Nizâmüddin Evliyâ "kuddise sirruh" -1-

Sebeplere yapışmak Nizâmüddin Evliya "bir büyük evliya zat, Bir gün sevdiklerine, şöyle etti nasihat. (İyi kul şöyledir ki, büküktür boynu dâim, Der ki; "Bu günahlarla, ne olur benim halim?" Bu düşünce içinde, hayâ eder Allah''tan, "Allah korkusu" ile, kaçınır her günahtan. Ömür sermayesini, boş geçirmez o aslâ, Sarılır ibadete, hizmet eder ihlâsla. İyi amellerini, unutur, hâtırlamaz, Lâkin günahlarını, hiç hatırdan çıkarmaz. Unutur kendisine yapılan eziyyeti, Ve lâkin hiç unutmaz, ölüm ve âhireti. Bilir ki insanlara, hizmet de ibâdettir, Yalnızlıkta şöhret var, bu da büyük âfettir. Hak âşığı olan kul, çekilmez bir kenara, Bütün gayreti ile, hizmet eder kullara. İnsanlar güruh güruh, "Ateş"e giderken hep, Onları kurtarmaktan, mühim iş var mı acep?) Yine bir mektubunda, buyurdu ki; (elemler, Allah''ın takdiriyle, insana gelmekteler. Hepsinden razı olmak ve sabretmek gerektir, Bize düşen Allah''tan, afiyet istemektir. Bir şey beklememeli, şu âciz insanlardan, Her şeyi bilmelidir, Allahü teâlâdan. Dertlerden, elemlerden, kurtulabilmek için, Çok istiğfar etmesi lazımdır o kişinin. Allah''ın takdiri ve, iradesi olmadan, Hiç kimse, hiç kimseye, veremez zarar ziyan. Bunun ile beraber, sebeplere yapışmak, Peygamberler yoludur, gerektir böyle olmak. Yani kul, sebeplere teşebbüs etmelidir, Lakin tesirlerini, Allah''tan bilmelidir. Mesela "Ateş" yakar, "Su" söndürür ateşi, Lâkin yine Allah''tır, yaratan her bir işi. Aç olan, yer ve doyar, su içip kanar insan, Yine Hak teâlâdır, bunları da yaratan. Ahiret işlerinde, tevekkül yapmak olmaz, Çalışmak emr olundu, bunlarda bize esas. Emirlere sarılıp, yasaklardan sakınmak, Kulluk vazifemizdir, yapmalıyız muhakkak. Namazda hâsıl olan, manevi lezzet ve tad, Her türlü lezzetlerden, üstündür hem de kat kat. Namazları zevk ile kılmağa çalışınız, Evvel vaktinde kılıp, sona bırakmayınız. Ta''dili erkâna da, ederek tam riâyet, Cemâatle kılmağa, ediniz hem de gayret. Hadiste buyuruldu; "Her namaz esnasında, Kalkar bütün perdeler, Rab''la kul arasında.")