Fıkıh Âlimi İmamzâde Buhârî
"Yemeğe başlarken, Allahü teâlâya ibadet etmek, onun kullarına faydalı olmak için kuvvet elde etmeye niyet etmelidir."
İmamzâde Buhârî hazretleri Hanefî fıkıh âlimidir. 491'de (m. 1098) Buhara'da doğdu. Ebü'l-Kâsım Gülâbâdî'ye talebe oldu ve fıkıh tahsil etti. Sonra Hâce Yûsuf-i Hemedânî'ye intisab ederek tasavvufta ilerledi. 573 (m.1177)'de vefat etti. Şir'atü'I-İsIâm adlı eseri meşhurdur.
Bu eserinde "Yeme içme adabı" hakkında buyuruyor ki:
Yemeğe başlarken, Allahü teâlâya ibadet etmek, Onun kullarına faydalı olmak, dinimizi, ebedi saadet ve huzur yolunu bütün insanlara yaymak için kuvvet elde etmeye niyet etmelidir.
Yiyip içmenin farzları:
1- Yiyince doymayı, içince kanmayı, Allahü teâlâdan bilmek.
2- Helâlinden yiyip içmek.
3- O yemekten, kuvveti geçinceye dek, Allahü teâlâya kulluk etmek.
4- Eline geçene kanaat etmek.
Sünnetleri:
1- Yiyip içmeye başlarken Besmele çekmek.
2- Yemeğin sonunda (Elhamdülillah) demek.
3- Yemekten önce ve yemekten sonra el yıkamak.
4- Sağ elle yiyip içmek.
5- Kendi önünden yemek.
6- Sağ ayağı dikip, sol ayak üstüne oturmak.
7- Yemeğe tuzla başlayıp tuzla bitirmek. [İlk ve son lokma ekmekle yapılır ve ekmekteki tuza niyet edilirse, bu sünnet yerine getirilmiş olur.]
8- Elle yenebilenleri, üç parmakla yemek.
9- Ekmekle karpuz yerken, ekmeği sağ ele alıp, sonra karpuzu sol elle yemek.
10- Kapta kalanı sıyırıp yemek. [Sonra yemek şartıyla, tabakta, bardakta artık bırakmak caizdir. Resulullah efendimiz, müminin artığını yemeyi severdi.]
11- Elini yıkamadan önce, parmaklarındaki yemek artıklarını yalamak.
12- Yemekten sonra dişleri temizlemek.
Müstehabları:
1- Sofrayı yere kurmak.
2- Elbisesi temiz olarak sofraya oturmak.
3- Arpa ekmeği yemek.
4- Ekmeği elle parçalamak. Ekmek bıçakla kesilebilirse de, bıçakla lokma haline getirilmez. Pişmiş eti bıçakla kesmemeli.
5- Ekmek ufaklarını zayi etmemek.
6- Sirke yemek.
7- Lokmayı küçük almak.
8- Lokmayı iyice çiğnemek.
Mekruhları:
1- Sol eliyle yiyip içmek.
2- Yiyeceği yemeği koklamak.
3- Besmeleyi terk etmek. [Yemek arasında da olsa hatırlayınca Besmele çekmelidir.]
4- Yerken hiç konuşmamak. [Ateşe tapanların âdetidir. Neşeli şeyler konuşmalıdır.]
5- Tuzluğu, tabağı ekmek üstüne koymak, elini, bıçağı ekmeğe silmek. [Bu ekmek yenirse, mekruh olmaz.]
6- Küflü ekmek, kokmuş yemek ve su mekruhtur.
