20 yıl sonra yeniden döndüler

Amerikan ordusunun 11 Eylül saldırısı sonrası işgal ettiği Afganistan’ın başkenti Kâbil’den çıkarılan Taliban 20 yıl sonra yeniden geri döndü.

YILMAZ BİLGEN

ABD’nin çekilmesinin ardından Afganistan’da hızla ilerleyen Taliban, sonunda Kâbil’e girdi. Gergin bekleyişin sürdüğü ve kaosun hâkim olduğu ülkede taşlar tamamen yerinde oynadı, Taliban 20 yıldır hayalini kurduğu iktidar olma şansını da yakaladı.
Afganistan’ın Kandahar şehrinde 1994 yılında kurulan Taliban 1996 yılında başkent Kâbil’e girdi. Amerikan ordusunun 11 Eylül saldırısı sonrası işgal ettiği Afganistan’ın başkenti Kâbil’den çıkarılan Taliban 20 yıl sonra yeniden Kâbil’e döndü. Panşir ve Kâbil dışında kalan bütün bölgelerde kontrol sağlayan Taliban Hareketi, başkentte kan dökemeyeceklerini, savaşçıların Kâbil’in kapısında müzakere sonuçlarını bekleyeceğini açıkladı. Taliban Sözcüsü, bütün bölgelerde yerli-yabancı girişimcilere güvence verdi. Askerler dâhil bütün muhaliflerine af getirileceğini açıkladı. Türkiye gazetesine konuşan Afganistan Milletvekillerinden Abdunnasır Farahi, bütün olan bitenin ABD’nin bilgisi ve kontrolü dâhilinde geliştiğini söyledi. Gazetemize yaşanan olayları değerlendiren Afganistan Partiler Komisyonu Üyesi Feyzullah Türkmeni ise başkentte panik ve belirsizliğin hâkim olduğunu belirti. Afganistan ordusunda görevli Mecdi Sadullah, ABD’nin çekiliyoruz açıklaması ile orduda başlayan çözülme bozguna zemin hazırladı’ dedi.

AHMEDZAY İSTİFA EDECEK
Başkent Kâbil’de sorularımızı cevaplandıran Farah Milletvekili Abdunnasır Farahi “Taliban ile görüşmeler sürüyor. Şu ana kadar yaşanan ve geleceğe ilişkin bazı konularda mutabık kalınan başlıklar var. Bu kapsamda mevcut Cumhurbaşkanı Eşref Gani Ahmedzay istifa edecek. Daha sonrasında Ali Ahmed Celâli 6 ay süreli devlet başkanlığı görevini yürütecek. Daha sonra Kandahar’da Afganistan’ın bütün bölgelerinden temsilcilerinin katılacağı büyük bir kongre tertip edilecek. Devletin yapısı ve yönetimi ile ilgili bütün kararlar bu toplantıda alınacak” dedi. En son 2017 yılında genel seçimlerin yapıldığı ülkede hükûmet ve devlet başkanının yine halk tarafından ve seçimle işbaşına geleceğini kaydeden Farahi, 6 milyon insanın yaşadığı Kâbil’de güvenliğin merkezi yönetime bağlı kolluk kuvvetleri tarafından sağlanacağını vurguladı.
Abdunnasır Farahi, Türk Büyükelçiliği ve diğer temsilcilerin güvende olduğunu ve canlarının Afgan halkına emanet olduğunun bilinmesini istediğini kaydetti.

ORDU ÂDETA ÇÖKTÜ
Daha önce Herat’ta görevli bir subay olan Mecdi Sadullah, resmî açıklamalara göre 350 bin mevcutlu Afgan ordusunda çözülmenin ‘ABD’nin çekiliyoruz’ açıklaması ile başladığını anlattı. Ordu içerisinde emir komuta zincirinin 15 gün önce büyük oranda koptuğunu ve yemek temini dâhil bütün lojistik desteğin kesildiğini anlatan Afgan subay, kısmi hava bombardımanları dışında hiçbir bölgede Taliban’a karşı savaş verilmediğini aktardı. Mecdi Sadullah, Taliban’ın bir ay öncesinde 60-65 bin kişilik bir askerî güce sahip olduğunu ancak kaydettiği ilerleme sonrası binlerce kişinin harekete katıldığını ve şu anki sayılarının 100 bini aştığı bilgisini paylaştı. Mecdi Sadullah’ın verdiği bir diğer çarpıcı bilgi ise daha bir ay öncesine kadar tankı, zırhlısı, hava gücü ve ağır silahı olmayan Taliban’ın son ilerleme ile İHA/SİHA, uçak, helikopter dâhil çok sayıda zırhlı ve ağır silaha sahip oldu.

BELİRSİZLİK HÂKİM
Afganistan’da değişen askerî durumun belirsizlik ve endişe doğurduğunu kaydeden Partiler Komisyonu Üyesi Feyzullah Türkmen’i, Kâbil’de olan biteni şu sözlerle özetledi:
Taliban’ın Kâbil’e dayandığı saatlerde en fazla hareketlilik ABD Büyükelçiliği’nde yaşandı. Gece boyu Kâbil üzerinde en az 10 ABD helikopterinin uçtuğunu gördük. Daha sonra evrakları yaktılar. Büyükelçilik binasında uzun süre dumanlar yükseldi. Fransız, Kanada, Alman ve daha bir çok yabancı misyon merkezlerine gittim. Hepsi boşaltılmıştı. Afganistan’da Penşir ve Kâbil dışında bütün vilayetler Taliban’ın yönetimi altında. Yaşanan durum yeni bir denklemi doğuracak ve kesinlikle ülke içerisinde ve dışında önemli sonuçları olacak. Taliban’ın son dönem uygulamaları geçmiş hatalarından ders aldığını bize gösteriyor. Şiddet dilinden ziyade uzlaşmacı mesajlar veriyor. Şayet güce, silaha dayalı bir yöntemde ısrarcı olurlarsa onların da ömrü diğerleri gibi olacak.