İki çocuklu ajan aile... Takastan film gibi hikâyeler

Milli İstihbarat Teşkilatı’nın takas operasyonu, son dönemin en geniş kapsamlı operasyonu olarak tarihe geçti. Takas sadece karşılıklı değişimi yapılan kişi sayısının fazlalığıyla değil, içinde yer alan isimlerin hikayeleriyle de büyük yankı uyandırdı.

Millî İstihbarat Teşkilâtı (MİT), son dönemin en geniş kapsamlı takas operasyonunda öne çıkan isimleri açıkladı. Tarihî takasta dikkatleri çeken hikâyeler var:

◾ Rusya’da muhabirlik yapan Wall Street Journal muhabiri Evan Gershkovich, Mart 2023’te casusluk suçundan tutuklandı. Gershkovich “Sverdlovsk bölgesinde bir savunma şirketinin faaliyetleri hakkında gizli bilgi toplamak” gerekçesi ile suçlandı. 19 yıl hapse mahkûm edildi.

◾ ABD Deniz Piyade Kolordusu’nda 8 yıl görev yapmış olan Paul Whelan, 2018 yılında “casusluk” suçlaması ile Moskova’da tutuklandı. Terör finansmanlığı suçundan 10 yıldır ABD’de hapis yatan Viktor Bout ile takas edilmesi gündeme geldi ancak Paul Whelan’ın adı takas listesinde yer almadı.

◾ Kızıl Haç bünyesinde çalışan Rico Krieger, Rusya-Ukrayna savaşı sırasında Belarus’ta gözaltına alındı. Krieger, Belarus’a turist olarak gittiğini iddia etti ancak Rusya’ya göre bu ajanlık için bir kılıftı. Altı ayrı suçlama ile mahkûm edilen Krieger, 24 Haziran 2024’te “terör ve paralı askerlik” suçlamaları ile Belarus’ta idam cezasına çarptırıldı. Sonra affedildi.

◾ Rus vatandaşı olan İlya Yashin, Krasnoselsky Belediye Başkanlığı yaptı. Rus muhalif lider Aleksey Navalny’nin yakın müttefiki olan ve muhalif çizgide siyaset yapan Yashin, Rus ordusu hakkında “yanlış bilgi” yaydığı gerekçesi ile Aralık 2022’de mahkûm edildi.

◾ Rus lider Putin’in en büyük muhaliflerinden olan Vladimir Kara-Murza da Türkiye’deki takas operasyonunda Almanya’ya dönen önemli isimlerden biri oldu. 25 yıl hapse mahkûm edilen Vladimir Kara-Murza, Nisan 2022’de Rus ordusu hakkında “yanlış bilgi” yayma, “istenmeyen bir örgütle” iş birliği yapma ve devlete ihanet suçlamalarıyla tutuklandı. İki kez zehirlenen ve ölümden dönen Vladimir Kara-Murza’ya verilen ceza uluslararası kamuoyunda sıkça kınandı. Vladimir Kara-Murza, hapishanede olduğu dönemde Washington Post için yazılar da kaleme aldı.

Öte yandan takas operasyonunda dizilere konu olan bir hikâye de gerçek oldu. Tarihî takasta iki çocuklu Rusya Dış İstihbarat Servisine çalışan karı-koca da yer aldı. SVR çalışanı Artem Dultsev ve Anna Dultseva Slovenya’da sahte Arjantin pasaportu ile yakalandı. Maria Rosa Mayer Munoz takma ismini kullanan Anna Dultseva, Slovenya’da bir sanat galerisi sahibi gibi davranıyordu. İki çocukları ile birlikte Slovenya’dan getirilen aile takas operasyonu ile Rus yetkililere teslim edildi.