Yabancı uyrukluların sigortalılığı
R.A-İstanbul: Şirketimizde Alman ve Fransız uyruklu kişiler çalışmaya başladı. Sigorta bildirimleri için nasıl bir ülke vatandaşları için emeklilik sigorta primleri ödenmiyor. Bunlar için işsizlik sigortası primi kesintisi yapılacak mı? Sosyal Sigortalar Yasası''nın 3. maddesinde yabancı ülke vatandaşlarının sigortalılık durumu düzenlenmiştir. Yabancı bir memlekette kurulu herhangi bir müessese tarafından ve o müessese nam ve hasabına Türkiye''ye bir iş için gönderilen ve yabancı memlekette sigortalı olduğu bildirilen yabancı kimseler Türkiye''de sigortalı yapılmayacaktır. Yani kendi ülkesinde sigortalı olduğu bildirilen kişinin sosyal güvenliği kendi ülkesinde sağlandığı için ayrıca burada sigortalı olmayacaktır.
Kısa vadeli sigorta kolları zorunlu Aynı yasanın 3-II-A-fıkrasında ise; malullük, ölüm ve yaşlılık sigortaları, bir işveren emrinde çalışan ve Türk uyruklu olmayan kimselerden, kurumdan yazılı istekde bulunanlar hakkında ve istek tarihinden sonraki aybaşından başlanarak uygulanır. Buna göre, yabancı bir ülkenin vatandaşı ülkemizde çalışmaya başladığında kısa vadeli sigorta kolu olan iş kazası ve meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortalarına zorunlu olarak tabi olacaktır. Uzun vadeli sigorta kolları olan malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta kolları ise yabancı uyruklu kişinin yazılı istekte bulunması halinde istekte bulunduğu tarihi takip eden aybaşından sonra uygulanacaktır.
Anlaşmamız bulunan ülke vatandaşlarının durumu Ancak, ülkemizin bazı ülkeler ile yapmış olduğu sosyal güvenlik sözleşmeleri vardır. Anayasaya göre bu sözleşmeler kanun kuvvetinde sayılmaktadır. Bu sözleşmelerin bir çoğunda karşılıklılık ilkesi uygulanmaktadır. Yani sosyal güvenlik anlaşması yapılan ülke vatandaşları Türkiye''ye gelip bir işte çalışmaya başladıklarında zorunlu olarak tüm sigorta kollarına tabi olacaklardır. Bu durumda olan yabancı uyrukulların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmaları için ayrıca yazılı talepte bulunmalarına gerek yoktur. Sizin şirketinizde çalışan Alman ve Fransız vatandaşlarını Türk vatandaşları gibi zorunlu olarak tüm sigorta kollarına tabi tutmanız gerekecektir. Zira, gerek Almanya ile ve gerekse Fransa ile ülkemizin yaptığı sosyal güvenlik anlaşması vardır. Dikkat etmeniz gereken bir konu bu kişilerin kendi ülkelerinde sigortalı olup olmadıkları ve kendi ülkelerine ait bir müessesenin elemanı olarak çalışıp çamlışmadıklarıdır.
İşsizlik sigortasında
karşılıklılık esas İşsizlik sigortasını düzenleyen 4447 sayılı yasanın 44. maddesinde sosyal güvenlik sözleşmesi yaptığımız ülkelerin vatandaşlarının mütekabiliyet esasına göre işsizlik sigortasına tabi tutulacağı hüküm altına alınmıştır. Yukarı da belirttiğimiz üzere Almanya ve Fransa ile sosyal güvenlik anlaşması yapılmıştır. Bu ülkelerde çalışan Türk vatandaşları işsizlik sigotasına tabi tutulmaktadırlar. Dolayısıyla sizin de bu kişileri işsizlik sigortası kapsamına almanız ve kesinti yapmanız gerekmektedir. Yabancı uyruklu kişi, eğer aramızda sosyal güvenlik anlaşması olmayan bir ülkenin vatandaşı ise, zorunlu olarak kısa vadeli sigorta koluna tabi tutulacak, istemesi halinde uzun vadeli sigorta kollarına girebilecektir. Ancak kendi talebi olsa bile işsizlik sigortası kapsamına giremeyecektir.
SSK programında sorun var Bazı okurlarımızdan gelen faks ve telefonda, sosyal güvenlik anlaşması bulunmayan ülke vatandaşlarını çalıştırdıklarını, aylık bildirgeleri verirken bu kişiler için işsizlik sigortası primi kesildiği bildirilmektedir. Kurum memurları, bilgisayar programı bu şekilde hazırlandığı için mecburen bildirgedeki matrahın tamamına işsizlik sigortası primi uygulandığını ve yapacak bir şey olmadığını söylemişler. Ayrıca, sadece kısa vadeli sigorta kolları uygulanan yabancı uyruklularının bulunduğu aylık bildirgelerin, işsizlik sigortası kesintisi nedeniyle bilgisayarların kabul etmediği belirtilmektedir. Bu sıkıntının giderilmesi çin kurumun en kısa sürede gerekli değişikliği yapmasını temenni ediyoruz. FAX: 0 (212) 454 25 67
Sorular-cevaplar
Nezahat Bozok-İstanbul: Son olarak yürürlüğe giren sosyal güvenlik yasasına göre, yasanın yayınlandığı 8 Eylül 1999 tarihinden önce tescilli olan kadın sigortalılardan sigortalılık süresi 10 yıldan az olanların emeklilik yaş haddi 52 olarak belirlenmiştir. Bu hükme göre, siz 52 yaşınızı tamamlayacağınız tarihte emekli olmaya hak kazanacaksınız. Doğum tarihinizi yazmadığınız için daha ayrıntılı bilgi veremiyorum.
Süleyman Öztürk-Bayburt: Emekli sandığı bazı istisnalar dışında 18 yaş öncesi hizmetleri kabul etmiyor. SSK ise Nisan 1981 tarihinden önceki hizmetleri sigortalılık süresine ve gün sayısına dahil ediyor. Halen Emekli Sandığı''na prim ödediğiniz için bu SSK''da geçen 18 yaş hizmetleriniz hizmet birleştirmesinde değerlendirilmeyecektir. Verilerinize göre, hizmet sürenizi az 25 yıla çıkarıp, 48 yaşınızı ikmal edeceğiniz tarihte emekli olmaya hak kazancaksınız.
Reşat Kantarcıoğlu: İlk sigorta balangıcınız 1 Ağustos 1977 olmasına ramen iki yıllık askerlik borçlanmasından sonra sigorta başlangıcınız 1 Ağustos 1975 tarihine inmiştir. Bu nedenle son yasanın kapsamına girmiyorsunuz. Verilerinize göre prim ödeme gün sayısının 5000 günü fazlasıyla geçmiş. Hemen emeklilik müracaatı yapabilirsiniz.
Gülçin Küçük-Vefa: Verilerinize göre 11 yıl SSK hizmetiniz ve üç yıl Bağ-Kur hizmetiniz var. Son olarak Bağ-Kur''a prim ödediğiniz için hizmet sürenizi en az 20 yıla tamamlayarak emekli olabilirsiniz. Veya tekrar SSK''ya geçerek bu kuruma en az 3.5 yıl prim ödeyerek emekli olabilirsiniz. Bağ-Kur basamağınız yüksek ise bu kurumda kalmanızı öneririm.
