Yanlış ve yersiz alınan primlerin geri verilmesi

Yanlış ve yersiz alınan primlerin iadesi konusu Sosyal Sigortalar Kanunu''nun 84. Maddesinde düzenlenmiştir. Anılan madde, yanlış ve yersiz alınan primlerin iadesini ve bunun süresini, ayrıca primleri geri vermenin Kurumca yapılacak yardımlara etkisini düzenlemektedir.

Yanlış ve yersiz olarak alınmış olduğu anlaşılan primler, alındıkları tarihlerden itibaren 10 yıl geçmemiş ise, hisseleri oranında işverenlere ve sigortalılara verilir.

İşverenlere geri verilecek primler için Kurumca kanuni faiz de ödenir. Bu faiz, primin kuruma yatırıldığı tarihi takip eden aybaşından iadenin yapıldığı ayın başına kadar geçen süre için hesaplanır.

Kurumun yanlış ve yersiz alınan primleri geri verme yükümü, nedensiz zenginleşmenin özel bir çeşididir. Prime esas kazançların fazla hesaplanması, 506 sayılı yasa yönünden sigortalılığı iptal edilen kişilerden alınan primler, işyerinin tabi olduğu tehlike sınıf ve derecesinin yanlış belirlenmesi (fazla hesaplanması) gibi benzer durumlar, prim iadesi nedenini oluşturmaktadır. Kanun işverenlerden alınan ve iadesi gereken primlerin işveren hisselerini geri verirken faiz ödeme zorunluluğu da getirmiştir. Madde belirli bir faiz oranını değil, yasal faiz oranının uygulanmasını öngörmüştür. Bu nedenle faizin yürütüldüğü tarihte yasal gecikme faiz oranı ne ise onun uygulanması gerekecektir.

Kanunun prim iadesini düzenleyen 84. Maddesi sigortalıya geri verilecek olan primler için faiz uygulamasını öngörmemiştir. Ama bizim görüşümüze göre sigortalıya kendi hissesi oranında yapılan prim iadesinde de, iade tarihinde geçerli olan yasal faizin uygulanması gerekmektedir. Kanunun işverenler için öngördüğü bir hakkı sigortalıdan esirgediğini düşünmek mümkün değildir. Aksi halde sigortalılar aleyhine haksız bir durum oluşacaktır.

Sosyal Sigortalar Kurumu''nun yapılan talebe rağmen iade yükümünü yerine getirmemesi halinde, sigortalı ve işverenin ayrı olarak kurum aleyhine dava açmaları gerekmektedir. İşveren kendi payının yanında, sigortalının payının da geri verilmesi için dava açma hakkına veya kendi açtığı davada sigortalı hissesini de isteme hakkına sahip değildir.

Primleri geri verilenlere, primleri iptal edilen çalışmaları dolayısıyla, Kurumca iş kazalarıyla meslek hastalıkları sigortasından yapılmakta olan yardım ve ödemeler durdurulur. Hastalık, analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından yapılmakta olan yardımlar ile verilmekte olan ödenek ve aylıklar ise, ilgililere bu sebeple gerekli yardım, tahsis ve ödeme şartlarını yitirmiş olurlarsa durdurulur. Ancak, daha önce sağlanan yardımlara ait ilgililerden geri alınmaz.

Yargıtay kararları Rapor süresi içinde hizmet akdinin feshi Esas No:

1998/18894 Karar No: 1999/247 Karar Tarihi: 25.01.1999 Karar özeti: Raporlu dönem içinde iş akdinin feshedilmesi halinde fesih işleminin rapor süresi sona erdikten sonra yürürlüğe girmesi gerekirse de, davacı raporlu dönem içinde davalı işverenin fesih işlemini kabul etmiş, ihbar ve kıdem tazminatını alarak, ayrıca davalıyı bu konuda ibrada bulunmuştur. Böyle olunca davacının hizmet sözleşmesinin rapor süresi içinde feshedildiğinin kabulü gerekir.

KISA... KISA... KISA.... Adnan DEMİREL-İstanbul:

Yüzde 50 sakatlık raporu ile sakatlık vergi indiriminden yararlanıyorsunuz. Bu nedenle 15 yıllık sigortalılık sürenizin tamamlanacağı Şubat 2002 tarihine kadar prim ödeme gün sayınızı 3600''e çıkararak yaşlılık aylığı almaya hak kazanacaksınız. Dikkat edin, malullük aylığı değil.

İbrahim AYVA-

Annenize SSK ölüm aylığı bağlanabilmesi için babanızın en az 1800 günlük hizmetinin olması gerekmektedir. Verilerinize göre babanızın toplam hizmeti 650 gündür. İki yıl askerlik yaptığını varsayarsak, 720 günde askerlik borçlanması ile hizmet kazandırabilirsiniz. Böylece toplam hizmet süresi 1370 gün olacak ve ölüm aylığı için yeterli olmayacaktır. 1974-1978 yılları arasındaki Almanya''da geçen hizmetlerini süresi geçtiği için borçlanamazsınız. Sizin emeklilik tarihiniz verdiğiniz bilgilere göre Nisan 2006''dır.

Yaşar NALDÖVEN-Kayseri:

SSK''ya geçtiğiniz tarihten itibaren bu kuruma en az 3.5 yıl prim ödeyerek emekli olabilirsiniz. Son olarak SSK''ya prim ödemesi yaptığınız için askerlik borçlanmanızı bu kuruma yapmanız gerekmektedir.

M.ÖNDER- Medreseönü:

Kendi adınıza işyerinizin bulunduğu 9 yıl için Bağ-Kur''a müracaat etmeniz gerekmektedir. Maliye, dernek veya meslek odası kaydınızı göstererek geriye dönük hizmet kazanmanız mümkün olacaktır. Yalnız ödemediğiniz primler için faiz uygulanacaktır.

Fadime TUNCAY-Uşak:

Nisan 1999 tarihi itibarıyla 50 yaşınızı doldurduğunuz için yaş haddinden emeklilik müracaatınızı yapabilirsiniz.

Hasan SEKMEN-

Sosyal Sigortalar Kurumu''na isteğe bağlı sigorta öderken vergi mükellefiyetinizin başladığı tarih itibarıyla zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olmanız gerekmektedir. Yani vergi kaydınız ile birlikte isteğe bağlı sigortayı durdurup Bağ-Kur sigortasına prim ödemeye başlamalısınız. Aksi halde emeklilik aşamasında çakışan dönemlere ait isteğe bağlı sigortanız iptal edilecektir.