SSK isteğe bağlı sigortada örnek uygulama

Daha önceki bir yazımda isteğe bağlı sigortaya prim ödeyenlerin sigorta tescillerinin Haziran 1999 tarihinden itibaren incelenmeyeceğini açıklamıştık. Okuyucularımızdan bu konu ile ilgili oldukça fazla soru ve daha geniş açıklama talebi gelmiştir. Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü 21.06.1999 tarih ve 12-94 Ek genelge ile "İsteğe bağlı sigorta ve hizmet bildirme işlemleri" konusunda açıklamada bulunmuştur. Anılan genelgenin 1. Maddesinde "Usulüne uygun ihbar ve şikayet olmadıkça isteğe bağlı sigortaya devam edenlerin sigortalılık tesciline ilişkin çalışmalarının fiili olup olmadığı konusunda herhangi bir tahkikat istenmeyecektir" İsteğe bağlı sigortaya prim ödeyebilmenin şartlarından birisi ve en önemlisi 506 sayılı sosyal sigortalar kanununa göre tescil edilmiş olmaktır. Yani önce bir işyerinde en az bir gün çalışmak veya çalışmış görünerek bir sigorta numarası almak gerekmektedir. Bunun için isteğe bağlı isgortaya girmek isteyenler daha önce sigorta numarası almamışlarsa, bir işyerinde çalışmış gibi görünüp tescil yaptırmaktadırlar. SSK eski uygulamasında, bu kişilerin gerçekten çalışıp çalışmadığını araştırmakta ve bir çok tescil işlemini iptal etmektedir. Dolayısıyla uzun süre isteğe bağlı sigortaya prim ödeyen kişiler tescil işlemlerinin iptal edilmesi nedeniyle zora girmektedirler. Ayrıca iş mahkemelerine bu yönde intikal etmiş birçok dava bulunmaktadır. SSK Genel Müdürlüğü yayınlamış olduğu bu genelge ile gerçekten yerinde bir karar vermiş ve tescil işlemlerinin fiili çalışmaya dayanıp dayanmadığını araştırmaktan vazgeçmiştir. Böylece hem isteğe bağlı sigortaya prim ödeyen kişilerin mağduriyeti önlenmiş, hem kurumun denetim elemanlarının ve iş mahkemelerinin yükü hafiflemiştir. Bürokrasiyi azaltmak bu şekilde olur. Kararda imzası olanlara teşekkür ediyoruz. İhbar ve şikayet durumunda inceleme yapılacağı için güvenmediğiniz kişilere tescil yaptırmamanızı tavsiye ederiz. Paranızı alıp yanlış veya eksik tescil yapabilirler. İleride telafisi güç durumlarla karşılaşabilirsiniz. Ayrıca isteğe bağlı sigortaya prim öderken bir işte çalışmaya başlayan sigortalılara, kurum isteğe bağlı sigortalılarının işe başlama tarihi itibariyla sona erdirildiği, işten ayrıldıktan sonra tekrar isteğe bağlı sigortaya devam etmek istemeleri halinde yeniden yazılı müracaatta bulunmaları gerektiği bildirilecektir.

Sosyal güvenlik destek primi ve işlevi Buket YILMAZ: Babanız SSK''dan yaşlılık aylığı alırken çalışmaya başlamıştır. Bildiğiniz gibi, yaşlılık aylığı almaya başlayan sigortalılar bir işte hizmet akdine istinaden çalışmaya başlamaları halinde, bir ay içinde kuruma bildirimde bulunmak zorundadırlar. Bu bildirim ile yaşlılık aylığı ödemesi durdurulacak ve ücretlerinden sigorta primi kesilecektir. Çalışmaları son bulunca tekrar aylık bağlanması talebinde bulunabilirler. Sonradan kazanılan hizmetler aylık bağlanırken dikkate alınacaktır. Bu izlenebilecek birinci yoldur. İkinci yol, emekli sigortalılar, sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışacaklarını kuruma bildirirler ve bunların prime esas kazançları üzerinden yüzde 24 oranında destek primi kesilir (yeni yasa bu oranı 01 Ekim 1999 tarihinden geçerli olarak yüzde 30''a çıkardı). Babanız bu iki yoldan herhangi birisini izlememiş ve amiyane tabirle kaçak çalışmıştır. Şimdi dava yolu ile hizmet kazanabilirsiniz ama bu süre içinde babanıza ödenen emekli aylığını SSK geri isteyecektir. Eğer sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam etseydi, iş kazası giderleri buradan karşılanacaktı. Zaten sosyal güvenlik destek primi uygulamasının çıkış noktalarından birisi belki de birincisi iş kazası riskidir. Sizin olayınızda işveren yüzde yüz kusurludur ve şikayet veya dava halinde ciddi yaptırımla karşılaşacaktır. Ancak işverenin kusuru yanında kanun emekli çalışanda bildirim zorunluluğu getirdiği için babanızda da kusur vardır.

Hizmet tespitinde hak düşürücü süre Muhittin CANLIOĞLU-Kastamonu: Eşinizin 1975-1977 dönemine ait çalışmalarını hizmet tespit davası yolu ile almanız mümkün değildir. Hizmet tespiti davası açabilmek için Sosyal Sigortalar Kanununun 79. maddesinde sigortalının işyerinden ayrıldığı yıl sonundan itibaren 5 yıllık hak düşürücü süre öngörülmüştür. Bu süre geçtikten sonra dava açmak mümkün değildir. İşveren bu süreyi öne sürmese dahi mahkeme re''sen bu süreyi dikkate alacak ve davayı reddedecektir. İşvereninizle anlaşmış olsanız dahi sonuç alamazsınız. Eğer 1975 veya bu yıllarda sigortalı işe giriş bildirgesi verilmiş ve prim belgeleri verilmemişse hak düşürücü süre dikkate alınmadan sigorta başlangıcının tespiti için dava görülebiliyor. Bu yönde verilmiş yargı kararları mevcuttur. Fakat en fazla sigorta başlangıcı için bir günlük hizmet verilmektedir. Eşinizin sigorta olayı ile ilgili olarak verdiğiniz bilgilerden çıkardığımız yanlış bir uygulama da, Temmuz 1997 tarihinden itibaren vergi kaydı ile isteğe bağlı SSK sigortasına prim ödemenizdir. Defalarca yazdığımız gibi, isteğe bağlı sigorta ile zorunlu sigortanın çalıştığı durumlarda isteğe bağlı sigorta iptal edilmektedir. Emeklilik işlemleri yapılırken birçok kişi bu nedenle ciddi sıkıntılar ile karşılaşmaktadır. Hemen bu durumu düzeltmenizi tavsiye ederim. Vergi mükellefiyetinden çıkmak veya Zorunlu-Bağ-Kur sigortasına geçmesi gerekmektedir.

Soru-Cevap... Soru-Cevap... Fadime SEVER-Bursa: SSK ve Bağ-Kur hizmetlerinizin toplamı 16 yıl ve 16 yıl üzerinden yaş haddinden emekli olmuşsunuz. Son olarak 12. Basamaktan prim ödemenize rağmen aylık tutarınız düşük çıkmıştır. Bildiğiniz gibi Bağ-Kur''dan 25 tam yıl prim ödeyen sigortalılara bulundukları basamaktan tam aylık bağlanmaktadır. 25 yıldan az hizmeti olanların aylık bağlama oranı az olan her yıl için yüzde bir oranında düşürülmektedir. Sizin aylık bağlama oranınız hizmet yılınızın az olmasından dolayı yüzde 9 düşürüldüğü için aylığınız düşük olmuştur. Mutlaka yanlışlık olduğunu düşünüyorsanız Bağ-Kur Genel Müdürlüğü''ne durumunuzu ayrıntılı anlatır bir dilekçe yazınız. Gerekli inceleme yapılıp tarafınıza bildirilecektir.

M. Uğur Özkan-Bostancı: Sigortalı çalışmaya başladığınız tarihte 18 yaşını doldurduğunuz için 01.09.1985 sigorta başlangıcı kabul edilecektir. Yeni çıkan yasaya göre 56 yaşınızı tamamlayacağınız tarihte 6000 prim ödeme gün sayısı ile emekli olabilirsiniz.

İsmail AYAN-Çan: Bağ-Kur''un 24. Basamağına çıkan istisna kişilerden birisi sizsiniz. Öncelikle tebrik ediyorum. 30 Kasım 1999 tarihinde aylık bağlama talebinde bulunabilirsiniz. Yılbaşından itibaren aylık bağlama sistemi değişmektedir. Mevcut sistem sizin yararınıza olduğu için yılbaşını beklememenizi tavsiye ederim.