Kuzey İrlanda''da barış

30 yıldır Kuzey İrlanda halkı kurşunlar, bombalar içinde yaşamaya çalışmıştır. Şimdi Kuzey İrlanda halkı barış için bir şans yakalamıştır. Kuzey İrlanda Birlik Partisi (Ulsler Unimist Party) Eyaletin en büyük protestan partisidir. Bu partinin Konseyinin 800 üyesi Waterfront Hall''da dört saat süren bir toplantıdan sonra % 42''ye karşı % 58 oyla parti lideri David Trimble''in İrlanda Cumhuriyet Ordusu (İRA) silahlarını bırakmadan önce Kuzey İrlanda''nın kendi Assamblesinde Cumhuriyetçi Sinn Fein ile birlikte çalışmasını kabul etmişlerdir. İrlanda Cumhuriyeti de Kuzey İrlanda üzerindeki hak taleplerini bırakmıştır. Kuzey İrlanda''nın kendi yönetim asamblesine kavuşması İngiltere ve Kuzey İrlanda''da coşkuyla karşılanmıştır. İRA silahları bırakacağına dair işaretler vermektedir. Kalıcı barış ancak bu surette mümkün olabilecektn''in Başkanı Geny Adams Trimble''inki "yanlış bir yaklaşımdır" demiştir. Anlaşma İRA''dan ayrılmış eski üyeler tarafından da sabote edilebilir. Polis yeni bir bombalama kampanyasına karşı uyarmada bulunmuştur. Kuzey İrlanda''nın kendi asamblesini kurması seir. Kuzey İrlanda Birlik Partisi''nden pek çok kişi İRA (İrlanda Cumhuriyetçi Ordusu)''nın gayelerinden çok şüphe etmektedirler. Birlik Partisi Başkanı David Trimble partisinde büyük bir bölünmeye mani olmayı İRA silâhların büyük kısmını Şubat ayına kadar teslim etmezse yeni hükümetin başkanı olarak istifa edeceğini söyleyerek sağlamıştır. İRA ve onun siyasi kanadı Sinn Fein geçen yılın Good Friday anlaşmasında silah bırakmanın tamamiyle "ihtiyari" olacağı üzerinde durmuşlardı. Şimdi David Trimble''in sözlerini bir zorlama, tehdit olarak görmektedirler.

Sinn Feinelerdir Kuzey İrlanda barışı için uğraşan ABD''li eski senatör George Mitchell''in bir formülüdür ve bunu kendi partisine kabul ettirmek ise Davit Trimble''in büyük zaferidir. Bu surette Kuzey İrlanda barışı için yapılan müzakerelerdeki 18 aylık kesiklik de giderilmiş olmaktadır. Good Friday anlaşması İrlanda Cumhuriyeti''nin Kuzey''deki toprak taleplerine son verdiği gibi 1985 tarihli İngiltere İrlanda anlaşmasını da ilga etmektedir. Kuzey İrlanda''daki kanlı olayların bir tablosunu çizersek 1969''da İngiliz ordusu Kuzey İrlanda''daki Londonderry ve Belfast''t#ki kanlı dini ayaklanmalar üzerine bu ayaklanmayı bastırmak ve nizam tesis etmek üzere yollanır. İRA''dan ayrılan geçici İRA yıl sonunda kurulur. 30 Ocak 1972''de Londonderry''deki insan hakları yürüyüşünde yürüyenler İngiliz askerlerine saldırdılar, askerler kalabalığa ateş açtı, 13 katolik öldü. "Kanlı Pazar"dan sonra İngiltere''nin mevcudiyetine karşı katolik muhalefet yoğunlaştı. Londra Birlikçi hükümetin yerine bölgeyi doğrudan yönetmeye başladı. Bu da protestanların düşmanlığına sebep oldu. 22 Şubat 1972''de Aldershot''taki paraşütçü karargahına atılan bir bomba yedi kişiyi öldürüp bir düzineden fazla askeri yaraladı. Bu surette İRA''nın İngiltere''de bombalama kampanyası başlamış oldu. 27 Ağustos 1979''da İrlanda''da denizden seyahat eden Lord Mounbatten ve üç arkadaşı bir İRA bombası ile öldüler. Saatler sonra sınırda atılan iki İRA bomabası 18 İngiliz askerini öldürdü. 5 Mayıs 1981''de Cumhuriyetçi paramiliter mahpuslara siyasi statü tanımayan İngiltere''yi protesto için açlık grevi yapan İrlandalı Bobby Sanders grevin 66''ncı gününde Belfast''ta Maxe hapishanesinde öldü. Açlık grevleri ekimde son buluncaya kadar dokuz mahpus daha öldü. 12 Ekim 1984''te Brighton''un Grand Oteli''nde patlayan bir İRA bombası Muhafazakar Parti konferansı için toplanmış hükümet üyelerini hedef alıyor, Başbakan Margaret Thatcher ölümden az farkla kurtuluyor fakat 5 kişi ölüyor ve 30 kişi yaralanıyor. 15 Kasım 1985''te Thatcher ve İrlanda Başbakanı Garet Fitzgerald Londra ile Dublin arasındaki işbirliğini artıran İngiliz-İrlanda anlaşmasını imzalıyorlar, bu anlaşmayla İrlanda''ya Kuzey İrlanda işlerinde resmen danışmanlık statüsü tanınmıştır. Bu da birlikçi protestanları çok kızdırmıştır.

Nitekim 1998''deki Good Friday anlaşması bu İngiliz-İrlanda anlaşmasını iptal etmiştir. 15 Aralık 1993''te İngiliz Başbakanı John Major ve İrlanda Başbakanı Albert Reynold, Downing Street Decalaration''ı imzaladılar. Bu barış anlaşmasının bir çerçeve tasarısı idi. Bu hem protestan Birlikçiler hem de İRA''nın siyasi kanadı Sinn Fein tarafından reddedildi. 31 Ağustos 1994''te İRA "bütün askeri operasyonları tamamen durdurduğunu" ilan etti. Aralık ayında Hükümet ile Sinn Fein arasında ilk resmi temas yapıldı. Aralık 1995''te eski ABD''li senatör George Mitchell barış görüşmeleri için ABD''den getirildi. Ocak''taki raporunda bütün tarafların paramiliter silahsızlaşma da dahil altı ilkeyi kabul etmelerini tavsiye etti. 6 Şubat 1996''da İRA''nın ateşkesi Londra''daki dokların bombalanması son buluyor ve iki kişi ölüyor, büyük zarar ortaya çıkıyordu. İRA İngiltere''nin Mitchell raporuna karşı tutunduğu katı tavrı bahane ediyor. 19 Temmuz 1997''de ateşkes yeniden tesis ediliyor. 10 Nisan 1998''de Good Friday anlaşması imzalanıyor. Bu radikal reform için bir tasarıdır. Anlaşma seçilmiş bir meclis, bütün partilerden karmaşık bir hükümet öngörüyor. Ayrıca yollar ve tarım gibi ortak meselelerle uğraşmak üzre sınır aşırı örgütler planlanıyor.

15 Ağustos 1998''de 30 senenin en kanlı saldırısında 29 kişi ölüyor ve 220 kişi yaralanıyor. Bu bombalamada katolikler ve protestanlar birlikte zarar görüyorlar. Bomba Belfast''ın 30 km. batısındaki Omag şehrinde bir cumartesi günü pazar yerinde patlıyor. 16 Ekim 1998''de Nobel Barış Ödülü Ulster Birlik Partisi Başkanı David Trimble ve 1985 anlaşmasının mimarlarından olan ılımlı milliyetçi sosyal demokrat ve işçi partisi lideri John Hum''e veriliyor. 1999 Kasım''ında Mitchell görüşmeleri sonunda Ulster Birlikçileri ile Sinn Fein anlaşıyorlar ve Kuzey İrlanda hükümeti kuruluyor, temennimiz tam barışın gelmesidir.