Geç ödenen borçta kanuni faiz yetersiz

Anayasa Mahkemesi, kamulaştırma sonrası geç ödeme sebebiyle hak kaybı yaşayanları yakından ilgilendiren bir karar aldı. Geç ödenen kamulaştırma bedeli için sadece kanuni faiz ödenmesini öngören düzenlemeyi anayasaya aykırı bulan Yüksek Mahkeme, enflasyon etkisiyle yitirilen değerin karşılanması gerektiğine dikkat çekti.

YEŞİM ERASLAN'IN HABERİ - Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesi, Kamulaştırma Kanunu’nda yer alan ‘kamulaştırma bedelinin tespiti için açılan davanın dört ay içinde sonuçlandırılamaması hâlinde, tespit edilen bedele bu sürenin bitiminden itibaren kanuni faiz işletileceği’ne ilişkin hükmün iptal edilmesi istemini Anayasa Mahkemesine taşıdı. Başvuruyu değerlendiren Yüksek Mahkeme, kanunu iptal ederek, ‘yüksek enflasyon’ vurgusu yaptı. Kamulaştırma bedelinin geç ödendiği durumlarda kanuni faiz işletilmesinin, söz konusu bedelin ekonomik değerinin korunmasını amaçladığına işaret edilen kararda, bedelin, enflasyon etkisiyle yitirilen değeri karşılaması gerektiği belirtildi. Düzenlemenin sadece kanuni faiz öngördüğüne işaret edilen kararda, enflasyon nedeniyle uğranılacak ve kanuni faizi aşan zararlarla ilgili herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği vurgulandı.

EKONOMİK KAYIP OLUŞUR

Hak sahibinin enflasyonist dönemlerde, sadece kanuni faizle taşınmasının gerçek bedelini alamayacağına dikkat çekilen kararın gerekçesinde “Özellikle yüksek enflasyonist dönemlerde devletin kamulaştırma nedeniyle borçlu olduğu tutar ile alacaklı hak sahibi tarafından nihai olarak alınan tutar arasındaki enflasyon nedeniyle oluşan değer kayıplarını gidermek mümkün olmayacaktır. Dolayısıyla hak sahibi kamulaştırılan taşınmazının bedelini gerçek karşılık ölçütüne uygun olarak alamayacaktır” ifadeleri kullanıldı. Kanun hükmünde, enflasyon nedeniyle uğranılacak ve kanuni faizi aşan zararlarla ilgili herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinin belirtildiği kararda, şöyle denildi: İdare tarafından açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davasında kamulaştırma bedeli dava tarihi itibarıyla belirlenmektedir. Ancak itiraz konusu kuralla faizin başlangıç tarihi yargılamanın dördüncü ayının sona erdiği tarih olarak belirlenmiştir. Bu durumda kamulaştırma bedelinin fiilen tahsis, kamulaştırılmış sayılma ve esas rayiç bedelin belirlendiği tarihten daha sonraki bir tarihte ödenmiş olacağı ve bedelin belirlendiği tarihle faizin başlangıç tarihi arasındaki dört aylık bir sürede hak sahibinin enflasyon etkisiyle makul olanın ötesinde bir ekonomik kaybının oluşacağı açıktır.