Türk sanatçılar tepkili: UNESCO hat sanatını ikiye böldü

Hat sanatını Türkiye adına “Hüsn-i Hat”, 16 Arap ülkesi adına ise “Arap Kaligrafisi” olarak, iki ayrı şekilde “Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi”ne kaydeden UNESCO, sanatı bölmekle suçlanıyor.

Murat ÖZTEKİN

Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim Kültür Örgütü (UNESCO) geçtiğimiz günlerde hat sanatını “İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsilî Listesi”ne kaydetti. Ancak hat sanatını Türkiye adına “Hüsn-i Hat”, Suudi Arabistan’ın başını çektiği 16 ülke adına ise “Arap Kaligrafisi” (Arabic calligraphy) olarak, iki ayrı şekilde kaydeden UNESCO, tartışmalı bir karara imza attı. Türk hat sanatçıları, sanatta böyle bir ayrım olmadığını savunarak alınan kararın yanlış olduğunu söylüyor. UNESCO, sanatı etnik olarak bölmekle suçlanıyor.

AYRILIK ORTAYA ÇIKTI

Sorularımızı cevaplayan meşhur hat sanatçısı Fuat Başar “Önceki sene Kültür Bakanlığı’nın bu konu hakkındaki toplantılarına katıldık ve UNESCO’ya hat sanatı için teklif verildi. ‘Hüsn-i hat’ UNESCO tarafından kabul edildi ama Arap dünyası da ‘Arap yazısı’ olarak listeye bir sanat dâhil ettirdi. Bu ayrışma demektir. Sanki onların sanatı ayrı, bizimkisi ayrı… Üstelik ‘Arap yazısı’ diyorlar. Hâlbuki aslı, ‘İslam yazısı’dır. Şimdi bir ayrılık ortaya çıkmıştır” ifadelerini kullandı.

MİLLETLERARASI BİR SANAT

Hat sanatında Arap ekolü olmadığını söyleyen hat sanatçısı Dr. Savaş Çevik ise “Arap kaligrafisi diye bir ekol yoktur. Yüzyıllardır Araplar, hat sanatını Türklerden öğrenmişlerdir. Durum hâlâ böyledir. Çünkü hatta farklı ekol oluşturmak için fırsat ve zaman olmamıştır. Belki yüzlerce yıl sonra bir ekol ortaya çıkabilir. Bu yüzden bence böyle bir ayrım yapılması yanlıştır. İçerisinde ekoller olabilir ama sanat bölünmez. Hat sanatına ‘Arap yazısı’ demek bile doğru değildir. Zira Arapların ötesinde bütün İslam ülkeleri bu yazıyı kullanmaktadır. Bu milletler üstü bir yazı ve sanattır” diye konuşuyor.

UNESCO’nun hat sanatını “İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesi”ne kaydetmesiyle Türkiye’nin listeye eklenen unsur sayısı 21’e yükseldi. Öte yandan bazı sanatçılar, yine de hat sanatının UNESCO sayesinde tanınırlığının artacağını, bunun ise pozitif bir durum olduğunu düşünüyor.