Cinsiyetsizlik temalı yapımın ödül alması tartışılıyor: Boğaziçi’nde Yerçekimi krizi
Cinsiyet rollerini 12 yaşındaki bir çocuk üzerinden LGBT perspektifiyle işlediği iddia edilen “Yerçekimi” adlı yapımın 14. Boğaziçi Film Festivali’nde ödül alması reaksiyon topladı. Son yıllarda ise birçok film festivali, krizlerle gündeme geldi.
Türkiye’deki film festivalleri sanat kadar krizlerle anılıyor. Bu krizlerde propagandist siyasi yapımların yanı sıra LGBT temalı filmler büyük rol oynuyor. Yaşananlar festival programlarını ve yönetimlerinin tutumlarını tartışmaya açarken, krizler organizasyon iptallerine kadar uzanıyor.
Bunun son örneği 8-15 Kasım tarihlerinde yapılan 14. Boğaziçi Film Festivali’nde Dalya Keleş’in yönettiği “Yerçekimi” adlı kısa filmin “En İyi Ulusal Kısa Kurmaca Film Ödülü”nü alması oldu. Başta Berlinale olmak üzere birçok film festivalinde yer alan yapım, 12 yaşındaki bir çocuk üzerinden “cinsiyetin sınırları ve toplumun birey üzerindeki ağırlığına eleştiri” olarak sunuluyor.
Ancak kısa film, cinsiyetleri yıkarak örtülü bir LGBT vurgusu yaptığı iddiasıyla eleştiriliyor. Ödülü veren festival yönetimi ise bu iddiaları reddediyor.
FESTİVAL DİREKTÖRÜ LGBT İDDİALARINI REDDEDİYOR
Açıklama yapan Boğaziçi Film Festivali Direktörü Enes Erbay, “Yerçekimi”nin LGBT filmi değil, bir kız çocuğunun okul arkadaşları arasında yaşadığı aidiyet problemlerini anlatan, çocukluk ve büyüme üzerine bir kısa film olduğunu savunuyor.
Geleceğe miras ile 67 ilde 261 kazı alanında çalışma
Erbay “Filmin temel anlatısıyla örtüşmeyen bir yorum üzerinden festivalin ve jüri üyelerinin niyetini sorgulamak hem filmin içeriğine hem de bağımsız değerlendirme sürecine haksızlık etmektir” ifadelerini kullanıyor.
FİLM AVRUPA’DAKİ LGBT SEÇKİLERİNDE YER ALDI
Ancak yönetmen Keleş, filme dair bir röportajında “Bence şu an gazetelerde okuduğumuz sorunların, homofobinin ya da baskıların temelinde, insanların çocukluklarını ve hayallerini yaşayamamış olmaları yatıyor” ifadelerini onayladığını söylüyor.
Bir diğer röportajında ise bir erkek çocuğunun eline oje sürmek istemesinin normal bir şey olduğunu, yerleşik zihniyetin değişmesi gerektiğini kaydediyor ve şu ifadeleri kullanıyor:
“Belki sadece renklerden hoşlanıyor, belki ressam olacak, belki de kendini kız hissediyor. Ne fark eder?”
Öte yandan eserin, LGBT temalı Slovak Queer Film Festivali’nin yanı sıra Oslo/Fusion International Film Festivali’nin “Girls, Grrls & Theys” başlıklı LGBT perspektifli seçkisine seçildiği biliniyor.
FİLM DEĞİL GERİLİM BAŞROLDE
Ancak bu kriz ilk değil. Son yıllarda birçok film festivalinin tartışmalı olduğu görülüyor.
2022’deki 10. Boğaziçi Film Festivali’nin kapanış töreninde de kriz yaşandı. Festivalde Özcan Alper’e “En İyi Yönetmen Ödülü” verildi.
Yönetmen Alper konuşmasında ödülünü TSK’ya yönelik kimyasal silah iddiaları sebebiyle tutuklanan Şebnem Korur Fincancı’ya adadığını açıklaması, törende ve sonrasında tartışmalara yol açtı. Nihayetinde festivalin yönetimi değişti.
Dünyaya model oldu: COP31’de sanat da var!
Kasım 2020’de düzenlenen 10. Malatya Uluslararası Film Festivali yönetiminin geleneksel “En İyi Kadın Oyuncu” ve “En İyi Erkek Oyuncu” kategorileri yerine “cinsiyetsiz” bir oyuncu ödülü verileceğini açıklaması ise kriz doğurdu. Bunun üzerine çıkan yoğun sosyal medya tepkileri neticesinde festival iptal edildi.
Antalya Altın Portakal Film Festivali tarihindeki en büyük krizlerden biri, 2023 yılındaki festivalde “Kanun Hükmü” belgeseli sebebiyle yaşandı. FETÖ gibi örgütlerin fikirleriyle özdeşleştirilen belgesel tepki çekti, uzun tartışmalardan sonra festival o yıl iptal edildi.
Daha önceki yıllarda ise İstanbul Film Festivali, Altın Portakal ve Altın Koza’da politik ve sansür iddialı birçok gerilim yaşandı.


