İlaç sektörüne yapay zeka hamlesi… Yan etkilere ‘dur’ diyecek

Hastalıkları iyileştirmek amacıyla kullanılan ilaçların bazıları aynı zamanda yan etki de yapıyor. Ancak uzmanlar bu yan etkilerin yapay zeka ile hafifletilebileceğini bildirdi.

Hedef odaklı yeni ilaç adaylarının tasarım ve geliştirilmesi konularının ele alındığı Uluslararası BAU İlaç Tasarım Kongresinde konuşan Prof. Dr. Serdar Durdağı, yapay zeka teknolojilerinin sadece daha etkin yeni aday ilaç moleküllerin tasarlanma ve geliştirilmesinde değil aynı zamanda yan etkilerin de en aza indirilmesinde kullanıldığına dair çalışmaların yürütüldüğünü aktardı.

“YAN ETKİLERİN YOK EDİLMESİNDE ÖNEMLİ ETKİLERİ VAR”

Kongre öncesi ilaç endüstrisinde en çok tartışılan konulardan biri olan yan etkiler ile ilgili gelişmeler hakkında bilgilendirmelerde bulunan BAU Eczacılık Fakültesi Dekanı ve aynı zamanda kongrenin başkanlığını da yürüten Prof. Dr. Serdar Durdağı yapay zekâ teknolojilerine vurgu yaptı.

“Yapay zekâ teknolojilerini sadece yeni ilaçların geliştirilmesi için değil aynı zamanda var olan yan etkilerin azaltılması için de kullanıyoruz” diyen Prof. Dr. Serdar Durdağı, “Hem hedefli tedaviler hem de yan etkilerin azaltılması noktasında özellikle derin öğrenme yaklaşımları artık akademik çalışmalarda ve endüstride çok sıklıkla kullanılmaya başlandı. Özellikle deneysel veriler artmaya devam ettikçe bu veriler geliştirilen modellerde girdi olarak tekrar kullanılarak ilaçların yapıları üzerinde hangi değişikliklerin yapılması gerektiği ile ilgili bilgi elde edilebiliyor. Bu süreçler hem yeni etkin ilaçların geliştirilme süreçlerini azaltıyor hem de çok sık gözlemlenen yan etkilerin daha da azaltılması hatta yok edilmesi üzerinde önemli etkileri var” şeklinde konuştu.

HAYVAN DENEYLERİ YETERLİ VERİ TOPLANARAK EN AZA İNDİRİLİYOR

Aynı zamanda ilaçların biyolojik aktivite ve yan etkilerini saptamak için hayvan deneylerinin de zamanla yine yapay zekâ teknolojileri kullanılarak azaltılması için çalışıldığını aktaran Prof. Dr. Serdar Durdağı, “Tüm bu çalışmalarda farklı hastalıklara karşı belirlenen bileşiklerin biyolojik aktivite ve toksisite testlerinde kullanılan hayvan deneylerini minimize etmek istiyoruz. Elbette hayvan deneylerine geçilmesi için sadece bilgisayar üzerinde yapılan in siliko modeller ve çalışmalar yeterli olmuyor özellikle in vitro laboratuvar çalışmalarının da yapılması gerekiyor.” dedi.

Akademik ve endüstriyel uzmanları bir araya getiren kongrede ayrıca Türkiye’de ve dünyada ilaç keşif çalışmaları, Türkiye’nin ilaç geliştirme Ar-Ge çalışmalarındaki dünyadaki yeri, gelecek 10 yıla dönük çalışmalar, ilaç keşif çalışmalarını daha kısa sürede gerçekleştirmek için yapılan son yenilikler ve ilaç aday moleküllerinin sanal ortamda taranmaları konuları ele alınacak.