Kaydet
|
Türkiye'de yürürlükte olan 6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun, özellikle Eylül 2026'da patlak veren ve 131 serbest fonun tasfiyesine yol açan sistemik krizle birlikte mevcut manipülasyon ve gözetim döngülerini engellemekte yetersiz kaldığı gün gibi ortada... SPK, BDDK, Takasbank gibi en kritik kurumların yöneticileri teker teker suç örgütüne üye olma ve dolandırıcılık iddiasıyla tutuklanıyor. Bütün ülke en güvenilir merkezlerde kilit noktalardaki isimlerin lekelenmesiyle çalkalanıyor. Burada en kritik nokta şu: Demek ki gerekli mevzuat, serbest fonlar üzerinden hisse fiyatlarının yapay şekilde şişirilmesini önleyemiyor. Sistem delik deşik olmuş. Yaşanan fon krizinin ardından Ekim 2026'da mağdurların zararlarını gidermek adına çıkarılan 7596 Sayılı Geçici Tasfiye Kanunu yeterli olmadı. Hükûmet şimdi bir daha benzer krizlerin yaşanmaması adına kalıcı ve yapısal reformlar içeren yepyeni bir kanun tasarısını hayata geçiriyor. Bir daha fon krizine yol açmayacak, ideal ve modern bir sermaye piyasası kanununun temel sütunları şu şekilde düzenleniyor:
Mevcut sistemde manipülasyon oluştuktan sonra müdahale ediliyor. Yeni kanun yapısal olarak gerçek zamanlı (real-time) takibi zorunlu kılınıyor. Takasbank, Merkez Kayıt Kuruluşu ve Borsa İstanbul verileri tek bir yapay zekâ havuzunda birleştiriliyor. Belirli fonların veya aktörlerin tek bir hissede olağan dışı paya ulaşması anında kısıtlanıyor. Şişirilmiş sanal hisse değerleri üzerinden usulsüz kredi döngüsü ortaya çıkarılmasının önüne geçecek algoritmik bariyerler kuruluyor. Eylül krizinin ana odağı olan belirli serbest fonların piyasayı domine etmesini engellemek için kurallar sil baştan yazılıyor. Bir fonun tek bir şirketin sermayesinde veya dolaşımdaki paylarında sahip olabileceği oran kati bir şekilde sınırlandırılıyor. Fonların kaldıraçlı işlem limitleri ve ilişkili taraflarla yaptıkları fon ve kredi döngüleri günlük olarak raporlanacak. Yatırımcıların varlıklarını yöneten şirketlerin operasyonel riskleri daha sıkı denetlenecek. Portföy yönetim şirketlerinin rasyoları hem de saklama hesapları bağımsız otoritelerce ayda en az bir kez habersiz kontrol edilecek... Usulsüz işlemlere göz yuman veya dâhil olan yönetim kurulu üyeleri ve portföy yöneticileri için doğrudan şahsi mali ve cezai sorumluluk getiriliyor. Sermaye piyasası suçlarının niteliği gereği, adli süreçler yıllarca sürmeyecek. Sermaye piyasası suçlarına bakacak, finansal okuryazarlığı yüksek hâkimlerden oluşan özel ihtisas mahkemeleri kurulacak.
Manipülasyondan elde edilen haksız kazancın katbekat üstünde, caydırıcı ekonomik cezalar yasal alt sınıra bağlanacak. Kriz anlarında mağduriyetlerin büyümesini önlemek adına finansal güvenlik ağları güçlendiriliyor. Benzer bir tasfiye veya temerrüt durumunda, yatırımcıların ara ödeme alabilmesini yasal bir kalıcı güvenceye kavuşturulacak. Muhtemel bir krizde piyasa güvenini sarsmadan, sistemik risk oluşturabilecek fonlar için hızlı bir acil tasfiye ve mahsuplaşma protokolü yasa maddesi olarak ekleniyor.
Yeni Sermaye Piyasası Kanunu reformu, piyasalara kaybolan güveni geri getirme ve yabancı yatırımcıyı tatmin etme potansiyeline büyük ölçüde sahip olacak...
Eylül 2026 krizinin ana sebepleri olan "gözetim eksikliği", "fon konsantrasyonu", "teminat suistimali" ve "hukuki süreçlerin yavaşlığı" gibi kronikleşmiş yapısal açıkları doğrudan hedef alınacak...
Yeni sermaye piyasası tasarısı ise piyasanın "kurallarını ve mimarisini" yeniden yazıyor... Böylece piyasalarda kaybolan güven yeniden kazanılacak, yabancı yatırımcılar artık korkmadan hisse senetlerinde pozisyon açabilecek. Ama şu nokta asla gözden ırak tutulmamalıdır. Merkezî yönetici kadrolarının yaptıkları işleri aldıkları kararları denetleyen bir üst kurul mutlaka oluşturulmalıdır. Kimse sütten çıkmış ak kaşık değil. Herkesin bir zayıf noktası vardır. İşte buna asla izin verilmemelidir.
