Başkanlığa anında geçiş

Yeni sisteme ilişkin teklifte başkanlıkla ilgili 30 madde var. MHP’nin kabul etmesi durumunda, 2019’daki seçime kadar Cumhurbaşkanı, yeni yetkileri kullanabilecek

Yücel Kayaoğlu

AK Parti’nin TBMM’ye sunacağı Anayasa değişikliği teklifinde, MHP’nin de kabul etmesi durumunda, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2019’da yapılacak başkanlık seçimlerine kadar, başkana verilen bazı yetkileri kullanması öngörülüyor.
Edinilen bilgilere göre, Başbakan Binali Yıldırım’ın geçen hafta hukukçu kurmayları ile yaptığı toplantılardan sonra AK Parti’nin tam başkanlık sistemini içeren teklifi üzerindeki çalışmalar tamamlandı. Yıldırım’ın önceki gün bu teklifi Erdoğan’la görüştüğü öğrenildi. Görüşmede, Erdoğan’ın bazı tekliflerde bulunduğu ve bu teklifler doğrultusunda taslakta rötuş yapılacağı kaydedildi. AK Parti’nin hazırladığı başkanlık teklifi daha önce söylendiği gibi 15 maddeden oluşmuyor. Hükûmet sistemi ile ilgili Anayasa maddeleri gözden geçirilirken, başkanlık sistemine geçilmesi durumunda daha fazla maddede değişiklik gerektiği anlaşıldı. Geçiş hükümleri ile birlikte yaklaşık 30 maddeden oluşan değişikliklere, daha önce siyasi partilerin üzerinde uzlaştığı yargıya ilişkin 7 maddelik değişiklik paketinin de eklenmesi durumunda, Meclis’e gelecek paketin madde sayısının 40’u bulabileceği belirtiliyor.
SEÇİM 2019’DA YAPILACAK
AK Parti’nin teklifinde, başkanlık seçimlerinin 2019’da yapılması öngörülüyor. Ancak bu seçimlere kadar geçecek sürede, mevcut Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bazı yetkileri kullanması gündeme gelecek. MHP’nin kabul etmesi durumunda Cumhurbaşkanın siyasi partiye üye olmasının önündeki engelin kaldırılmasının hemen yürürlüğe girmesi isteniyor. Ayrıca, bakanlar kuruluna sürekli başkanlık etmek ve bakanları atama ile azletme yetkisinin de başkanlık seçimleri öncesinde yürürlüğe girmesi öngörülüyor. Başkana tanınan diğer yetkiler ise teklife göre 2019’da yürürlüğe girecek.
TEKLİFTE NELER VAR
Yıldırım’ın önümüzdeki hafta MHP lideri Devlet Bahçeli’ye götürmesi beklenen teklifte yer alacak belli başlı maddeler arasında, başkanın 5 yıllığına iki kez seçilmesi, başkanın kararname yayınlaması, üst düzey bürokratları ataması gibi düzenlemeler yer alıyor. Teklif ile başkanının denetiminin de Meclis tarafından yapılması öngörülüyor. Bu kapsamda, başkanlık kararnamelerinin iptali için Meclis, Anayasa Mahkemesine başvurabilecek. Yeni sistemde, bir başkan yardımcılığı bulunması ve bu kişinin kim olacağının başkanlık seçimleri öncesinde kamuoyuna duyurulması da bulunuyor. Başkanı seçecek kişi, aynı anda başkan yardımcısını da seçecek. Bakanlar ise, Meclis dışından isimler arasından atanacak. Bakanları atama ve görevden alma yetkisi başkanda olacak. Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri ise başkanlık kararnamesi ile düzenlenecek. Parlamento seçimleri de 5 yılda bir başkanlık seçimleri ile birlikte yapılacak.