Fatih''in beş kıt''aya fermanı
Fatih Sultan Mehmed (Muhammed)''in 28 Mayıs 1464 tarihli, Hıristiyanlar''a ve onların kiliselerine güvenlik talimatı (Ahidnâme) veren bir ulu ferman''ının metnini, Başbakan sayın Ecevit, Başkan Clinton''a 21. yüzyıl fermânı olarak önemli bir insanlık armağanı götürmüştür. 506 yıl önce, Hz. Muhammed''in Hadis''lerine uyularak; Bosna-Hersek''in Osmanlı Türklerince fethinden sonra Fojnica Şehrindeki Katolik manastırına verilen bu ferman; devletimizin hükmündeki bütün Hıristiyan ve diğer gayrimüslim teb''anın (uyrukların) can ve mal güvenlikleri ile mâbet, manastır ve ibadet hürriyetlerini teminat altına almaktadır. Gelecek yazılarımda daha genişliğine ele alacağım.
Bu 21. yüzyılın fermanı, beşeriyetin bütün insanlarına imrenilecek ilâhi vaatlerle sesleniyor. Çağımızın dahi ulaşmadığı bir zirvedeki bu insan hakları Ahidnâmesinden işte birkaç cümle:
"Ben Fatih Sultan Han, bütün dünyaya ilân ediyorum ki; kendilerine bu padişah fermanı verilen Bosnalı Fransiskenler himayem altındadır ve emrediyorum; hiç kimse ne bu adı geçen insanları, ne de onların kiliselerini rahatsız etmesin ve zarar vermesin. Devletimde huzur içinde yaşasınlar.
İmparatorluğumdaki tüm memleketlere dönüp korkusuzca kendi manastırlarına yerleşsinler. Ne padişahlık eşrafından, ne vezirlerden veya memurlardan ne hizmetkârlarımdan ne de imparatorluk vatandaşlarından hiç kimse bu insanların onurunu kırmayacak ve onlara zarar vermeyecektir. Hiç kimse bu insanların hayatlarına, mallarına ve kiliselerine saldırmasın, hor görmesin veya tehlikeye atmasın. Hatta bu insanlar başka ülkelerden devletime birini getirirse, onlar da aynı haklara sahiptir."
Fermanın taşıdığı 28 Mayıs 1463 tarihi, Fransız ihtilalinden 326, 1948 Uluslararası İnsan Hakları Bildirgesi''nden 485 ve ABD''nin keşfinden tam 29 yıl öncesine işaret ettiği için "tarihin ilk insan hakları belgesi" niteliği taşıyor. Orijinali Bosna-Hersek''in Fojnica şehrinde bulunan ferman tesadüf eseri keşfedildi. Zenica''daki restorasyon çalışmalarında Bosna Hersek''te görev yapan Türk Birliği''nin komutanları, bir rahibin restorasyon talebi üzerine Fojnica''daki manastıra gittiler. İçeriye girdiklerinde gözlerine inanamadılar. Çünkü karşılarındaki duvarda Fatih Sultan Mehmet''in bundan tam 536 yıl önce çıkardığı fermanının aslı duruyordu. Fermanın yanısıra, Fatih''in bir elbisesiyle, dört bin civarında Türkçe el yazması kitap da bulunuyordu. Beni hayrete düşüren; yalnız Türk İslâm ve Osmanlı Tarihini ayrıca Osmanlı Türk''ünün alnını bütün aleme ay ışığındaki gururla gösteren bu fermanın ve o müthiş medeniyet belgesinin, Medyamızda hiçbir akis yapmamış olmasıdır. Sayın Kültür Bakanı İ. Talay''ın "Bu ferman, tarihteki ilk insan hakları belgesidir. Ve tarihimizden gelen devlet anlayışımızı çok açık şekilde ortaya koymaktadır" diyerek Fatih''in ve devletimizin büyüklüğünü ortaya koymasına rağmen... Öyle anlaşılıyor ki, bu fermanın yüceliği kimseye doğru dürüst anlatılmamıştır. Sadece tek bir gazeteye gönderilmekle kalınmıştır nedense... Acaba kendi tarihimiz, insaniyetimizle övünmekten mi korkuyoruz?
