İşsizlik sigortası başlıyor

Çalışma hayatında önemli değişiklik yapan 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Yasası 1 Haziran 2000 tarihinde yürürlüğe girecek. Aynı yasa ile sosyal güvenlik yasalarında önemli değişiklikler yapılmış, bu değişiklikler "Sosyal Güvenlik Reformu" olarak lanse edilmiştir. Reform olup olmadığı konusunda yasanın tartışmaya açık bir çok yönü bulunmaktadır. Ancak, Türk çalışma hayatına ilk defa işsizlik sigortasını getirmiş olması bu yasayı gerçekten önemli hale sokmuştur. Biz burada yasanın politik yönünden çok neler getirdiğini tartışmaya çalışacağız. İşsizlik sigortasına tabi olanlar Sosyal Sigortalar Kanunu''na göre sigortalı sayılan herkes işsizlik sigortasına tabi olacaktır. Ayrıca mütekabiliyet esasına dayalı olarak yapılan anlaşmalara göre çalışan yabancı işçiler de işsizlik sigortasına tabi olacaklar. Kamuda çalışan ve iş güvencesi olan memurlar ile sözleşmeli çalışan personel işsizlik sigortası kapsamına dahil değildir. İşsizlik sigortası yasası ile işçi çalışan tüm işyerleri kapsama alınmıştır. Yasanın uygulanması bakımından çalışan işçi sayısının bir önemi yoktur. Bir işçinin çalıştığı işyeri ile yüz işçinin çalıştığı işyerinin yasanın uygulanması bakımından farkı yoktur. Bu ay sonunda yürürlükten kalkacak olan tasarrufu teşvik kesintisi 9 kişiden fazla işçi çalıştıran işyerlerinde uygulanmaktaydı. İşsizlik sigortası hakkında aldığımız soruların önemli bir kısmı aynı uygulamanın devam edip etmeyeceği yönündedir. Tekrar belirtelim ki bir işyerinde bir kişi dahi çalışıyorsa orada işsizlik sigortası kesintisi yapılacaktır. Çarpıcı olması bakımından belirtelim ki, ücretlerinden vergi kesintisi yapılmayan kapıcılar da işsizlik sigortası kapsamına girecektir. Emekli çalışanlardan kesinti yapılmayacak. İşsizlik sigortası yasası misyonuna uygun olarak sosyal güvenlik destek primi ödeyerek veya ödemeyerek çalışan emeklilerden kesinti yapılmayacağını hüküm altına almıştır. Eğer bir işyerinde sadece emekli çalışan var ise bu işyeri yasa kapsamı dışında kalacaktır. Ancak normal işçilerin çalıştığı işyerlerinde ayrıca emekliler de çalışıyorsa diğer işçiler için işsizlik kesintisi yapılacak emeklilerden ise yapılmayacak. İşsizlik sigortası uygulaması zorunludur. Yasasının yürürlüğe girmesi ile kanun kapsamına giren ve halen çalışanlar hemen, yeni işe girenler ise işe başladıkları tarihten itibaren sigortalı olacaklar ve zorunlu olarak yasa kapsamına alınacaklardır. İşsizlik sigortasına tabi olmak için herhangi bir geçiş süreci öngörülmemiştir. Kişi çalışmaya başladığı tarihten itibaren işsizlik sigortası kesintisine tabi olacaktır. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu''nun 8. maddesine ve kuruma bildirilmiş işyerleri ile mezkur yasanın 9. maddesine göre SSK''ya bildirilen sigortalılar İş ve İşçi Bulma Kurumu''na da bildirilmiş sayılacaktır. Sigortalılığın başlamasıyla birlikte, sigortalılar ile bunların işverenlerinin sigorta hak ve yükümlülükleri de işlemeye başlayacaktır.

Yetkili kurumlar İşsizlik sigortası primlerinin toplanmasından Sosyal Sigortalar Kurumu, diğer her türlü hizmet ve işlemlerin yapılmasından İş ve İşçi Bulma Kurumu Genel Müdürlüğü yetkili ve sorumludur. İş ve İşçi Bulma Kurumu bünyesinde işçi, işveren ve devlet katkılarının Fon Yönetim Kurulu kararları doğrultusunda değerlendirilmesine ilişkin kararları yürütmek, primlerin kişi bazında kaydını tutmak, işsizlik ödeneğinin ödenmesine ilişkin her türlü işlemleri yapmak hastalık ve analık sigortası primlerinin SSK''ya yatırılmasını sağlamak gibi görevleri yürütmek amacıyla İşsizlik Sigortası Daire Başkanlığı kurulmuştur.

İşverenlerin görevi İşverenler, hizmet akdi yasada belirtilen şartlardan birine göre sona eren sigortalılar hakkında üç nüsha işten ayrılma bildirgesini 15 gün içinde düzenleyip, bir nüshasını kuruma (İş ve İşçi Bulma Kurumu''na) bir nüshasını sigortalı işsize ve bir nüshasını işyerinde saklamakla yükümlüdür.

Başvuru süresi Sigortalı işsiz, bu maddede belirtilen ödeme ve hizmetlerden yararlanabilmesi için işten ayrılma bildirgesiyle birlikte hizmet akdinin feshedildiği tarihi izleyen günden itibaren otuz gün içinde kuruma doğrudan başvurması gerekmektedir. Mücbir sebepler dışında başvuruda gecikilen süre işsizlik ödeneği almaya hak kazanılan toplam süreden düşülür. İşsizlere yapılacak yardımlar sigortalı işsizlere yapılacak yardımlar işsizlik ödeneği, hastalık ve analık sigortası primleri, yeni bir iş bulma ve meslek geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitimi olarak öngörülmüştür. Sigortalılara son çalıştıkları iş ve ücret şartlarında bir iş bulunması için çalışmalar yapılacak, bulunamaması halinde kendilerine meslek geliştirme eğitimi verilecektir. İşveren tarafından geçici görevle yurt dışına gönderilen sigortalıların hak ve yükümlülükleri de bu görevleri süresince devam edecektir. (HAFTAYA DEVAM EDECEK)