İkinci Rus-Çeçen savaşı

Rusya 1994-1999 arası Çeçenler''le savaştı ve yenildi. 4000 Rus askeri ile 100.000 sivil öldü ve Çeçenistan de facto bağımsızlık kazandı. Moskova''da dört apartmanın teröristlerce bombalanması ve 300''ü aşkın insanın ölmesi ve Dağıstan''da Çeçenler''in yardımı ile İslami bir devlet kurma çabaları Rusya''nın ikinci kez Çeçenler''e savaş açmasına sebep oldu. Rusya tarihi boyunca hiçbir zaman Kafkasya''ya tam olarak hakim olamamıştır. 1920''lerde Kafkasya''daki bir etnik temizleme sırasında bölgesel bir komünist lider olan Yoldaş Çernoglaz pusuya düşürüldü ve kafası kesildi. Katilleri yakalandı ve yargılanmalarında hakim "Çernoglaz''ın kafası ne oldu?" diye sordu. Katiller "Onun kafası yoktu yoksa bizi istilaya kalkar mıydı?" cevabını verdiler. Amerikan TİME dergisi "Ruslar cehenneme tekrar girdiler. Büyük bir kara savaşı yapacağa benzemektedirler. Bu diğer bir felâket olabilir" diye yazmaktadır (11 Ekim 1999 tarihli nüsha), İngiliz The Economist dergisi ise "Rusya''nın Çeçen Deliliği" başlığı altında Çeçenistan''a karşı yeni bir savaş açmanın delilik olduğunu yazmaktadır. (2 Ekim 1999 sayılı nüsha). Ruslar Çeçenistan''a girdiler hava kuvvetleri her yeri bombalarken 12.500 Çeçen mülteci komşu İnguşya''ya sığınmışlardır. Rus Hava Kuvvetleri Komutanı General Anatoli Kornukov bir haftada Çeçenler''in işlerini bitireceğini söylemektedir. Çeçenler iki Rus uçağını roketlerle düşürmüşlerdir. Ruslar NATO''nun Kosova''yı korumak için Yugoslavya''ya yaptığı hava akınlarından ders aldıklarını söylemektedirler. Ruslar diplomasi yolu dururken niçin savaşa başvurmuşlardır? Ruslar ikinci Çeçenistan savaşının kolay kazanılabileceği fikrindedirler. Ama 1994-1996 kanlı savaş sonunda Rus ordusundaki çözülme devam etmektedir, şimdi daha çok Çeçen savaşçı vardır. Bütçe kısıtlamaları ve suistimal Rus ordusunun kuvvetini azaltmış, eğitim asgariye inmiş, moral çok bozulmuştur. Birinci savaştaki komuta heyeti hâlâ başta olduğundan bu savaşı ille de kazanmak istemektedirler. Eleştiriciler Ruslar''ın Çeçenistan savaşında geç kaldıklarını "mevsim çamur ve kar getirecek" demektedirler. Hava operasyonları sis sebebiyle duracaktır. Askeri strateji "kış yaklaşırken bir kara harekâtına başlamamalı" demektedir. Hitler de aynı hatayı yapmamış mıydı? 1996 savaşında bir şahin olan eski Başbakanlardan Sergei Stepashin bir kara harekâtı siyasi felâkete yol açabilir" uyarısında bulunmuştur. Geçen ay Dağıstan''da savaşan Rus subayları ve assubayları üst rütbelilerden şikâyet etmişlerdir. Ruslar''ın en iyi eğitilmiş kıtaları Spetsnnaz''dır. Bunlar Ruslar''ın Dağıstan''da yanlış hedefleri bombalamak yüzünden subaylarının çoğunu kaybetmişlerdir. Rus helikopter mürettebatının Çeçenler tarafından rüşvet verildiği ve boş dağlara ateş ettikleri söylenmektedir. Kremlin''in Çeçenler''e savaş açması sebebi bir askeri ihtiyaç veya stratejik hesap hatta terörist saldırısı korkusu değildir. Bu Yeltsin''in iktidarda kalma mücadelesidir. Kremlin rezaletle sarsılmakta ve halk Yeltsin''den nefret etmektedir. İçişleri Bakanı Moskova''daki bombalamalardan sonra 521 ton patlayıcı yakaladıklarını ve 100 kişiyi tutukladıklarını söylemiştir. Böylece dikkat başka tarafa çekilmek istenmektedir. Halk Çeçenistan savaşında Hükümeti desteklemiştir. 9 Ağustos''ta Başbakanlığa atanan Vladimir Putin Çeçenistan havaalanını, petrol rafinerisini telefon merkezini bombalatmış bunlar yakılmıştır. Sekiz yıldır ilk kez Yeltsin etkili ve kendine bağlı bir başbakana kavuşmuştur. Putin''in gelecek yıl başkan seçilmesi ve Yeltsin''in ailesini koruması beklenmektedir. Daha önceki başbakanlar Sergei Stepshin ve gerçek reformu Sergei Krivenko eski casus Yeygeny Primakov uzun süre başbakan olan (1992-1998) Viktor Chernomirdin ve Yegor Gaidar''ın Rus parlamentosu tarafından durmadan işleri bozulmuş rahat iş görememişlerdi. Rusya''nın Çeçenistan''ı istilâ planı basına sızdırılmıştı, bu da Çeçenler''e hazırlık için bol vakit vermişti. Rus kıtalarının Kuzey Çeçenistan''ı elde tutacakları, Çeçen savaşçıları dağlara sürmek istedikleri planın parçasıdır. Rusya uyduruk bir Çeçen Hükümeti kurmak ve ılımlı Aslan Mashadov''u iş başından uzaklaştırmak istemektedir. Aslan Mashadov iki yıldır Kremlin''le barış esaslarını konuşmak istiyor fakat Ruslar kendini oyalıyorlardı.

Şimdilik Batı Ruslar''ın işine pek karışmak istemektedir. Çeçenler ise karşı taarruza hazırlanmaktadırlar. Bir an önce barışa dönüş temenni olunur.