"Edebe riâyet etmeksizin evliyâya hizmet eden kimse helâk olur. Ondan istifâde edemez."
Ahmed bin Atâ hazretleri evliyânın büyüklerindendir. Onuncu yüzyılda Bağdât ve Şam diyarlarında yaşamıştır. 979 (H.369) senesinde Lübnan’da Sûr şehrinde vefât etti.
Bir gün dervişlerin peşi sıra gidiyordu. Sofileri arkadan tâkip etmek âdeti idi. Hepsi bir dâvete gidiyordu. Bunları gören bir bakkal; "Bunlar halkın malını yemeyi helâl sayıyorlar" diyerek sofiler hakkında ileri geri konuştu. Devam ederek; "Dervişlerden biri benden yüz dirhem aldı, fakat getirip vermedi. Adamı nerede arayacağımı da bilmiyorum" dedi...
Dâvet yerine vardıklarında, sofileri seven ev sâhibine Ahmed bin Atâ hazretleri buyurdu ki:
"Kalbim sükûn ve huzur içinde olsun dersen, bana yüz dirhem getir."
Ev sâhibi derhal istenen parayı getirdi. Ahmed bin Atâ hazretleri talebelerinden birine;
"Bu parayı al, falan bakkala git. Bu parayı arkadaşlarımızdan biri sizden borç almış, zamânında ödemesine mâni olan bir mâzereti çıkmış, parayı ancak şu anda gönderebildi. Özrünü kabûl et, de" buyurdu.
Talebe hemen gidip Ahmed bin Atâ hazretlerinin dediklerini yaptı. Dâvetten dönerken dervişler bakkal dükkânının önünden geçtiler. Bakkal, sofileri medhetmeye başladı. "Bunlar emin, güvenilir ve sâlih insanlardır" diyordu. Bunun üzerine Ahmed bin Atâ hazretleri buyurdu ki:
"Bütün çirkinliklerden daha çirkin olan bir çirkin şey vardır. O da bir sofinin, velînin cimrilik yapmasıdır. Yâni hem kendisi iyilik etmez, hem de iyilik edene mâni olur. Bu hâl herkes için çok kötü bir huydur. Hele tasavvuf ehli için fenâlıkların en fenâsıdır. Bu hâlin kötülüğü sırf cimrilik olsun diye yapıldığı zamandır. Ancak bir hikmet bir fayda düşünüldüğü için yapılıyorsa, o zaman iş değişir. Çünkü bâzı kimselere vermemek, Allahü teâlânın âdet-i ilâhiyyesindendir. Bunu iyi anlamak lâzımdır. Rabbimiz işin doğrusunu en iyi bilendir."
Ahmed bin Atâ hazretleri buyurdu ki: "Sâdece ilim öğrenmek için evinden çıkan kimse, öğrendiği ilimden faydalanamaz. Öğrendikleri ile amel etmek isteyerek ilim öğrenen kimse, ilmi azalsa bile faydasını görür. İlim kendisiyle amel edilince kıymetlidir. Amel ise, ihlâs ile kıymetlenir. İhlâs, bir işi Allahü teâlânın rızâsı için yapmaktır. Bu, Allahü teâlânın anlayış ihsân etmesine sebeb olur."
"Edebe riâyet etmeksizin evliyâya hizmet eden kimse helâk olur. Ondan istifâde edemez."


