Yugoslavya''nın geleceği

Sırplar, her iki Cihan Savaşı''nda (1914-18 ve 1939-45), Müttefikler yanında yeraldılar. İngiltere, Fransa, Rusya ile birlikte Almanya''ya karşı savaştılar. Her iki savaşta, bilhassa birincisinde, nüfuslarına oranla en büyük insan kaybına uğradılar.

İngiltere, Fransa ve Rusya, Sırplar''ın bu tutumunu unutmamışlardır. Rusya''da ayrıca, kendileri gibi Ortodoks ve Slav olan bu kavme fazladan büyük sempati mevcuttur.

Buna karşılık Alman-Avusturyalılar, başlarına belâ açtıkları için tarihî düşman saydıkları Sırplar''dan nefret ederler. Her iki Cihan Savaşı sonunda müttefikler, Sırplar''ı, anormal boyutlarda ödüllendirdiler. Bu anormallik diyebilirim ki, son yıllarda Balkanlar''ı kana boyayan birinci sebeptir. Zira Sırplar''dan nefret eden birçok millet, onların egemenliğine verildi. Yugoslavya, 1918''de biten ilk Cihan Savaşı''nın ortaya çıkardığı bir ucûbe, minyatür bir imparatorluktu. Şimdi ne olacak?

Batı, Bosna savaşında yaptığı gibi, Sırplar''ı kayıracaktır. Kostunitsa''ya destek verecektir. Irkçı tipten milliyetçi olan Kostunitsa, soykırım suçlusu Miloşeviç ve hempâlarını milletlerarası yargıdan kaçıracaktır. Yugoslavya''da göstermelik bir mahkemeye verip bir müddet sonra, çaldıkları milyarlarca doları yemeleri için, salıverecektir. En muhtemel gelişme budur.

Ama Kosova''da ne olacaktır? Kosova''nın Arnavut ahalisi artık hiçbir formül içinde Sırplar''ın sultasında yaşamak istemiyecektir. Zaten bu kadar düşman, bu kadar biribirine benzemez halkları bir arada tutmak insanî değildir, gerçekçi de değildir. Kostunitsa iktidarı, Yugoslavya''da hapse attığı binlerce Arnavut''tan hiçbirini salıvermedi. Sancak denen Yenipazar''ın Bosna''ya bitişik halkı, Müslüman Boşnak''tır. Hâlen çok büyük korku içinde hayatlarını sürdürüyorlar. Nihayet Kuzeyde, tam Macaristan sınırında, Voyvodina özerk eyaletinde, Katolik Macarlar yaşıyor. Tarih boyunca biribirini seven Macar ve Sırp mevcud olmadı.

Sırp meselesi olanca ağırlığıyla devam edecektir. Karadağlı Sırplar bile, 1918 öncesi bağımsız kendi devletlerinin özlemi içindedirler.