İtibari hizmet süresi ve yeni uygulama

Sabahattin AYDIN- Bayrampaşa: 1984-1996 yılları arasında 2186 gün gemilerde çalıştım. Bu çalışmama karşılık 546 gün yıpranma almam gerekiyor ama SSK bunu vermiyor. Eğer bu hakkı alırsam hemen emekli olabileceğim. Bu konuda hiçbir yerden sağlıklı bilgi alamadım. Yasal durumu açıklarsanız ben ve benim durumumda olanları aydınlatmış olacaksınız. Cevap: Sosyal Sigortalar Kanunu''nun Ek 5. maddesi, gemi adamları, gemi ateşçileri, kömürcüler ve dalgıçların bu işlerde geçirdikleri sigortalılık sürelerinin her yılı için 90 gün itibarı hizmet süresi verilmesini öngörmüştür. Bilindiği gibi aynı madde ile basın kanununa tabi çalışanlar, azotlu gübre ve şeker sanayinde, fabrika, atölye, havuz ve depolarda, trafo binlarında çalışanlar için de itibari hizmet süresi öngörülmüştür. İtibari hizmet süresinden yararlanabilmek için, yukarıda sayılan iş yerlerinde en az 3600 gün yani 10 yıl çalışmış olmak gerekmektedir. 3600 günü dolduran sigortalılar itibarı hizmet süresi hakkından yararlanmaktadırlar. Örneğin; 17 yıl sigortalılık süresi ve prim ödemesi olan bir sigortalının, 12 yılını gemi adamı olarak çalıştığını varsayalım. Önce bu çalışmayı güne çevirmeliyiz. 12x360=4320 gün. daha sonra bu gün sayısını 0.25 ile çarparız. 4320x0.25= 1080 gün= 3 yıl eder. Örneğimizdeki kişinin toplam sigortalılık süresi 17+3= 20 yıla çıkacaktır. Eğer gemi adamı olarak çalıştığı süre 10 yılın altında olsaydı bu hesaplama yapılmayacaktı. Sizin verdiğiniz bilgilere göre gemi adamı olarak toplam 2186 günlük çalışmanız olduğu için Sosyal Sigortalar Kurumu''nun itibari hizmet süresi vermemesi doğrudur. 506 sayılı yasanın Ek 6. maddesi en az 3600 gün bu işlerde çalışan sigortalıların bu haktan yararlanabileceğini hüküm altına almıştır. Sigortalılık süreniz 25 yıldan fazla olduğu için hizmet sürenizi isteğe bağlı sigortaya devam ederek 5000 güne tamamlayıp yaşlılık aylığı almaya hak kazanabilirsiniz. Yeni yasa ne getirdi? Son olarak çıkarılan 4447 sayılı yasanın 16. maddesi ile 506 sayılı yasanın Ek 5 ve 6. maddelerinde belirtilen itibari hizmet süresi ile sigortalılık süresine ilave edilen gün sayıları 5 yıldan çok olmamak üzere kanunda öngörülen yaş hadlerinden indirilecektir. Örneğin, gemi adamı olarak veya basın kanuna tabi olarak çalışan bir erkek sigortalının halen 10 yıl sigortalılık süresinin olduğunu ve tamamını bu işlerde geçirdiğinizi varsayalım. Bu kişinin yukarıdaki hesapla sigortalılık süresi 12.5 yıl olacak ve 15 yıldan az olduğu için yeni kanuna göre 56 yaşında emekli olabilecektir. Fakat bu kişi en az 20 yıl basın iş kanuna tabi çalışırsa 5 yıl itibarı hizmet alacak ve kendisi için öngörülen 56 yaş haddinden bu 5 yıl indirilecek ve 50 yaşında emekli olabilecektir. Örneğimizdeki kişi 26 yıl basın işyerinde çalışmaya devam ederse 6.5 yıl itibari hizmet alacak ama bunun yine 5 yılı yaş haddinden indirilecektir. Soru...Cevap...Soru...Cevap... Ahmet KAZDAĞ Turgutlu: Yeni yasa ile Sosyal Sigortalar Kanunu''na getirilen geçici 81. Madde ile 56 yaşını tamamlayacağınız tarihte prim gün sayınızı 3600 güne çıkararak emekli olabilirsiniz. Bunun için isteğe bağlı isgortaya devam ediniz. Bugüne kadar izlediğiniz yol doğrudur. Muzaffer PALA Giresun: Askerlik borçlanması ile sigorta başlangıcınız 18 ay geri alınacak ve Haziran 1979 tarihi esas alınarak sigortalılık süreniz hesap edilecektir. Buna göre 20 yıl sigortalılık süreniz var. Yeni yasaya göre 48 yaşında 5000 günü tamamlayarak emekli olacaksınız. Yaşlılık aylığı için gün sayısı, sigortalılık süre ve yaş önemlidir. Yeni yasa ile gün sayısı ve yaş haddi ön plana çıkmıştır. Çalışmadığınız dönemleri geriye dönük borçlanamazsınız. Buna sizin için gerek de yoktur. Bundan sonra ödeme yapmaya devam ediniz. İrfan KAVUN Bilecik: Halen 21 yıl sigortalılık süresi ve 7590 gün hizmetiniz var. 25 yıllık sigortalılık sürenizi tamamlayacağınız tarihte 46 yaşınız dolarsa emekli olabilirsiniz. Eğer 46 yaşını doldurmamış olursanız, yeni yasaya göre kıdem tazminatınızı alıp yaş haddinin dolmasını bekleyebilirsiniz. Nimet YILMAZ Düzce: 15 yıllık sigortalılık sürenizin tamamlanacağı Mayıs 2000 tarihinde emekli olabilirsiniz. Yeni yasanın kapsamı dışındasınız. Salim Aydın Yeni yasanın yaşlılık aylığında yaş haddi ve sigortalılık süresi ile ilgili hükümleri yayım tarihinde (08 Eylül 1999) yürürlüğe girmiştir. Şu an emekliliğine 2 yıl 3 ay kalan kişi yasadan etkilenecektir. Yürürlük tarihinde iki yıl ve daha az süresi kalan sigortalılar kapsam dışı kalmıştır. Zeynep POYRAZ Üsküdar: Verileriniz doğru ise 4204 günlük hizmetiniz var. Sigortalılık süreniz 20 yıldan fazla olduğu için gün sayınızı 5000''e taamladığınız tarihte emekli olacaksınız. Ayfer ÖNAT Seyhan: Sigortalılık süreniz 10 yılın altında olduğu için, 52 yaş ve 6000 prim ödeme gün sayısını doldurarak yaşlılık aylığına hak kazanacaksınız. Fadime DEMİR Ünye: Samsun Tekel''den ayrılırken kıdem tazminatınızı almış olmanız gerekirdi. Kıdem tazminatında 10 yıllık zaman aşımı söz konusudur ve işten 23 yıl önce ayrıldığınız için hak talep edemezsiniz. Birikmiş paradan kasdınız sigorta primleri ise, geri alamazsınız. Zira bu süre, emekliliğinizde değerlendirilmiştir. Alaattin KOÇOĞLU İstanbul: Yeni yasanın yürürlük tarihinde sigortalılık süreniz 22.5 yıl olduğu için, 45 yaş ve en az 5000 gün prim ödemesi ile emekli olabilirsiniz.