"İstanbul Konferansı

Dünki İstanbul AGİT Zirvesi, 21. yüzyıla hangi ülkelerle girdiğimizi vurguladı. Tarihe geçecek çok önemli milletlerarası konferanslardan biri idi. Bu çapta bir toplantının İstanbul''da yapılmasını, kendine has sabır ve dirayetle hazırlayıp gerçekleştiren Cumhurbaşkanımız Sayın Süleyman Demirel''i kutluyoruz.

Konuşmacı devlet ve hükûmet başkanları, Çeçenistan savaşını vurguladılar. Rusya''yı itidale (ılımlılığa) davet ettiler. Başkan Clinton''ın konuşması Başkan Yeltsin''i kızdırdı. Zira Clinton, yanlış anlamadı isem, Yeltsin''in Amerika veya demokrasilerin desteği ile iktidara geldiğini, demokrasiden ayrılırsa bu desteğin çekilebileceğini ima etti.

Yeltsin, Çeçenler''i terörist kelimesiyle tanımladı. Rusya''nın iç meselesi olduğunda direndi. Ancak Çeçenistan''ın Rusya''nın bir ili değil, Rus Federasyonu''na dahil otonom cumhuriyetlerden biri bulunduğunu pas geçti. Çok yaklaşan seçimlere konsantre idi. Bu yüzden Türkiye''nin ve Birleşik Amerika''nın Rusya''nın dostluğunu aradıklarını hissedemedi.

Moskova, 60 yıl geçmeden ikinci defa ve 21. asrın tam eşiğinde, bir milliyetin soykırıma tabi tutulamıyacağını anlamakta zorluk çekiyor (Stalin, vaktiyle bütün Çeçenler''i Çeçenistan''dan çıkartıp Sibirya''ya sürmüştü). İncil''de, eski günahların gölgesinin uzun olduğu yazılıdır.

Ama bu gerginliğin Çeçen meselesi olmadığına eminim. Rusya için Kuzey Kafkasya meselesidir. Kuzey Kafkasya sorununun ardında ise Hazar bölgesi enerji kaynakları üzerindeki çekişme yatıyor. Rusya, güneyde Batı politikası izleyen Azerbaycan''la Gürcistan''ı yola getirmek için de Ermenistan''ı kullanıyor. Ermeniler, bir asırdan fazla zamandan beri piyon şeklinde kullanıldıklarını anlıyamadılar. Refah ve barış yerine yoksulluğu ve işgalciliği tercih ediyorlar. Biz Türkler, onlar için çok üzülüyoruz.

Dünki Ecevit-Simitis görüşmesi keza çok önemli idi.

İstanbul Şartı (Senedi) dün imzalanacaktı. Bugüne kaldı. Rusya''nın kabûl edebileceği bir metin oluşturulmaya çalışılıyor.

Her konuşmacı, Türkiye''ye ve Demirel''e teşekkür etti. Demirel''in çeyrek yüzyıl önce AGİT''in ilk Helsinki Nihaî Senedi''ni imzalayıp bugün de politikada kalan tek lider olduğu belirtildi. Doğrusu Türkiye için, başka bir şekilde asla sağlanamıyacak bir tanıtma platformu idi.