lll. Selim Han ve Kabakçı Mustafa -406-
On sekizinci yüzyılın başlarında Osmanlı Devleti içte ve dışta çeşitli düşmanlarla mücâdele ediyordu. 1789 Fransız İhtilâlinden sonra Avrupa''da meydana gelen olaylar Osmanlı ülkesini etkilemedi. Hattâ Sultan Üçüncü Selim Han "Nizâm-ı Cedîd" adı ile askerî, mülkî, idârî, ticârî, içtimâî ve siyâsî bir dizi ıslâhât teşebbüslerine girişerek devlete yeni bir hayâtiyet ve canlılık getirdi. Bu durum Rusya, Fransa ve İngiltere''nin hoşuna gitmedi. Çünkü bunlar, Osmanlı Devletinin toparlanmasını istemiyorlardı. Bunun için Selim Hanın kurduğu modern Nizâm-ı Cedîd ordusunu istemeyen Yeniçeriler ile menfaatperestleri ve Osmanlı Devletinin yıkılmasını isteyen hâinleri harekete geçirdiler.
Fransızlar Akka''yı unutmazlar!.. Akka mağlubiyetini bir türlü unutamayan Fransızların İstanbul Sefîri Sebastiani''nin teşvik ve Selânikli dönme Sadâret Kaymakamı Köse Mûsâ''nın tahrikleriyle âsîler ayaklanmaya hazır hâle geldiler. Haseki Halil Ağa''nın parçalanarak öldürülmesiyle isyân başlatıldı. Kabakçı Mustafa''yı lider seçtiler... Kabakçı Mustafa yıllarca Balkanlarda dolaşmış, Rusya''da ihtilal eğitimi almış profesyonel bir devrimciydi. Böylece Türk tarihinde profesyonel ihtilaller devri başlıyordu.
Sultan Üçüncü Selim Han, Müslüman kanı dökülmesini istemedi. "Bu işlere sebep, benim hilmimdir (yumuşak huylu olmamdır)!" demesi üzerine, Köse Mûsâ âsileri teskin edeceğini ifâde ederek Nizâm-ı Cedîd askerlerinin kaldırıldığı hakkındaki fermanı çıkarttı. Kararın hemen ardından Köse Mûsâ harekete geçti. Çardak ve Unkapanı İskelesine gelen âsîler, Yeniçeriler ile birleşip, Nizâm-ı Cedîd taraftârı devlet adamlarını katlettiler. Daha sonra "Pâdişâhı da istemiyoruz!" diye bağıran âsîler, 29 Mayıs 1807''de Sultan Üçüncü Selim Han''ı tahttan indirip, yerine Sultan Dördüncü Mustafa Han''ı geçirdiler.
Bedeli ağır oldu!.. Bütün ilerlemeler, yenilikler durduruldu. Kabakçı Mustafa, Turnacıbaşılık (Yeniçeri Ocağında yüksek rütbeli bir subay) pâyesiyle Boğaz''a tâyin edildi. Hükûmet işlerinde nüfûz sâhibi oldu. Ancak bu çok kısa bir zaman sürdü. Temmuz 1808''de Boğaz''daki evinde öldürüldü. Fakat bu isyanın bedeli devlete pahalıya mâloldu!.. Devlet, koskoca elli sene kaybetti. Teknolojik yarışta, Batıya yetişmek artık hayal oldu... Buna rağmen yeniliklere devam edildi. Fakat, Batılılar Osmanlı Devletinin ilmi ve teknik alandaki ilerlemelerine mani olabilmek; onları içte ve dışta zayıflatmak için bütün güçleriyle çalışmaya devam ettiler; hâlâ da etmiyorlar mı?!.
