Hizmet birleştirme kanununda değişiklik var mı?

Nurettin Şahan-Ayrıntılı olarak yazdığınız mektubunuzdan, Emekli Sandığı''nda geçen hizmetinizin toplamının fazla olduğu anlaşılmaktadır. Ancak prim ödenen son yedi yıl içinde SSK''ya tabi hizmetiniz fazla olduğu için bu kurum şartlarına göre aylık bağlanacaktır. Sosyal güvenlik yasalarında değişiklik yapılması için hazırlanan tasarıda, tüm hizmet süresi içinde en fazla hangi kuruma prim veya kesenek ödenmiş ise, o kurumun şartlarına göre aylık bağlanması öngörülmüştür. Ancak, Meclis''te bu değişiklik önerisi kabul edilmemiştir. Yeni yasada belirli bir sigortalılık süresini dolduranlar için öngörülen kademeli geçiş sürecinde, sigortalılığın başlangıcının tespiti için kişinin ilk defa tabi olduğu sosyal güvenlik kurumuna giriş tarihi esas alınacaktır. Örnek verecek olursak; 1977 yılında Emekli Sandığı''na tabi olarak çalışan bir kişinin 1980 yılında SSK sigortalısı olduğunu ve halen devam ettiğini kabul edelim. Bu kişi için sigortalılık süresi, SSK''ya ilk giriş yaptığı 1980 yılı başlangıç sayılarak hesaplanmayacaktır. Emekli Sandığı''na ilk giriş tarihi sigorta başlangıcı kabul edilecek ve 22 yıllık sigortalılık süresinin olduğu dikkate alınarak işlem yapılacaktır. Son günlerde sizin de belirttiğiniz gibi, sosyal güvenlik kurumlarının tek çatı altında toplanması düşünülmekte ve bununla ilgili çalışmalar yapılmaktadır. Tek çatı altında toplanmasından ne kastedildiği açık değildir. Belki bir başkanlık olacak ama üç kurum bu başkana bağlı genel müdürlerden oluşacaktır. Kısa vadede aylık bağlanması vb. hizmetlerin tek kurum olarak yürütülmesi mümkün görünmüyor. Bunun alt yapısının oluşturulması gerekmektedir. Memuriyette geçen 10 yıllık hizmetinize karşılık olan ikramiyeyi bu şartlarda alamazsınız. İstifa ederek ayrıldığınız için ikramiye talep etme hakkınızı kaybediyorsunuz. 25 yıllık sigortalılık sürenizin tamamlanacağı Kasım 1999 ayı içinde SSK''dan aylık bağlanmasını talep edebilirsiniz. Yeni sisteme göre aylık tutarınızı hesaplayamayız. Ödemiş olduğunuz primlerin bugünkü değerini bulmak gerekiyor. Bunun için de yıllar itibariyle enflasyon rakamları gibi veriler gerekmektedir. Bu hesaplama sistemi 1 Ocak 2000 tarihinde yürürlüğe girecektir.

İKİ KURUMDAN EMEKLİ MAAŞI ALINIR MI? Ali Çıklataker-Kayseri: Halen SSK''dan yaşlılık aylığı almaktayım. Daha önce bir süre öğretmenlik yapmıştım. Tekrar öğretmenliğe müracaat edeceğim. a-Öğretmenliğe başlayacağım zaman SSK emeklisi olduğumu Emekli Sandığı''na bildirmem gerekir mi? b-SSK''dan emekli maaşı alırken kadrolu olarak öğretmenlik yapabilir miyim? c-Emekli Sandığı''ndan emekli olduğum zaman SSK''daki maaşımı dordurup, buradaki primlerimi Emekli Sandığı''na aktarabilir miyim? d-Emekli Sandığı''ndan emekli oluncaya kadar SSK''dan maaşımı tekrar geri isteme durumu olur mu? Cevap: Öğretmenliğe başlarken öncelikle SSK''dan emekli maaşı aldığınızı çalıştığınız kuruma bildirmeniz gerekmektedir. İkinci olarak çalışmaya başladığınızı bir ay içinde Sosyal Sigortalar Kurumu''na, sosyal güvenlik destek primi ödemek istediğinizi bildirmeniz gerekmektedir. Aksi halde, SSK maaşınızı kendiliğinden kesecektir. SSK emeklisi olarak maaş almaya devam ederken ancak sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışabilirsiniz. Bu şartlar altında Emekli Sandığı''na tabi olmanız söz konusu olamaz. Emekli Sandığı''ndan emekli olma şartları yerine gelince, SSK aylığınızı durdurup buradaki primleri Emekli Sandığı''na aktarmak mümkün değildir. Sosyal güvenlik sisteminde teklik ilkesi geçerlidir ve çakışmayan hizmet dönemleri için kurumlararası birleştirme yapılmaktadır. Bir kişinin iki sosyal güvenlik kurumundan emekli olması veya iki kuruma aynı anda prim, kesenek ödemesi yasal değildir. Bildiğiniz gibi hizmet çalışmalarında, kurumlardan birisine öncelik verilmekte ve diğeri iptal edilmektedir.

SSK''NIN PARASI ÇOK MU? Bildiğimiz kadarıyla SSK müfettişlerinin birinci görevi prim kaçağını önlemek ve kurum gelirlerini artırmaktır. Bu amacı gerçekleştirmeleri için gerek kanunlar ile ve gerekse yönetmelikler ile müfettişlere geniş yetkiler verilmiştir. Ancak, Sigorta Teftiş Kurulu''nun1999 yılı çalışma planı ile bu amacın dışına çıkıldığı görülüyor. Örneğin, Ankara''dan Diyarbakır''a teftiş için müfettiş gönderilirken, aynı zaman süreci içinde Diyarbakır grubundaki müfettişler Ankara''da görevlendiriliyor. Veya Adana grubu müfettişleri İstanbul''a, İstanbul grubu müfettişleri aynı zaman içinde Adana''ya teftişe gönderiliyor. Adana için müfettişe ihtiyaç var ve İstanbul''dan takviye alıyorsanız neden aynı zaman içinde Adana''da görev yapan müfettişleri İstanbul''a gönderiyorsunuz. 1999 programı tamamen bu tip çelişkilerle doludur. Örnekleri çoğaltabiliriz. Bu görevlendirmelerde harcırah, yol gideri ve otel giderleri milyarları bulmakta ve zaten mali sıkıntı içinde olan kurumun parası keyfi uygulamalar ile harcanmaktadır. Müfettişlerin de bu tür görevlendirmelerden memnun olmadıkları belirtilmektedir. Kurumun gelir artırmada birinci derecede görevlendirdiği ve daha da önemlisi güvendiği Teftiş Kurulu''nun bu uygulaması şaşırtıcıdır. SSK''ya 1999 yılı bütçesinden ayrılan paranın tamamı 8 ay içinde harcanmıştır. Ne yazık ki aldığımız duyumlara göre, diğer Teftiş Kurulu''ndaki müfettişler de SSK''nın ilaç fabrikalarından hakkı huzur adı altında pay almaktadır. Bu konulardaki incelemelerin Çalışma Bakanlığı tarafından yapılarak kamuoyunun bilgilendirilmesini bekliyoruz.

KISA KISA KISA... Mehmet Genç- Gölbaşı: Sosyal güvenlik yasalarında değişiklik yapan yasa hakkında takip ettiğiniz üzere ayrıntılı açıklamalarımız oldu. 2000 yılından sonra emekli olacakların tazminat ve tasarruf kesintilerinin yüzde 50''sinin kesilmesi gibi bir durum yoktur. Tasarruf kesintileri işçiler için Haziran 2000 tarihinden itibaren işsizlik sigortasına geçecek. Memurlar için henüz bir açıklama yoktur. Eşiniz için en uygun emeklilik zamanı memur maaş katsayısının yükseltildiği Ocak ve Temmuz ayları olacaktır. 25 yılı tamamlayınca doğal olarak daha yüksek maaş bağlanacaktır.

İbrahim Palalı- Adana: Verilerinize göre askerlik borçlanması dahil toplam 21 yıllık Bağ-Kur hizmetiniz var. Erkek sigortalıların Bağ-Kur''dan yaşlılık aylığı alabilmek için istisnalar hariç en az 25 tam yıl prim ödemeleri gerekmektedir. Yaşınızı dikkate aldığımızda (50 yaş) 4 yıl daha bağ-Kur primi ödeyerek, 25 yılı tamamlayıp emekli olabilirsiniz.

Ali Taşdelen- Adapazarı: Çırak olarak çalıştığınız dönemde malullük,yaşlılık ve ölüm sigorta kollarına prim ödemediğiniz için doğal olarak bu süreden hizmet kazanmanız söz konusu olmayacaktır. Dava yolunu seçmenizi önermem. İşverenin yardımının bu konuda bir faydası olmayacaktır.

A. Taner Alper- İstanbul: Hizmet birleştirmesi konununa göre bağ-Kur hizmetiniz SSK''ya aktarılacaktır. Prim ödeme gün sayınız ve sigortalılık süreniz tamamlanmış ancak son yedi yılın çoğunluğunun hangi kurumda ise aylığı orası bağlamaktadır. Bir yıl SSK''ya ödeme yaptığınız için 2.5 yıl daha ödeme yapmanız gerekiyor.

Hakan Parpucu- İstanbul: Sigortalılık süreniz 15 yıldan az olduğu için 56 yaşında emekli olabileceksiniz. Askerlik süresinde Bağ-Kur primi ödenebilir ve hizmetinize sayılır. Ancak askerlik borçlanması yapamazsınız.