F-35’ler sınıfta kaldı! ABD Kongresi’nden dikkat çeken rapor: Yarısı uçmaya elverişli değil

ABD’nin ‘kusursuz uçak’ olarak tüm dünyaya pazarladığı F-35 teknik arızalarıyla gündemden düşmüyor. ABD Kongresi tarafından hazırlanan son rapor gerçekleri bir kez daha ortaya koydu. Raporda yer alan yedek parça sıkıntısı ve bakım zorlukları dikkat çekti.  

Üretici ortağı olan Türkiye’nin programdan çıkmasının ardından teknik aksaklıklarıyla gündem olan F-35’ler geçirdiği kazalarla konuşuluyor. ABD ve müttefiklerinin askeri imkan ve kabiliyetlerini artırmak için Lockheed Martin firması tarafından hayata geçirilen yeni nesil savaş uçağı F-35 Lightning II programı için her yıl milyarlarca dolar bütçeden ayrılması, ülkede eleştirilere neden oldu. Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi'nin (GAO) Kongre için hazırladığı raporda söz konusu uçakların yaşadığı sorunlar gözler önüne serildi.

F-35'lerin zamanın yalnızca yüzde 55'inde uçmaya uygun olduğu, ihtiyaç duyulan vaktin neredeyse yarısında kullanılamadığı belirtildi. ABD Savunma Bakanlığı'nın (Pentagon) bakım depolarının yetersiz olduğu için yedek parçaların yüzde 73'ünün tedarikçilere geri gönderilmesi gerektiğine dikkat çekildi.

GÖREVE UYGUNLUK ORANI YÜZDE 55

Deniz Piyadeleri'nin F-35B versiyonunun kullanılabilirlik hedefinin yüzde 85 olduğu, fakat 2022 mali yılında bu uçaklar için göreve uygunluk oranının yüzde 55 civarında olduğu, "tam" görev kapasitesi için sıfıra yakın bir durumun göze çarptığı kaydedildi. Bağımsız Kongre gözlemcisi GAO'nun raporu, Deniz Piyadeleri'ne ait F-35'in Güney Carolina'da düşmesinden sadece birkaç gün sonra yayınlandı. F-35'lerin ABD'nin genel taktik havacılık filosundaki payının artmaya devam etmesi bekleniyor.

HÜKÜMETE MALİYETİ UÇAK BAŞINA 160 MİLYON DOLAR

Savaş uçaklarının her birinin hükümete maliyeti yaklaşık 160 milyon dolar. ABD ordusunun 450 F-35 savaş uçağı var. Pentagon, 2040'ların ortalarına kadar 1.7 trilyon dolar tutarında yaklaşık 2 bin uçak daha almayı planlıyor. Financial Times'ın haberinde, F-35 girişiminin, dünyanın en maliyetli savunma satın alma projesi olduğuna dikkat çekildi.

BAKIM ZORLUKLARI VAR

Söz konusu raporda, "Bakım zorlukları, F-35'in göreve hazırlığını olumsuz etkiliyor." denildi. Pentagon'un yeterli bakım deposu kapasitesi oluşturma konusunda geride kalmasının, onarımda gecikmelere ve jetin görev kapasitesinde yüzde 10'luk bir azalmaya neden olduğu aktarıldı. Zorlukların bir bölümü, Pentagon'un depo bakım kararlarını kontrol etme yeteneğini sınırlayan, bakım konusunda yüklenicilere olan yoğun bağımlılıktan kaynaklanıyor.

YEDEK PARÇA SIKINTISI

Gecikmelerin diğer nedenleri arasında yedek parça sıkıntısı, yetersiz bakım eğitimi ve destek ekipmanı ile onarım yapmak üzere gereken teknik verilerin eksikliği bulunuyor. GAO, Pentagon'un en geç Ekim 2027'de F-35'in sürdürülebilirliğini yönetmeyi devralacağını ve bunun jetlerin temel sürdürülebilirlik stratejisini yeniden değerlendirmesi için kritik bir zamanı temsil ettiğini söyledi.

F-35’NİN ÖZELLİKLERİ

F-35 orta büyüklükte bir savaş jetidir.

F-35’ler çok düşük görünürlükte (VLO) tasarımı yapılmış bir uçaktır.

Uçağı tespit etme, izleme ve angaje olma yeteneklerini geciktiren veya engelleyen kendini koruma ve radar karıştırma yeteneklerine sahiptir.

F-35’in özgün gövde tasarımı, düşman radarlarından gelen radar dalgalarını saptırmak ve dağıtmak suretiyle, görünmezliğini geciktirmek üzerine tasarlanmıştır.

TÜRKİYE’NİN F-35 PROGRAMINDAN ÇIKARTILMASI

Türkiye, ortak üreticisi olarak katıldı F-35 programından resmi olarak çıkartılmıştı. ABD Savunma Bakanlığı tarafından Ankara’ya bildirimde bulunularak, 2007 yılında imzalanan Ortak Mutabakat Zabtı’nın feshedildiği belirtilmiş Türkiye’nin yeni mutabakat metnine dahil edilmediği kaydedilmişti.

Türkiye’nin ortak üreticisi olduğu programdan çıkartılmasıyla mutabakatta 8 ortak kaldı. Programın katılımcılar ABD, İngiltere, İtalya, Hollanda, Avustralya, Danimarka, Kanada ve Norveç'ten oluşuyordu.