Savaş suçlularının yargılanması

Mart 2000''in başında Hırvat Generali Tihomir Blaskiç 45 yıl hapse mahkûm oldu. Bu Lahey''de kurulan eski Yugoslavya için Birleşmiş Milletler''in Milletlerarası Ceza Mahkemesi''nin şimdiye kadar verdiği en ağır cezadır. Nisan 1993''te Merkezi Bosna''da Müslümanları katletmekten sorumlu bulunmuştur. Zaten Yugoslavya''nın parçalanması sırasında en çok zulüm gören, öldürülenler masum Müslümanlar olmuştur. Batı ile ilişkilerini iyileştirmek çabasında olan yeni Hırvat Hükümeti General Blaskiç''e verilen ağır cezayı tenkit etmiş ve Mostar''da Müslümanlar arasında etnik temizlik (katliam) yapan Mladen Naletelic için verdiği iade sözünü yerine getirmeme kararı almıştır.. Bilindiği gibi Birleşmiş Milletler Milletlerarası Ceza Mahkemesi (BMMCM) 1993''te kurulmuştur. O zaman hemen hiç kimse savaş suçlularının hele suçlu generallerin mahkûm olacağını, mahkemeye getirileceklerini umuyordu. Birleşmiş Milletler''in "güvenli bölge" ilan ettikleri Srebrenica''ya silahsız binlerce kadın-erkek-çocuk Müslüman, Bosna Sırp Ordusu Drina Kolordusu tarafından Doğu Bosna''daki Plica kasabasının kültür merkezinde kitle halinde katledilmişlerdi.

Savaş suçluları Araştırmacıları Plilisa''ya geldiler, eski sinema binasını buldular, makine dairesinde mermi sandıkları hâlâ orada idi, şöyle laf olsun diye temizlenmiş salonda ise orada öldürülen 500 kadar Müslüman erkek ve çocuğun kanları, saçları ve deri kalıntıları bulundu. En büyük kan lekelerini sahnenin altında buldular. Zavallılar makine dairesinde açılan ateşten kaçmak için oraya saklanmaya çalışmışlardı. Bir de 5 Haziran 1923 doğumlu Ahmet Mujiç''e ait nüfus cüzdanı buldular. Herhalde 16 Temmuz 1995''te de ölmüştü, öldürülmüştü. Bütün bunlar araştırıcı Jean-Rene Ruez tarafından delil olarak, metodik olarak belgelenmiş, fotoğraflanmış videosu alınmış olarak BMMCM Savcılığına teslim edildi. Savcı Mark Harmon "Bu, kötülüğün zaferidir. Yapanlar Sırp milletinin ismini lekelediler ve nesillerce Bosnalılar''ın hayatlarını paramparça ettiler" demiştir. Suçlu olarak yargılanan 52 yaşındaki General Radislav Kristiç 1995 Temmuzunda Sırpska Cumhuriyet Ordusu''nun Drina Kolordusu Komutanlığı''na terfi etmiş, mahkemede soykırım, insanlık aleyhine cürümler, savaş kurallarının ihlali suçlarından yargılanmaktadır. Komutasındaki kuvvetlerin katliam yaptığı ileri sürülmektedir. General Kristiç "suçsuzum" demiştir. Savcılık makamı videoları, araştırıcıların Lazete köyünde katliam alanı yakınında bir çöplükte buldukları gözbağlarını yüzlerce kişinin 14 Temmuz 1995''te öldürüldükleri Petkoviç köyü yakınında bir bent içinde bulunan insan kemiklerini generale göstermiştir. General Radislav Kristiç mahkemede 20.000 Müslüman katledilirken orada olan Bosna Sırp Ordusu Komutanı General Ratko Mladiç ve Radovan Karadziç ortada yokturlar. Bu son iki kişi için 1995 Kasımındaki katliam sebebiyle mahkemece tutuklanma kararı çıkarılmıştır. Bunların Doğu Bosna''da oldukları tahmin edilmektedir. Mahkeme Savcı Yardımcısı Graham Blewitt "Bu dünyanın süper devletlerinin gücü bu iki kişiyi tutuklamaya yetmiyor hayret ediyorum" demiştir. Son ABD teşebbüsü ile Bosna''da Mladiç, Karadziç ve Yugoslav Başkanı Slobodan Miloşeviç''in yakalanması için 5 milyon dolar ödül konulmuş ve bu Bosna''da afişlerle ilan edilmiştir. Lahey''de yargılanmayı bekleyen tutuklu 16 sanık vardır. Mamafih Radovan Karadziç''in sağ kolu mertebesindeki Momlice Krajianik NATO''nun maskeli Fransız askerleri tarafından Bosna''da evine baskın düzenlenerek yakalanmış ve pijamaları ile önce Saraybosna''ya sonra Lahey''e helikopterle götürülmüştür. ABD''nin BM büyükelçisi Richard Holbrooke bu başarıyı övmüş ve yakalanması için "Balkanlar''da son beş senede vuku bulan en önemli olaylardan biri" demiştir. NATO hâlâ yakalanamayan 28 savaş suçlusunu yakalamak için uğraş vermektedir. Zira, bu liderlerin politikaları erkek-kadın-çocuk çoğu Müslüman 150.000 kişinin ölümüne sebep olmuştur. NATO Genel Sekreteri George Robetson "ağ daralıyor" diyerek ümitli olduğunu belirtmiştir. Savaş suçlusu olanların yakalanıp cezaya çarpılmaları yaşanan acıları ancak biraz dindirebilecektir.