Memalik-i Mahruse-i Şahane

Bugün, İbrahim Pazan Bey'in gönderdiği notlardan bir bölüm aktaracağım: "Üniversitede okurken Osmanlıca kitaplara merak saldığımız 70'li yıllarda Sahaflar'dan satın aldığım, hicri 1325, miladi 1907 basımlı "Memalik-i Mahruse-i Şahaneye Mahsus Mükemmel ve Mufassal Atlas" isimli kitaba, bayram günlerindeki tatilden istifadeyle tekrar göz gezdirdim. Yüreğim yandı. Sultan ikinci Abdülhamid Hanın son devirleri. Osmanlı İmparatorluğu hâlâ üç kıta üzerinde ve 7338035 kilometrekarelik bir toprağa sahip. İttihatçılar, padişahı 1909'da tahttan indirip Selanik'te hapsettiler. Onun 30 küsur sene muhafaza ettiği imparatorluk topraklarını kar gibi eritip 10 senede 10'da birine indirdiler. Kitaptaki haritalardan Selanik Vilayeti'ninkini mesaja ekliyorum. Rahmetli dedem, bu haritada Selanik Vilayeti, Serez Sancağı sınırları içinde kalan Razlık şehrinden Türkiye'ye 1930 yılında hicret etmiş.

1907 yılındaki mülki taksimata bir bakın ve siz de ah edin:

Avrupa-yi Osmani (325766 km2)

İstanbul Vilayeti

Çatalca Mutasarrıflığı

Edirne Vilayeti

Selanik Vilayeti

Manastır Vilayeti

Kosova Vilayeti

İşkodra Vilayeti

Yanya Vilayeti

Girit Vilayeti

Bosna ve Hersek Vilayeti

Rumeli-yi Şarki Vilayeti (Özerk)

Bulgaristan Eyaleti (Özerk)

Asya-yi Osmani (1.776.869 km2)

Hüdavendigâr Vilayeti

Aydın Vilayeti

Adana Vilayeti

Ankara Vilayeti

Kastamonu Vilayeti

Konya Vilayeti

Sivas Vilayeti

Trabzon Vilayeti

Erzurum Vilayeti

Ma'muret-ül Aziz Vilayeti

Bitlis Vilayeti

Diyarbekir Vilayeti

Van Vilayeti

Halep Vilayeti

Suriye Vilayeti

Beyrut Vilayeti

Bağdad Vilayeti

Basra Vilayeti

Musul Vilayeti

Hicaz Vilayeti

Yemen Vilayeti

Cezair-i Bahr-i sefid Vilayeti

İzmit Mutasarrıflığı

Biga Mutasarrıflığı

Cebel-i Lübnan Mutasarrıflığı

Kudüs-i Şerif Mutasarrıflığı

Zur Mutasarrıflığı

Kıbrıs Adası

Sisam Beyliği

Afrika-yi Osmani (5.235.400 km2)

Mısır Hidivliği

Trablusgarp Vilayeti

Bingazi Mutasarrıflığı

Tunus Eyaleti

Cezayir Memleketi

Söz konusu kitabı 3 tane subay derlemiştir: Binbaşı Mehmet Nasrullah, Kolağası Mehmet Rüştü, Mülazım Mehmet Eşref.

Kitabın başında, "Genel" başlığı altındaki bölümde aşağıdaki ifadeye yer verilmiştir:

(Memalik-i mahruse-i şahane, Avrupa'nın cenub-i şarkisinin etrafını ve Bahr-i Ahmer'in hemen her tarafını ihata ederek Karadeniz'in garp ve cenup sevahiliyle Basra Körfezi'nin sevahil-i şimaliyye ve garbiyyesini şamildir. Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye'nin Asya ve Afrika kıt'alarındaki ülkesi vüs'atçe memalik-i Osmaniyyenin kısm-ı a'zamını teşkil etmekte ise de ehemmiyetçe Avrupa kıt'asındaki memalikidir.)"