Ombudsmana yapılan şikayetler

Ombudsmanın ne gibi şikayetleri incelediğini belirlemek için 18 Nisan 1982 tarihli Jerusalem Post adlı gazededen İsrail Ombudsmanına yapılan müracaatları nakledeceğiz; (1979-1980) yılında israilliler Ombudsmana 7326 şikayet yapmışlar ve bunların yarısı Ombudsman tarafından haklı bulunmuştur. Nitekim 13 yaşında bir erkek çocuk babası kefalet çekini imzalayıncaya kadar altı saat Kudüs Polisince gözaltına tutulmuştu. Polis çocuğun annesinin kefalet çekini vermesini kabul etmemişti.

Kalbinde pil takılı bir adam pil yakınındaki bir apse sebebiyle acil tedavi gerekirken hastaneden hastaneye koşturulmuştu. Bir diş hekimi mahalli bir planlama ve mesken komisyonundan kirada oturduğu katındaki bir odayı diş kliniği olarak kullanma izni almıştı. Apartman sahibinin buna itirazı üzerine Komisyon izni, diş hekimini dinlemeden geri almıştı.

Bunlar İsrail Ombudsmanının İsrail Parlamentosu Knesset''e sunduğu 10 yıllık rapordaki şikâyetlerden üçüdür. İsrail Ombudsmanı ki resmi unvanı Halkın Şikayteleri Komiseri''dir. Bu yıl sonunda emekli olacaktır.

Geçmişte olduğu gibi bu raporda da şikayetlerin yarısı haklı bulunmuştur. Geçen yıl Kenesset Devlet Kontrol Komitesi bu nisbetin diğer ülkelerdeki Ombudsmanlara yapılan haklı şikayetlere göre hayli yüksek olduğunu tesbit etmiştir. İsrail Ombudsmanı Dr. Yitzhak Nehenzhl, raporunun ön sözünde hakkında şikayet edilen bir bakanlık veya dairenin nadiren vaziyetini değiştirdiğini bildirmekte ve "İsrail bürokrasisinde vatandaşların hakları bakımından hâlâ bir derece sertlik ve ilgisizlik mevcuttur" demektedir. Raporda Ombudsmana yapılan şikayetlerden 50 örnek yer almıştır.

Yukarda da söz konusu edilen 13 yaşındaki erkek çocuk evinin yakınındaki bir elektrik kutusunu tahrip etmekten sanıktı. Annesinin huzurunda bir polisin oğlu olan 11 yaşındaki birkaç çocuğun beyanları üzerine sorguya çekildi.

Çocuk kutuyu açtığını kabul etmekle beraber techizatı tahrip etmediğini söyledi. Sorguyu yapan çocuk eğer "hareketinden ötürü özür dilerse dosyayı kapanmış farzedeceğini" bildirmişse de annesi çocuğa özür dilememesin söylemiş, bunun üzerine sorguyu yapan, anneye oğlunu iyi yetiştirmediğini beyan etmiş ve annenin vermek istediği 5000 İsrail liralık kefalet ücretini kabul etmemiştir. Sorguyu yapan, anneyi de suçun mahiyetini anlamadığından ve sorguda gerektiği şekilde hareket etmediğinden bahisle gözaltına almıştır. Ana ve oğul baba gelinceye kadar aşağı yukarı altı saat tutuklu kalmışlardır.

Ombudsman, çocuğun inkarı muvacehesinde sorguyu yapanın, çocuktan özür dilemesini talep etmemesi gerektiği sonucuna varmıştır. Çocuğa "Eğer gerçekten bu hareketi yapsaydım özür dilerdim" demesini isteyebileceğini ve bununla dosyayı kapatabileceğini açıklamıştır. Sorguyu yapanın, oğlunun huzurunda anneye çocuğunu iyi yetiştirmemişsiniz demesini uygun bulmamış ve nihayet annenin vermek istediği kefalet ücretini reddetmesinin haklı bir sebebe dayanmadığını da ilâve etmiştir.

Diğer olayda da pil hastanın kalbine bir Kudüs hastanesinde bir kalp hastalıkları uzmanı tarafından takılmış ve hastaneden ayrılırken hastaya acil durumlarda kalp uzmanına derhal gelmesi için bir belge verilmiştir.

İltihap olunca hasta önce aile doktoruna gitmiş o da kalp hastalıkları uzmanı, kardiolojiste yollamıştır. Fakat Klinik personeli randevusuz gelen hastanın doktoru görmesini engellemiştir. Bunun üzerine hasta derhal başka hastahaneye gitmiştir. Hasta Sağlık Bakanlığı''na olayı bildirmişse de verilen cevaptan memnun kalmadığı için bir kez Ombudsmana müracaat etmiştir.

Ombudsman hastaya verilen belgede hastanın randevusuz geldiğinde kardiolojist tarafından kabul edilmek için kime müracaat edeceğine dair bir kayıt olmadığını belirterek Bakanlığın bir standart belge hazırlayarak acil hallerde hastanın en yakın hastanenin acil bölümüne gidebileceğini açıklamısını istemiştir.

İsrail Devlet Denetçisinin (Ombudsman)''ın oldukça yeni bir incelemesini belirtmek isteriz. 1992 seçimlerinde, parti içindeki rakiplerinin liderlik iddiasıyla ortaya çıkmaya başlamasıyla birlikte dışarıya karşı güçlü bir görünüm vermeye özen gösteren Şamir hükümetinde çözülmeler belirdi. (Encyclopedia Britannica, Ana Yıllık, 1993, İsrail maddesi) Bazı önemli bakanlar yasalara aykırı, eşgüdümsüz ve keyfi politikalara yöneldi. Bu çabaların önemli bir bölümü genel seçimlere sekiz hafta kala 27 Nisan''da su yüzüne çıktı. Devlet Denetçisi Miriam Ben-Porat, konut yapımında hem kötü planlanmış hem de yasaya aykırı bazı yönler taşıyan bir kampanya yürütmekle ayrıca milyonlarca dolar tutarında bir parayı boşa harcamakla suçlayan bir rapor sundu. Raporda bakanlığın üst düzey yetkilileri gider hesaplarında yolsuzluk yapmakla ve Likud üyeleriyle bağlantılı şirketlerle tercihli sözleşmeler düzenlemekle suçlanıyordu.

BİTTİ