Dijital yaşlılar geliyor! Yalnız yaşlıya sosyal medya çözümü
Dünya Yaşlılar Günü’nde kamuoyu ile paylaşılan “Türkiye’nin Yaşlı Yalnızlığı Risk Atlası”, ülkemizde yalnızlık tehlikesinin Amerika ve Avrupa boyutlarına yaklaştığını ortaya koydu. Uzmanlar çözüm önerileri içinde yaşlıların dijitalleşmesinin de önemli bir yeri olduğunu söylüyor
Türkiye yaşlanıyor, yaşlılıkla birlikte görünmeyen bir başka problem de büyüyor: Yalnızlık... İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümünden Prof. Dr. Murat Şentürk ve ekibi 81 şehre ait verileri değerlendirerek “Türkiye’nin Yaşlı Yalnızlığı Risk Atlası”nı çıkardı. Yaşlıların değerlendirildiği Türkiye’ye ait en geniş çalışma olan Yaşlı Atlası’na göre ülkemizde 50 yaş ve üzerindeki kişilerin yüzde 18,2’si kendisini yalnız hissediyor. Bu oran yaklaşık 4,1 milyon kişiye karşılık geliyor. Yaşlı yalnızlığında Amerika’yı yakaladığımızı belirten uzmanlar, “Henüz geç değil ama tehlikeli bir virajdayız” uyarısını yapıyor. Çözüm önerilerinde yaşlıların dijital dünyayı ve sosyal medya kanallarını daha fazla kullanmasını sağlamak da var.
4,1 MİLYON KİŞİ “YALNIZIM” DİYOR
Araştırmanın dikkati çeken noktası yalnızca “kendini yalnız hissetmek” değil. Bazı insanlar yalnız hissetmese bile ailesiyle, arkadaşlarıyla ve çevresiyle yeterince görüşmüyor, evden çıkmıyor ve sosyal hayattan uzaklaşıyor. Araştırmada bu durum “sosyal izolasyon”, yani insanın çevresiyle bağlarının zayıflaması ve hayattan kopması olarak ele alınıyor.
YÜZDE 23 İLE ERZİNCAN BİRİNCİ
Araştırmaya göre yalnızlık hissi doğudan batıya doğru azalırken şehirler arasında belirgin farklılıklar görülüyor. Yalnız hissetme oranı Erzincan’da yüzde 23’e kadar çıkarken, Çankırı’da yüzde 13,5 seviyesinde kalıyor.
BÜYÜKŞEHİRLERDE “KALABALIKTA TEK BAŞINA”
Yalnızlık sadece küçük kentlerin veya kırsal bölgelerin sorunu değil. Araştırma, büyükşehirlerde de önemli bir sosyal kopuş yaşandığını gösteriyor. Özellikle İstanbul ve İzmir’de insanların çevreleriyle bağlarının zayıflaması dikkati çekiyor. Milyonlarca insanın yaşadığı kentlerde bile kişi günlerini evinde, televizyon karşısında veya dijital dünyada geçirerek gerçek hayattaki ilişkilerinden uzaklaşabiliyor.
Yaşlılık sigortası geliyor! Devlet desteği ile hayata geçecek
YAŞ İLERLEDİKÇE BU DUYGUYA ALIŞIYORLAR
Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından birinin de gerçekte özellikle 85 yaş üstünde kişi yalnız olduğu hâlde kendini yalnız hissetme duygusunun azalması olduğunu aktaran Prof. Dr. Şentürk, yaşlıların yalnız kalmasının toplumda normal karşılandığını belirterek, “İşin kötüsü yaşlı da bunu kabul ediyor ve sorduğunuzda ‘yalnızım’ demese bile hayatı giderek evine, televizyonuna ve daralan çevresine sıkışabiliyor” dedi.
YARIM MİLYONDAN FAZLA YAŞLI TOPLUMDAN KOPUK YAŞIYOR
Araştırmanın ortaya koyduğu bir başka çarpıcı sonuç ise yarım milyondan fazla kişinin hem kendisini yalnız hissetmesi hem de sosyal çevresinden kopmuş olması. Prof. Dr. Şentürk, yalnızlığın artık sadece yaşlının kişisel problemi olarak görülmemesi gerektiğine dikkati çekerek, “Çünkü sonuçları aileye, topluma, sağlık sistemine ve kamu kaynaklarına kadar uzanıyor. Kaba hesaplamalara göre Türkiye’de yaşlıların sağlık maliyeti 1,3 trilyon TL’yi aşmış durumda. Yaşlıların sosyal hayata katılabilmesi, sağlıklarını etkiliyor. Sağlığı bozulan yaşlı hem yakın çevresi için hem de ekonomi için ağır bir yük getiriyor” dedi.
HAREKETSİZLİKTE RİSK DAHA FAZLA
Sosyal hayattan kopuşta hareketlilik önem taşıyor. Araştırmaya göre hiç yürümeyen kişilerin sosyal olarak izole olma riski yaklaşık 13,5 kat daha yüksek. Prof. Dr. Murat Şentürk, Zeynep Kocabıyık’a “Yaşlıların yürüyüp insanlarla bir araya gelebilecekleri alanlara ihtiyaç var.” dedi.
YAŞLI YALNIZLIĞINI NASIL ÇÖZECEĞİZ?
Yaşlılarımızı eve hapsetmeyelim
Problemin çözümünün yalnızca sağlık hizmetlerine ulaşımdan geçmediğine işaret eden Prof. Dr. Murat Şentürk, yaşlıların sosyalliğinin de artırılması gerektiğini belirterek, “Sosyal bağları güçlendirmek ve yaş dostu kentlerin oluşturulması gerekiyor. Yürüme mesafesinde hizmetler, erişilebilir konutlar, güvenli ulaşım ve insanların karşılaşmasını sağlayacak kamusal alanlar yaşlıların sosyal hayata katılımını kolaylaştırabilir.” dedi. Doğru kullanıldığında internet ve dijital teknolojiler de yaşlıların sosyal izolasyonunu azaltabilir. Ancak bunun için yaşlıların dijital okuryazarlığının desteklenmesi ve kamu hizmetlerinin yaşlıların kullanabileceği basitlikte tasarlanması gerekiyor. Dijital okuryazarlık eğitimleri sosyal teması güçlendirebilir.

