İşsizlik matrahı belirlendi

Geçtiğimiz haftalarda işsizlik sigortasının uygulamasına yönelik açıklamalar yapmaya çalışmıştık. 31 Mayıs 2000 tarihinde yayınlanan resmi gazetede sigorta primine esas kazançların alt ve üst sınırlarında indirime gidilerek günlük 6.415.bin-TL olan alt sınır 5 milyon-TL''ye düşürüldü. Günlük üst sınır ise 19.245.bin-TL''den 15 milyon TL''ye indirildi.

Buna göre aylık sigorta primine esas kazancın alt sınırı 150 milyon-TL ve üst sınır 450 milyon lira olarak belirlenmiştir.

Bu değişiklikler 1 Nisan 2000 tarihinden geçerli olarak yürürlüğe girmiştir. Nisan ayında yapılan fazla ödemeler iade edilmeyecek ancak gelecek ayların priminden mahsup yolu ile düşülecektir. Sigorta primine esas kazancın alt ve üst sınırlarında yapılan bu değişiklikler ile birlikte işsizlik sigortası kesintisine esas alınacak matrahın da sigorta primine esas kazancın alt ve üst tutarının aynısı olacağı hüküm altına alınmıştır. Buna göre, işsizlik sigortası matrahının alt sınırı 150 milyon ve üst sınırı 450 milyon olarak belirlenmiştir. işçiden yapılacak yüzde 2 ve işverenden yapılacak yüzde üç kesinti ile yüzde 2 devlet katkısı bu rakamlar üzerinden yapılacaktır.

''Zorunlu'' ile karıştırmayın İşsizlik sigortasının tasarrufu teşvik yasasının kalkması ile aynı tarihte yürürlüğe girmesi haklı olarak işsizlik sigortasının tasarruf teşvik kesintisi yerine geçmesi olarak algılandı. Ancak tasarruf kesintisi dokuz kişiden fazla işçinin çalıştığı işyerlerinde uygulanmaktaydı. Ayrıca tasarruf kesintisi direk olarak çalışanın brüt ücreti üzerinden yapılmaktaydı. İşyerinde bir kişi dahi çalışmış olsa işsizlik kesintisi yapılacaktır. Fakat yukarıda yazdığımız gibi kesinti işçinin brüt ücreti üzerinden değil sigorta primine esas kazancı üzerinden yapılacaktır. Bunun için muhasebe programlarının bu sisteme göre ayarlanması gerekmektedir.

Bağ-Kur basamak seçimi İzmir''den yazan Hasan Yılmaz adlı okurumuz belirli aralıklarla yaklaşık dört yıl SSK''lı olarak çalıştıktan sonra 1997 yılında bir şirkete ortak olduğunu, Bağ-Kur basamak seçimini nasıl yapacağını, SSK hizmetinin Bağ-Kur''a aktarılıp aktarılmayacağını ve basamak belirlemede etkisinin ne olacağını öğrenmek istemiştir. Hayli uzun yazılmış olan mektupta istenenler kısaca bunlar. Bağ-Kur yasasının 51. maddesinde basamak seçimi düzenlenmiştir. Buna göre, sigortalıların bu yasaya göre sigortalılıklarının başladığı tarihte aylık gelir basamaklarından 12 basamağa kadar dilediğini seçebilirler. Seçtikleri basamağın en geç üç ay içinde bildiriminin kuruma yapılması gerekmektedir.Üç ay içinde basamak seçilmemesi halinde birinci basamak seçilmiş olacaktır. Basamak seçimini düzenleyen 51. maddenin devamında diğer sosyal güvenlik kurumlarına tabi bir işte çalıştıktan sonra Bağ-Kur kapsamına girenler aylık gelir basamaklarından diğer kurumlardan geçen hizmet süreleri intibak ettirilerek basamak belirleneceği hüküm altına alınmıştır.

Bu açıklamalardan sonra okurumuzun sorusuna dönersek, bir kere siz üç aylık süre içinde basamak seçimi yapmadığınız için basamağınız kurum tarafından belirlenecek, yani birinci basamaktan başlatılacaksınız. Eğer dört yıllık SSK hizmetinizin olduğunu söyler iseniz mecburi olarak beşinci basamaktan başlatılacaksınız. Son yasaya göre 12. basamağa göre her yıl yükselme zorunlu tutulmuştur. Siz talep etmeseniz dahi 12. basamağa kadar mecburi yükseltilme yapılacaktır. 13-24. basamak arasında iki yılda bir ve talep olması halinde basamak yükseltme işlemi yapılmaktadır.

Bağ-Kur''a bir süre prim ödedikten sonra ayrılanlar tekrar döndüklerinde ayrıldıkları gelir basamağından prim ödemeye başlayacaklardır. Başka bir kurumda hizmetleri geçmiş olsa dahi sonuç değişmeyecektir. Yani ilk girişte verilen intibak hakkı sonraki girişlerde verilmemiştir. FAX: 0 (212) 454 25 67

Sorunlar - cevaplar Zekeriya KÖMMECİ-Hollanda: Askerlik borçlanması için tekrar müracaatınız gerekmiyor. Yalnız size gönderilen yazının tebliğ tarihten itibaren iki yıl içinde borcunuzu ödemeniz gerekiyor. Aksi halde tekrar borçlanma talebinde bulunacaksınız ve yeni hesap edilen tutar üzerinden ödeme yapacaksınız. Hollanda''da çalışırken Türkiye''de çalışmanızdan dolayı gün sayınız ve yaş haddiniz tamamlanırsa emekli olabilirsiniz. Veya dönüş yaptığınızda yurtdışı hizmet borçlanması yapabilirsiniz. Türkiye''deki ara boşlukları ödeme yaparak dolduramazsınız. Çıraklık sigortası emeklilikte geçerli değildir. Çünkü çıraklar için yaşlılık, malullük ve ölüm sigortası kollarına prim ödenmez. Eğer 16 yaşınızda normal sigortalıyapıldıysanız bu geçerlidir.

Adem GENÇ-Çivril: İsviçre çalışmanızdan dolayı yaptığınız yurtdışı borçlanmasından 8000 gün hizmet verilmiş olması gerekir. Bildiğiniz gibi günlük 2 dolar üzerinden borçlanma yapılıyor. Verilerinize göre emekli olmak için gün sayınız yeterli. Ancak yurtdışı borçlanması ile ilgili bilgileriniz eksik olduğu için kesin bir yorum yapamıyorum. Durumunuz ,ile ilgili olarak 0.312.431 22 73, 432 43 40 numaralı telefonlardan bilgi alabilirsiniz. Eşinizin borçlanması ile ilgili olarak günlük 2.5 dolar olan tutar daha sonra 2 dolara düşürüldü. Borcunuzu istediğiniz zaman ödeyebilirsiniz. İsteğe bağlı sigortaya ödemeye devam etmenizi tavsiye ederim. İsteğe bağlı sigortaya çıkış dilekçesi verip vermediğinizi yazmamışsınız. Eğer çıkış dilekçeniz var ise geriye dönük bu süreleri ödeyemezsiniz. Çıkış dilekçeniz yok ise gecikme zammı ile ödeme imkanınız olur. Ben çıkış dilekçesi verip tekrar başvurarak bundan sonrası için aralıksız ödeme yapmanızı tavsiye ederim. Eşiniz 52 yaşını tamamladığında emekli olabilir.