Yeni yüzyıl, yeni binyıl

Yeni bir yüzyıl çift sıfırlı (00) yılla değil, sıfır bir''li (01) yılla başlar. Şöyle: 21. yüzyıl 1 Ocak 2000 günü değil, 1 Ocak 2001 günü başlayacaktır. Asır ve şimdi daha çok yüzyıl dediğimiz zaman parçasının bu şekilde oluştuğunu gazeteniz Türkiye''de son yıllarda birkaç defa açıkladım. Ancak yoğun istek karşısında tekrarlamakta fayda görüyorum:

Kullandığımız Mîlâdî Takvim, isminden de anlaşılacağı üzere, Hazret-i İsa''nın doğum günü farzedilen günden başlatılmıştır. 1 yılının 1 Ocak günü, İsa''nın doğum günü sayılmıştır. Hazret-i İsa''nın doğduğu gün 1 yaşında değil, 0 (sıfır) yaşında bulunduğu âşikârdır. Buradan 100 yılı doldurmak için, Milâdî 100 yılının 31 Aralık gününe erişmek gerekir ki, bu suretle ikinci yüzyıl 1 Ocak 101 günü başlar.

20. asrın 1 Ocak 1901 günü başlayıp 1 Ocak 2001 günü sona ereceği ortaya çıkar.

Biz tarihçilere göre böyledir. Hiçbir tarihçi bu hususta şaşırmaz. Ancak yılı gösteren 4 rakamdan 2.''sinin değiştiği gün, yeni bir yüzyılı kutlamak âdet oldu. Bu şekilde 1 Ocak 1800 günü 19. ve 1 Ocak 1900 günü 20. asrın başlangıcı değerlendirmesiyle bütün Batı âleminde kutlandı. Gerçek takvimde ise asrın bitmesine daha 1 yıl vardı.

Yerleşmiş âdetler, örf hâline gelir. İlmi ve mantığı bile aşabilir. Üstelik şimdi 4''lü yıl sayısında yalnız 2. değil, 1. rakam da değişiyor (ki ancak 1000 yılda bir defa vuku bulur): 1999 oluyor 2000 (3. rakam her 10 yılda, 4. rakam ise her yıl değişir). Bunun mânâsı, yeni bir Binyıl, Frenkçe''si ile söylersek Milenyum demektir. Hem yüzyıl bitiyor, hem binyıl bitiyor. 21. yüzyıl ve 3. binyıl başlıyor.

Tarih zamanlarının Çağ''lara, Binyıl''lara, Yüzyıllar''a (hattâ yarım ve çeyrek yüzyıllara) bölünmesi, geçmişi incelemekte kolaylık sağlar. Yoksa dünya şartları, asır yenilendiği için değişmez. Çok başka faktörlerle değişir. Gene de 3. Milenyum ve 21. yüzyıl insanlığa hayırlı olsun diyelim. Zaten iyi temennilerde hayır vardır.