespit edilmiş olması gerekmektedir. Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, sigortalı kendisi tedavi giderlerini karşılayacak, harcamalarını belgelendirecek, bu belgeleri mahalli konsolosluğa tasdik ettirecek ve yurda dönünce parasını SSK''dan alacaktır. Sigorta işlemleri yönetmeliğinin öngördüğü bu sistemin pratik hayattaki duruma uyduğunu söylemek mümkün değildir. Çünkü sigortalının miktarı yüksek olan sağlık harcamalarını sonradan alacak olsa dahi, bu parayı bulup ödemesi kolay olmayacaktır. Ancak işverenlerin yardımı ile karşılayabilir. Uygulamada çoğunlukla bu yöndedir. Sigortalı kurumdan parayı alınca işverene iade etmektedir. Sigortalıların, yukarıda açıklanan şekle uymak şartıyla, tedavi gördükleri kurumdan alacak oldukları raporda belirtilen tedavi ve istirahat süreleri, kanunda öngörülen geçici iş göremezlik ödenekleri, raporun tasdik edilmiş olması şartı aranmaksızın Türk Parası olarak kendilerine ödenecektir. Yine sigortalıların yurtdışında tek hekimden aldıkları ve süresi on günü geçmeyen raporlar Kurum hekimleri tarafından tasdik edildiği takdirde, on günü aşan ve tek hekim veya sağlık kurulu tarafından verilen istirahat raporları kurum sağlık kuralları tarafından tasdik edildiği takdirde geçerli sayılacaktır. (İstanbul''dan Ali Aydın''ın sorusuna cevaptır)

Ücret ödemesinde zaman aşımı İş Kanunu''nda ve diğer İş Kanunlarında (Basın-Deniz İş Kanunları) işçinin ücret alacağının, bunun doğumu tarihinden itibaren ne kadar süre geçtikten sonra zaman aşımına uğrayacağı konusunda hüküm yoktur. Borçlar Kanunu, işçi ücret ödemeleri konusunda beş yıllık zaman aşımı süresini öngörmüştür. Ancak bu zaman aşımı hizmet akdi devam ederken işlemektedir. Yani, işçinin işverene bağlı çalışmasını devam ettirmesini zaman aşımını kesen bir neden olarak öngörülmemiştir. Bunun istisnası ev hizmetleri yapanlar için öngörülmüştür. Hizmetçiler, hizmet gördükleri süre içinde ücret alacaklarına karşı zaman aşımı işlememektedir. Kanunda öngörülen zaman aşımı süresi her ücret alacağının doğumu tarihinden itibaren beş yıldır. Bunun için her ücret alacağı için bu zaman aşımının ayrı ayrı hesaplanması gerekmektedir. Davalı işverenin zaman aşımı def''inde bulunması gerekmektedir. Ücret alacağına faiz yürütülebilmesi için işverenin temerrüde düşürülmesi gerekmektedir. Faizin işlemeye başlayacak olduğu tarih, işverenin temerrüde düşürüleceği tarih olacaktır. (Adana''dan Serkan Yalçın''ın sorusuna cevaptır)

Kısa soru ve cevaplar Ahmet Büyükgüner- Merzifon: Yaşınızın 53 olması nedeniyle yeni yasadan etkilenmiyorsunuz. Askerlik borçlanması dahil 22 yıl 4 aylık hizmetiniz var. Bağ-Kur''dan 25 tam yıl prim ödeme sürenizin tamamlanacağı 2002 yılı Haziran ayında emekli olacaksınız.

Nazmiye D.-Z.Burnu: Prim ödediğiniz süre 10 yıl yani 3600 gün olduktan sonra 15 yıllık sigortalılık süresini beklemeniz gerekecektir. Verilerinize göre Mart 2003 tarihinde emekli olabilirsiniz. 58 yaşını doldurduğunuz tarihte emekli olabilmeniz içinen az 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 gün prim ödemesi gerekmektedir.

F. Donat-Kayseri. Verilerinize göre toplam 21 yıl hizmetiniz var ve halen Bağ-Kur sigortalısınız. 4447 sayılı yasanın yürürlük tarihinde emekliliğinize 4 yıldan az süre kaldığı için hizmetinizi 25 yıla tamamlayıp 48 yaşında emekli olabilirsiniz.

Ahmet Akın-Bursa: 20 yıl sigortalılık süreniz ve 19 tam yıl SSK hizmetiniz olduğu için 5 yıl sonra bu kurumdan emekli olabilirsiniz. Çalışmaya devam etmenizi öneririm. Zira aylık bağlama oranınız yükselecek ve daha fazla aylık hak edeceksiniz.

Paşa Kaya- Emekli Sandığından sonraki SSK hizmetinizi 42 aya tamamladığınız tarihte bu kuruma yaşlılık aylığı için müracaat edebilirsiniz. Son olarak emekli sandığında çalışırken emekliye ayrılmadığınız için 14 yıllık ikramiyeyi almanız mümkün değildir.

Gülüzar Şahin-İslahiye: 10 yıl sigortalılık süresi ve 3600 gün ile emekli olamazsınız. Yeni yasaya göre kadın sigortalılar 52 yaşını tamamlamak ve 15 yıl sigortalılık süresi ile 3600 gün prim ödeyerek emekli olabileceklerdir. Yaştan sorununuz yok ancak sigortalılık sürenizin 15 yıl olmasını beklemek zorundasınız.

Safiye-Edirne: Prim gün sayınızı 3600 güne tamamladıktan sonra yeni yasaya göre 52 yaşınızın tamamlanmasını beklemeniz gerekmektedir. Yani 2007 yılında emekli olabilirsiniz. Eşinizin vefatı halinde ölüm sigortasından aylık alabilirsiniz. Bildiğiniz gibi sadece eşler herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna tabi olarak çalışken veya bu kurumlardan gelir ve aylık alırken eşlerinin ölümü halinde ölüm aylığı da alabilmektedirler.

Ömer Gidişli-G.Antep: Halen Emekli Sandığna prim ödediğiniz için bu kurumun emeklilik şartlarını dikkate alarak değerlendirme yapmamız gerekmektedir. Doğum tarihi, SSK ve Emekli Sandığı hizmetleri konusunda yeterli bilgi vermediğiniz için emeklilik durumunuzu değerlendiremiyorum. Ekonomi servisinin telefonundan bana ulaşabilirsiniz.